bos

Project

Adaptieve bos-beheersstrategieën (MOTIVE)

Bossen zijn een cruciaal onderdeel van het landelijk gebied en onze leefcondities. Zij spelen een vitale rol in waterbeheer en bodemgebruik, biodiversiteit, klimaatregulatie en in de grondstoffenvoorziening.

Klimaatverandering heeft een grote invloed op het functioneren van Europese bossen. Stormen, branden en droogteperiodes zullen een grotere rol gaan spelen. Het  is daarom van groot belang om adaptieve beheerstrategieën te ontwikkelen. 

Ook de wensen vanuit de samenleving  veranderen ten aanzien van de functies van het bos. De recente beslissing van EU-leiders, om het aandeel hernieuwbare energie te verhogen naar twintig procent zal veel invloed hebben op het beheer van Europese bossen. De verhoogde vraag naar biomassa zal bijvoorbeeld leiden tot concurrentie met de traditionele papierindustrie.

MOTIVE ontwikkelt en evalueert strategieën voor het bosbeheer waardoor dat:

  • zich kan aanpassen aan klimaatverandering
  • een veerkrachtig bossysteem genereert  
  • kan voldoen aan de brede vraag naar nieuwe bosfuncties.

Doelgroepen zijn de Nederlandse (en Europese) terreineigenaren en -beheerders. MOTIVE speelt in op de vragen van lokale beheerders over de omgang met de verwachte effecten van klimaatverandering op hun bos. De nieuwe strategieën worden in samenwerking met een groep geïnteresseerde beheerders ontwikkeld en getest met de simulatiemodellen. De evaluatie gebeurt door middel van modellen en scenario-analyses op zowel regionale als Europese schaal.  

Resultaten

Klimaatsverandering en veranderingen in bosbeheer (en dus in bossamenstelling en bosstructuur) zijn waarschijnlijk in gelijke mate verantwoordelijk voor de waargenomen stijging in schade door verstoringen (wind, brand en insecten) in bossen.

Het project MOTIVE zal zeker leiden tot verbeterd inzicht in de effecten van klimaatverandering op het Europese bosecosysteem. Innovatief is de koppeling naar op veerkracht en adaptatie gericht bosbeheer en een brede functievervulling gericht op ecosysteemdiensten. Regionale studies worden gecombineerd met  bosmodellering op Europese schaal.

De beheerorganisaties krijgen beschikking over een beslissingshulpmiddel waarmee het effect van beheeringrepen in het bos- en natuurbeheer van hun terreinen kan worden doorberekend bij verschillende voor Nederland relevante klimaatscenario's.

De resultaten van Motive geven expliciete ruimtelijke informatie over de vervulling van verschillende ecosysteemdiensten. Deze resultaten kunnen als input dienen voor een interactieve database.

Werkwijze

Het project loopt van 2009 tot 2013. In de eerste twee jaar van het project is gewerkt aan de aanpassing van het simulatiemodel voor de Nederlandse situatie en zijn data verzameld met betrekking tot klimaat, opstand en beheer. De belanghebbenden in het studiegebied zijn vooraf met behulp van een schriftelijke enquete gevraagd naar beleving en problematiek wat betreft beheer, klimaat- en functieverandering. Hieruit is een groep van vijftien stakeholders geselecteerd die nauwer bij het project zijn betroken. Met deze groep wordt jaarlijks een bijeenkomst gehouden en verder zijn er met de verschillende terreineigenaren individuele gesprekken om de simulaties te bespreken. In 2011 zijn de simulaties voor de ontwikkeling over de komende honderd jaar berekend en de tussentijdse resultaten zijn besproken met de beheerders. In 2012 wordt verder gegaan met:

  • de ontwikkeling en testen van een beslissingsondersteunende systeem voor de beheerders
  • de analyse van de simulatieresultaten
  • de presentatie hiervan aan de beheerders en stakeholders in een workshop (voorjaar 2012)
  • een geïntegreerd assessment van bosbeheer gericht op multiple ecosystem-goods en -services in samenhang met meer traditionele producten als houtprodukten en koolstofopslag
  • een regionale assessment binnen tien studiegebieden in Europa gebaseerd op nieuwe hulpmiddelen en protocollen.
  • de ontwikkeling van de hulpmiddelen voor adaptief beheer en toepassing via een keten van modellen door middel van (positieve) terugkoppeling vanuit sociaal economische besturingsprogramma's en het bosbeheerbeleid
  • het vertalen van wetenschappelijke kennis naar beslissingsondersteunende systemen voor beleid en beheer waarbij de onzekerheden worden meegenomen ten aanzien van exogene factoren als klimaatverandering. Hiermee worden robuuste assessment-modellen ingezet in real-world decision making.

Het project loopt af op 30 april 2013.

Publicaties