onderzoeker bij varkens

Project

Afrikaanse varkenspest, excretie en transmissie

Afrikaanse varkenspest (AVP) zal bij introductie in de Nederlandse varkensstapel een grote economische impact hebben, los van de gevolgen voor het dierwelzijn en de sociaal-maatschappelijke gevolgen voor direct betrokkenen.

De huidige situatie in Rusland, waarbij grote delen van het westen van Rusland als endemisch besmet beschouwd kunnen worden, vormt een directe bedreiging voor de rest van Europa en de EU. Onderzoek naar AVP richt zich wereldwijd vooral op verspreidingsmechanismen en bestrijdingsmaatregelen in landen en houderijsystemen in Afrika, of andere kleinschalige varkenshouderij. Hoe het virus zich zal gedragen in de moderne, West-Europese/Nederlandse varkenshouderij en wat verwacht mag worden van conventionele bestrijdingsmiddelen als vervoersverboden, ruiming van besmette bedrijven, hygiënemaatregelen, eventuele preventieve ruimingen, enz, is minder duidelijk. Dit onderzoek moet een aanzet geven tot het ophelderen van excretiepatronen bij geïnfecteerde dieren en de virustransmissie tussen dieren, waarmee een meer gefundeerde bestrijding mogelijk wordt. Vooral de vergelijking met klassieke varkenspest (KVP) is daarbij relevant omdat bestrijdingsmaatregelen hier vaak van zijn afgeleid.

Doelstelling en plan van aanpak

Dit project beoogde om inzicht te verkrijgen in de (kwantitatieve) excretie en transmissie van AVP-virus bij geïnfecteerde dieren en de overleving van het virus in diverse excreta als deze in de omgeving terecht komen. Ook is de rol van potentiële inheemse vectoren (harde teken) onderzocht. Deels gebeurde dit door experimentele infectiestudies, waarbij zoveel mogelijk relevante materialen worden verzameld voor nadere analyse. Studies in teken werden geheel onder in vitro omstandigheden uitgevoerd.

Resultaten

AVP kan door geïnfecteerde varkens langdurig worden uitgescheiden (meer dan 70 dagen, wat de maximale lengte was van de studies). Virusexcretie vindt daarbij globaal in twee pieken plaats: een eerste piek die circa 3 weken duurt, waarbij relatief grote hoeveelheden virus worden uitgescheiden via vooral speeksel en faeces. Tijdens een tweede, aansluitende piek worden geringere hoeveelheden virus uitgescheiden (circa 100x lager), maar wel over een langere periode. Bij de studies werd vastgesteld dat voor een succesvolle infectie veel meer virus (100-1000x zoveel) nodig is dan bij KVP. Niettemin verloopt virustransmissie via direct contact in die eerste piek zeer snel. Waarschijnlijk wordt er in die periode zoveel virus uitgescheiden, dat de hoge infectieuze dosis geen belemmering vormt.  Hoewel in dit project niet direct onderzocht, leveren de resultaten sterke aanwijzingen op dat virustransmissie tijdens de tweede excretiepiek veel minder makkelijk zal verlopen. Vooral dieren in de acute fase van de infectie zullen dus een belangrijke rol spelen in de virusverspreiding. Bij KVP werd in het verleden vastgesteld dat vooral chronisch zieke dieren, die langdurig veel virus uitscheiden, een belangrijke rol spelen in de virusverspreiding. Door de relatief hoge infectieuze dosis, is de verwachting dat ook indirecte transmissie (via bv gecontamineerde transportwagens of mensen), minder makkelijk zal verlopen als bij KVP. Een snelle inactivatie van het AVP virus in de omgeving, binnen enkele dagen, wijst ook in die richting.
Vergelijkbaar als bij KVP was dat virus in de lucht kon worden aangetoond in ruimtes met besmette dieren. Virustransmissie via die route lijkt mogelijk over korte afstanden, maar zal ook hier, door de hogere infectieuze dosis, een minder belangrijke rol spelen dan bij KVP.
Studies in twee harde tekensoorten (Ixodes ricinus en Dermacentor reticulatus) die ook in Nederland voorkomen, leverden geen aanwijzingen op dat deze een rol zouden kunnen spelen als actieve vector van het virus; dit in tegenstelling tot enkel zachte teken species die in Afrika en Zuid-Europa voorkomen.
Het project is beëindigd per 31-03-2012. Werkzaamheden aan AVP, vooral gerelateerd aan de diagnostiek, lopen in het project KVP/AVP (WOT-01-003-010).

Publicaties