Bodemvruchtbaarheid en organische stof inputs

Project

Bodemvruchtbaarheid en organische stof inputs

De aanvoer van organische inputs in en op de bodem speelt een centrale rol in de ondersteuning van vrijwel alle bodemfuncties. Structuurvorming en -stabiliteit, ziektewering, vocht- en gaswisseling, warmtehuishouding en kringlopen van koolstof en nutriënten worden in sterke mate beïnvloed door aard en hoeveelheid van organische componenten in de bodem. Deze hangen weer af van organische inputs die zijn aangevoerd via gewassen en externe bronnen.

Doelstellingen project

Beoogd doel is het vaststellen van strategieën voor gericht beheer van organische inputs om:

  • een optimale bodemkwaliteit in brede zin te ontwikkelen en handhaven;
  • bij te dragen aan de opslag van koolstof tegen klimaatverandering;
  • emissies van broeikasgassen en nutriënten te reduceren.

Om gewenste bodemfuncties te kunnen optimaliseren via organische stofbeheer, is kennis nodig over de relaties tussen eigenschappen van organische inputs en over de invloed van die inputs op onderscheiden bodemfuncties. Dit project ontwikkelt kennis waarmee beleidsopties in dit spanningsveld kunnen worden afgewogen. Ook wordt aangegeven hoe het beleid de sector kan stimuleren tot een duurzamer bodembeheer en worden succesfactoren in de communicatie over verduurzaming in kaart gebracht. Bij al deze aspecten worden – via matching met drie EU-projecten – resultaten en expertise uit een brede Europese context meegenomen om implicaties van opties voor de Nederlandse situatie vast te stellen.

Werkwijze

Aan het project nemen 22 onderzoeksgroepen in 11 EU-landen en het bedrijfsleven deel. Zij werken samen met telers die hun bodemkwaliteit optimaal willen ontwikkelen en beheren en daarbij gericht kiezen voor organische inputs en hun dosering. 

In 2012 is gezocht naar antwoorden op de vraag welke effecten organische inputs hebben op:

  • accumulatie en karakteristieken van organische stof in de bodem
  • retentie en benutting van nutriënten en emissies naar het milieu
  • biomassa, activiteit en soortsamenstelling van bacteriën, schimmels en archaea in bulk grond en rhizosfeer
  • de bufferende rol van micro-organismen in de nutriëntenhuishouding
  • ziektewering
  • gewasproductie
  • koolstofopslag
  • structuurvorming en -stabiliteit
  • emissie van broeikasgassen 

Daarbij zijn organische inputs met uiteenlopende eigenschappen voor C/N-verhouding, samenstelling en verteerbaarheid toegepast.

In de periode 2013-2014 stellen de onderzoekers vast welke factoren in de praktijk een brede verduurzaming van bodembeheer via organische stofbeheer in de weg staan. Verder inventariseren zij welke aanknopingspunten er zijn voor beleidsmaatregelen om opbouw en onderhoud van organische stof in de bodem te faciliteren in de landbouw. Ook onderzoeken zij welke methoden van kennisuitwisseling succesvol zijn gebleken in omliggende landen en waarom. De ambitie is ook om bij te dragen aan een scherpere afbakening voor een Nederlandse onderzoeksagenda rond beheer van organische stof.

Resultaten

Algemeen: Het project levert strategieën op voor telers om de bodemkwaliteit op langere termijn te borgen via gericht beheer van organische inputs. Alle projectresultaten komen beschikbaar via internet. Ook verschijnen er brochures met BMP’s voor het landbouwbedrijfsleven en voor beleidsmakers.

Voor deelproject Experiment C-N interacties: Een datarapport over de proef was beoogd in 2012, als basis voor een vervolgens te produceren wetenschappelijk artikel. Het rapport is nog niet gereed. Alle nu beschikbare data zijn wel statistisch geanalyseerd. verwacht wordt dat een datarapport kan worden afgerond in het eerste kwartaal van 2013.

Voor deelproject Catch-C (FP7):  Er is een projectwebsite (www.catch-c.eu) met alle projectresultaten. Daarnaast werd een metadatabase opgesteld met gegevens uit 21 LTE's in beheer bij partners en gegevens uit 495 publicaties; de analyse van de data zelf moet nog plaatsvinden (jan-juni 2013). Tevens werden inventarisaties gemaakt van bodemindicatoren met hun eigenschappen; en van beheersmaatregelen welke geschikt lijken voor het verbeteren van bodemkwaliteit in de resp. bedrijfstypen in Europa.

Publicaties