Project

Burgerkracht in Limburg

De Vereniging Kleine Kernen Limburg is voortdurend op zoek naar de vraag hoe ze optimaal kan aansluiten bij de initiatieven van burgers in de dorpen en wijken van Limburg. Met de leden (bewonersorganisaties, gemeenschapshuizen) heeft de VKKL een rechtstreeks contact over de vragen die hen bezig houden. Maar wat leeft er bij andere bewonersinitiatieven in Limburg? Hoe staat het met de burgerkracht in Limburg en welke ondersteuningsbehoefte is daarmee verbonden?

De VKKL stapte met die vraag naar de Wetenschapswinkel van de Wageningen UR. Dat leidde tot een gezamenlijk onderzoekstraject, dat is afgerond met een creatieve sessie gericht op de vraag hoe de VKKL (nog) meer de verbinding kan maken met burgerinitiatieven in Limburg.

In dit project voor de VKKL is gebruik gemaakt van verschillende onderzoeken door studenten van Wageningen University.

  • In haar onderzoek naar twee Limburgse burgerinitiatieven die zich richten op het verbeteren van de kwaliteit van de directe leefomgeving heeft Sarah Nietiedt (MSc) ingezoomd op de verhouding van deze burgerinitiatieven met ‘geïnstitutionaliseerde’ (overheids)partijen.
  • Om de VKKL te kunnen adviseren hoe beter in te spelen op burgerinitiatieven die voorheen buiten de scope van de VKKL vielen heeft een diverse groep studenten, vanuit verschillende studierichtingen en benaderingen, onderzoek gedaan naar de behoeften en werkwijze van burgerinitiatieven.
  • Karim van Knippenberg (BSc) zoomde in zijn onderzoek specifiek in op Limburgse burgerinitiatieven in relatie tot erfgoed.

De onderzoeken waren heel verschillend qua aard en opzet. Toch hebben deze gezamenlijk wel degelijk geleid tot een beter beeld van Burgerkracht in Limburg. Een aantal zaken vallen daarbij op:

  1. Gezamenlijk zijn in de drie deelprojecten zo’n 25 burgerinitiatieven onder de loep genomen. Dit was slechts een kleine selectie van de burgerinitieven in Limburg. Dit staaft het gevoel van de VKKL dat er écht iets in beweging is in de Limburgse samenleving. Er lijkt de nodige maatschappelijke energie vrij te komen als het gaat om (het behoud van) de leefbaarheid en de kwaliteit van de leefomgeving. Veel van deze energie is ook constructief en gericht op het leveren van een positieve bijdrage.
  2. Wat opvalt is dat de meerderheid van de geanalyseerde initiatieven onderdeel is van (veel) grotere netwerken. De vorming van netwerken lijkt zowel een voorwaarde voor, als een gevolg van het succes van burgerinitiatieven. Die initiatieven die partijen aan zich weten te binden hebben ook eerder toegang tot de ‘resources’ van die partijen, zoals bijvoorbeeld geld, grond, ruimte (ook in bijvoorbeeld regelgeving) maar soms ook morele ondersteuning.
  3. De ervaringen in Limburg laten zien dat veel burgerinitiatieven er geen baat bij hebben om te worden ‘losgelaten’ door de overheid. Integendeel, verbinding met de overheid blijft van belang, onder andere om toegang te hebben tot verschillende hulpbronnen. Meestal is er sprake van tussenvormen van overheidsparticipatie, co-creatie of burgerparticipatie, waarbij de verhoudingen soms ook gedurende het proces verschuiven.
  4. Burgerinitiatief hoeft niet altijd bij de burger te beginnen. In een netwerksamenleving waarin uiteenlopende partijen en belangen met elkaar verbonden zijn kunnen ook andere partijen iets in beweging brengen. Belangrijker dan de vraag ‘wie het initiatief neemt?’ is de vraag hóe je gezamenlijke energie kunt opwekken en vasthouden.
  5. Een opvallende uitkomst van de verschillende studentenprojecten is dat de VKKL (nog) niet altijd vanzelfsprekend partner is in de netwerken van burgerinitiatieven. Een belangrijke vraag daarbij is wat de toegevoegde waarde van de VKKL zou kunnen zijn? Voor het beantwoorden van deze vraag is het in ieder geval van belang dat de VKKL zowel haar imago (hoe worden we gezien?) als haar gewenste identiteit (wie willen we zijn?) nog verder aanscherpt.

De samenwerking met de Wetenschapswinkel van Wageningen UR is voor de VKKL van grote waarde gebleken. De VKKL zal de uitkomsten van dit samenwerkingstraject onder andere benutten als een belangrijke bouwsteen voor haar beleidsplan 2017-2021.

    Bron: VKKL op Facebook
    Bron: VKKL op Facebook