De Muur van Mussert

Project

De Muur van Mussert

De Muur van Mussert representeert een zwarte bladzijde uit de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog. Stichting Erfgoed Ede vroeg de Wetenschapswinkel om opties voor toekomstige betekenissen te onderzoeken en nieuwe perspectieven te formuleren voor het omgaan met deze plek.

In Lunteren is eind jaren 30 door de Nationaal Socialistische Beweging (N.S.B.) een complex ingericht voor partijbijeenkomsten. Onderdeel van het complex is een muur waar Anton Mussert, leider van de N.S.B., de leden kon toespreken. Door de rol van de N.S.B. tijdens de Tweede Wereldoorlog belichaamt de Muur van Mussert een zwarte bladzijde in de Nederlandse geschiedenis, de collaboratie met Nazi Duitsland. Nu staat het complex deels overwoekerd door natuur op een recreatieterrein waar seizoenarbeiders in zomerhuisjes wonen.

Creëren van toekomstige betekenissen

De Stichting Erfgoed Ede vroeg zich af of de muur vanwege zijn symbolische waarde ter nagedachtenis of als waarschuwing behouden zou moeten blijven. Dit wetenschapswinkelproject heeft daarmee als doel om eventuele dilemma’s en discussiepunten rondom het behoud van het complex in kaart te brengen en suggesties aan te dragen over welke nieuwe betekenis(sen) gevormd kunnen worden.

Onderzoek opereerde in een publiek debat

Na een voorverkenning en gesprekken met sleutelfiguren en stakeholders is sterk ingezet op het betrekken van studenten. Er is een 3-daags studentenatelier in Lunteren gehouden door studenten van de TU Delft. Ook is er een challenge (prijsvraag) onder studenten uitgeschreven. De prijsuitreiking was in De Goudsberg. De Muur van Mussert was lokaal en nationaal gedurende dit project onderwerp van debat. Daardoor was er ook grote media-aandacht voor dit project. Zo gaf de prijswinnaar bijvoorbeeld acte de presence in het NOS 8 uur journaal. Daarnaast is een media en document analyse gehouden en waren de onderzoekers actief op verschillende bijeenkomsten en in verschillende netwerken waar ook input kwam ten aanzien van de verscheidenheid van toekomstperspectieven voor de Muur van Mussert. Gedurende dit project hebben zich lokaal en nationaal verschillende ontwikkelingen voltrokken met betrekking tot de Muur. In het najaar van 2018 is de Muur aangewezen als Rijksmonument. 

Producten

Eindrapport: During R. en R.I. Van Dam (2018) Wat we niet willen weten en ons toch moeten herinneren. Toekomstperspectieven voor de Muur van Mussert in Lunteren. Wageningen

Juryrapport en inzendingen van de challenge - During R. en R.I. van Dam, 2018, zie https://bit.ly/2Dh7gBb en ook https://www.wur.nl/nl/nieuws/De-toekomst-van-de-Muur-van-Mussert-ondergronds-en-zwart.htm

Verslag meerdaags studentenatelier: Verschuure-Stuip, Gerdy, 2017, b. Musserts Wall, designing with the narrative of a loaded past. TU Delft, Faculty of Architecture, Department of Urbanism, Chair of Landscape Architecture. 84 p.

Thesis Claire Farbrace (2018) Heritage in the Making: The Case of Mussert's Wall and its Contested World War II Heritage. Master Thesis FGw MA – Erfgoedstudies, UvA.

Thesis Chance Matthew Williams (2017) The Hitler House in Braunau am Inn: Confronting and Contextualizing a Difficult Heritage. Master Thesis University of Jean Monnet, Saint Etienne.