Een waterzuiveringsmoeras voor HEINEKEN en de regio

Project

Een waterzuiveringsmoeras voor Heineken en de regio

Voor het brouwen van bier is water onmisbaar. Bier bestaat voor 93% uit water en daarom is water een belangrijk onderdeel van het brouwproces. Het water dat overblijft nadat het bier gebrouwen is, zuivert Heineken al decennia lang met een eigen installatie. Wageningen Environmental Research (Alterra) is de kennispartner voor een nieuw project van de grootste Europese bierbrouwer en de provincie Zuid-Holland om de afvalwaterzuivering te verbeteren door middel van het ontwikkelen van een zuiveringsmoeras.

Met dit project spelen de partners enerzijds in op toekomstige normen, maar vooral ook de Groene Cirkelsambities om een klimaatneutrale brouwerij en een aangename leefomgeving te creƫren. Door het toekomstige moeras wordt het water geschikt voor aansluiting op het nabij gelegen slotensysteem. Daarnaast zal het moeras een biodiversiteits-, recreatie- en biomassaproductiefunctie vervullen.

Momenteel wordt gekeken naar de technische en financiƫle haalbaarheid van het project. Ook Zuid-Hollands Landschap en Hoogheemraadschap Rijnland hebben interesse om dit project te laten slagen door de multifunctionaliteit en de positieve impact die het heeft op de regio. Naast het verder zuiveren van het afvalwater biedt de ontwikkeling van het moeras de mogelijkheid om de biodiversiteit te versterken. Ter plekke zal een natuurgebied ontstaan met hogere natuurwaarden dan nu het geval is. Het moeras kan versterkend werken (als opstapje) voor de aansluitend gelegen voormalige robuuste verbindingszone de Elfenbaan. Daarnaast past het moeras binnen het slotensysteem in het gebied rond het fabrieksterrein en kan het een bron worden van soorten die de biodiversiteit van het slotensysteem gaan verhogen. Het moeras heeft ook een link met de zuiveringssloot, een ander project dat wordt uitgevoerd binnen Groene Cirkels.

Het zuiveringsmoeras kan ook gebruikt worden voor recreatie en het zal toegankelijk worden voor medewerkers van Heineken en andere bezoekers die daar een mooie wandeling kunnen maken. Jaarlijks zal er worden gemaaid en het maaisel kan worden gebruikt voor energieproductie, wat helpt bij het klimaatneutraal maken van de bierproductie. Het moeras wordt zo ingericht dat het ook water kan bergen.

Voorbeelden in het Renkums beekdal, waar water wordt aangevoerd via een goot (boven) en waterplanten worden gebruikt voor de zuivering van het water, ook in de winter (rechts).
Voorbeelden in het Renkums beekdal, waar water wordt aangevoerd via een goot (boven) en waterplanten worden gebruikt voor de zuivering van het water, ook in de winter (rechts).

Ontwerp

Het ontwerp houdt rekening met de huidige situatie en past in het landschap van weiden en slootpatronen. Het huidige patroon is omgedraaid. De sloten worden bewandelbare dijkjes en de weilanden komen onder water te staan. Er zijn wandelpaden aanwezig, meestal over dijkjes, maar op een paar plekken worden knuppelpaden aangelegd. Aan de noordkant is bij een van de grotere plassen een vogelkijkhut gepland.  De planten in het moeras (helofyten) zullen de in het afvalwater aanwezige fosfor en stikstof opnemen en zo het water verder zuiveren.

Het ontwerp heeft twee waterniveaus. Vanaf de zuivering wordt het water aangevoerd via een open goot en stroomt van daaruit in het voorbassin. Tijdens de tocht door de goot kan het warme water al afkoelen en zuurstof opnemen. De koeling gaat verder wanneer het water vanuit het opvangbassin in het eerste grote bassin stroomt over een kunstwerk. In het grootste deel wordt het water opgezet en tussen dijkjes.

In het zuiden bij de moderne molen stroomt het via een goot en een stuw in het kleinere lagere bassin. Van daaruit wordt het in de boezem gepompt. Er hoeft alleen zand binnen het gebied verplaatst worden, er wordt geen zand afgevoerd.

Dwarsdoorsnede met links het grote waterbasin na het inlaatbasin
Dwarsdoorsnede met links het grote waterbasin na het inlaatbasin

Dwarsdoorsnede ten zuiden van de moderne molen met de overgang van naar het lagergelegen basin bij de stuw
Dwarsdoorsnede ten zuiden van de moderne molen met de overgang van naar het lagergelegen basin bij de stuw

Toekomstbeeld van het zuiveringsmoeras, met ruimte voor waterzuivering, recreatie, biodiversiteit, waterberging en kalamiteitenopvang van water en op termijn bodemstijging door veenvorming.
Toekomstbeeld van het zuiveringsmoeras, met ruimte voor waterzuivering, recreatie, biodiversiteit, waterberging en kalamiteitenopvang van water en op termijn bodemstijging door veenvorming.
HEINEKEN waterzuiveringsmoeras