genenbank landbouwhuisdieren

Project

Genenbank landbouwhuisdieren

Stamboeken en rasverenigingen hebben genetisch materiaal nodig om hun fokdoelen te bereiken en de betrokken biodiversiteit te behouden. Op de lange termijn draagt het opslaan van genetisch materiaal niet alleen bij aan het zekerstellen van de genetische diversiteit uit het verleden maar ook aan de huidige genetische diversiteit.

Doelstelling

Doel van dit project is het beheren van genenbankcollecties van runderen, varkens, paarden, schapen, geiten en pluimvee. Zowel zeldzame rassen als veelgebruikte, commerciële rassen zijn vertegenwoordigd in de genenbank. Deze taak wordt uitgevoerd door het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN). CGN stelt met het project de genetische diversiteit in landbouwhuisdieren ex situ veilig en levert daarmee ook een bijdrage aan de Nederlandse verplichtingen van het biodiversiteitsverdrag. Door een gerichte uitgifte van het materiaal ondersteunt CGN de instandhouding van rassen in situ.

Aanpak en tijdspad

De eerste prioriteit van het CGN is om alle Nederlandse, zeldzame rassen veilig te stellen en het opslaan van ‘snapshots’ van ‘grotere’ rassen te stimuleren en te ondersteunen. Daartoe worden de volgende activiteiten uitgevoerd:

  • Keuze maken voor type genetisch materiaal dat wordt opgeslagen per diersoort/ras.
  • Contact onderhouden met rasverenigingen en biologische sector.
  • Aanvullen en uitgeven van sperma van runderen, paarden, schapen, geiten en varkens.
  • Aanvullen en uitgeven overig genetisch materiaal (embryo’s en somatische cellen).
  • Bijhouden en aanpassen kwaliteitssysteem.
  • Beheren genenbank collecties.
  • Documenteren en communiceren.

Resultaten

  • In 2013 is van Bonte geit, Toggenburger  geit, Landgeit, Melkschaap, Blauwe Texelaar  en van drie heideschaaprassen sperma gewonnen voor opslag in de genenbank.
  • Spermawinning van 3 Fries roodbonte stieren, en overname van embryo’s van het Fries Hollandse ras.
  • Nieuwe ‘snapshots’ van KI stieren opgenomen in de genenbank.
  • Spermawinning en opslag van sperma van Bonte Bentheimer beren 
  • Opname van sperma van nieuwe hengsten in de genenbank.
  • Controle en bijvullen van stikstofvaten is een wekelijks terugkerende activiteit.
  • Documentatie van (nieuwe) genenbank collecties in de database CryoWEB
  • Export van gegevens over genenbank collecties naar de Europese database EFABIS ( http://efabis.cgn.wur.nl/). 
  • Uitgifte van sperma van melkschapen, en van de runderrassen Blaarkop, Fries Roodbont, Verbeterd Roodbont, Witrik, Brandrood.

Er zijn opnieuw afspraken gemaakt met fokkerijbedrijfsleven, stamboeken en rasorganisaties voor aanvulling van genenbankcollecties in 2014:

  • De overname van sperma van KI stieren (‘snapshots’) is gecontinueerd, en daarnaast is sperma op bedrijfsniveau gewonnen van een aantal stieren van zeldzame runderrassen.
  • Van de laatste raszuivere beren van het Nederlands Landvarken (fokkerijorganisatie Topigs Norsvin) is sperma gewonnen bij varkensKI en opgeslagen in de genenbank.
  • Sperma van Nederlandse paardenrassen is toegevoegd aan de genenbank, waaronder snapshots van hengsten van Nederlandse rassen die voor veterinaire keuring aangeboden worden.
  • Eicellen van Gelderse merries en een Groninger merrie zijn aan de genenbank toegevoegd.
  • Genenbankcollecties van schapenrassen zijn uitgebreid met sperma van het Nederlandse melkschaap en de Flevolander

Uitgifte van genenbankmateriaal

  • Stierensperma uit de genenbank is selectief gedistribueerd ter ondersteuning van het behoud van genetische variatie bij een aantal zeldzame Nederlandse runderrassen, na afstemming met de betreffende rasorganisaties. Naast stierensperma is ook sperma uitgegeven van een aantal Groninger hengsten.
  • Stieren- en berensperma is uitgegeven voor wetenschappelijk onderzoek.

Beheer en documentatie

  • Het beheer van de stikstofvaten is een vaste en wekelijks terugkerende actie. Dit houdt in dat de opslagvaten dagelijks gecontroleerd worden en wekelijks of twee keer per week moeten worden bijgevuld met vloeibare stikstof.
  • De genenbankcollecties en laboratoria zijn verhuisd van Lelystad naar Wageningen (duplolocatie blijft bij FD in Utrecht).

Publicaties