Project

In de ban van de Waterleliegracht

Op het Gemeentelijke Waterleiding (GWL) terrein in Amsterdam werd vijftien jaar geleden voor het eerst in Nederland een groene en ecologische wijk ontworpen. De afgelopen jaren is er weinig aandacht geweest voor de waterkwaliteit van de Waterleliegracht in deze wijk, in relatie tot de doelstellingen van de ecowijk. Om daar verandering in te brengen hebben de bewoners van de wijk aangeklopt bij de Wetenschapswinkel van Wageningen UR.

De concrete onderzoeksvraag luidde dan ook: Hoe staat het met de waterkwaliteit, de biodiversiteit en de aantrekkelijkheid van de gracht en welke scenario’s kunnen bijdragen aan een beter beheer? De rol van de Wetenschapswinkel Wageningen UR was het verwerven van kennis, waarmee het GWL en bestuurscommissie West en Waternet keuzes en vervolgstappen kunnen maken.

Het GWL (Gemeentelijk waterleidingterrein) is de eerste eco-vriendelijke wijk in Amsterdam (sinds 1989) en ontworpen door stedenbouwkundig architect Kees Christiaanse en landschapsarchitect Adriaan Geuze. De gebouwen zijn door enkele andere architecten samen met toekomstige bewoners ontworpen. Er is veel groen, er rijden geen auto’s en het afgekoppelde regenwater wordt via de daken naar een gracht geleid. Het ideaal is een aantrekkelijke gracht met mooi schoon water en een hoge biodiversiteit. De gracht blijkt echter tijdens de vorming van het masterplan van de wijk in 2012 niet aan deze oorspronkelijke doelstellingen te voldoen.

Gedurende een jaar hebben drie multidisciplinaire studentengroepen vanuit het vak Academic Consultancy Training (ACT) van Wageningen University bijgedragen aan het onderzoek, door te kijken naar de waterkwaliteit, de factoren die waterkwaliteit en biodiversiteit beïnvloeden, en de mogelijk te nemen maatregelen. Met lieslaarzen en ´Secchi schijven´ wordt de gracht doorgespit, labonderzoek vindt plaats en het netwerk van betrokken wordt geïnterviewd.

Conclusies en aanbevelingen

De conclusie van het onderzoek: de kwaliteit van het water is redelijk en baggeren is noodzakelijk om dat zo te houden. De overstort verhogen voorkomt dat er water vanuit de Haarlemmervaart in de Waterleliegracht stroomt en de waterkwaliteit beheersbaar is. Her- en aanplant van riet in combinatie met oeverplanten, zoals Lisdodde, Zwanenbloem en Waterlelie bevordert biodiversiteit. Bevorderen van het zuurstofgehalte kan door het plaatsen van een fontein. De visuele aantrekkelijkheid kan worden vergroot door het plaatsen van drijvende tuinen. Een bezinkbak kan de aanvoer van zand en afval via het hemelwatersysteem af vangen. Een natuurvriendelijke oever vergroot de mogelijkheid van een habitat voor amfibieën, vogels en insecten.

Op 10 november 2014, tijdens de afsluitende bijeenkomst blijkt dat het baggeren van de Waterleliegracht inmiddels is begonnen. Met GWL, de Bestuurscommissie West en Waternet is afgesproken om in december te bekijken hoe nu verder te gaan met de aanbevelingen van de Wetenschapswinkel. De conclusies en aanbevelingen van dit rapport zijn overigens goed toepasbaar op andere stadswateren in de stedelijke gebieden van Nederland.


De Waterleliegracht wordt gebaggerd op 10 november 2014 (Diego Pos)
De Waterleliegracht wordt gebaggerd op 10 november 2014 (Diego Pos)