Project

Kansen voor agrarisch natuurbeheer door vergroening van directe betalingen

De Europese Commissie (EC) stelt voor om de directe betalingen vanuit de 1e pijler van het Europese landbouw beleid (GLB) te ‘vergroenen’ via een aantal verplichte beheersmaatregelen die gunstig zijn voor klimaat, milieu en natuur (EC 2011). Ze stelt bijvoorbeeld voor om het areaal permanent grasland op bedrijfsniveau te handhaven, en om een percentage van het bedrijfsareaal van akkerbouwbedrijven in te richten als zogenaamde ecological focus area (EFA). In ruil hiervoor ontvangt een boer dan een zogenaamde vergroeningsbetaling. Tevens is de EC van plan om een speciale betaling voor bedrijven in gebieden met evidente productiehandicaps te rekenen tot het pakket aan nieuwe maatregelen voor directe inkomenssteun.

Naast de vergroening van het GLB  is er nog een andere belangrijke beleidsontwikkeling op het terrein van landbouw en natuur. Dit betreft de decentralisatie van het beleid voor natuurbeheer en speelt op nationaal nivo, in tegenstelling tot het GLB, wat een Europese dimensie heeft.

In het bestuursakkoord decentralisatie Natuurbeheer wordt het volgende gemeld over het agrarisch natuurbeheer buiten de Ecologische Hoofdstructuur : “het rijk voert het agrarisch natuurbeheer buiten de EHS in beginsel uit als onderdeel van de hectaretoeslagen uit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid. Een systematiek daarvoor wordt nader uitgewerkt”. Het ministerie van EL&I ziet dus de vergroeningsopties binnen de eerste pijler als één van de mogelijkheden om doelen op het gebied van agrarische natuur buiten de EHS te realiseren. Deze doelen definieert zij vooralsnog als het voldoen aan de internationale verplichtingen voor het in stand houden van biodiversiteit. Specifiek gaat het dan om de soorten van de vogel- en habitatrichtlijn (VHR). Andere beleidsinstrumenten om de natuurdoelen te bereiken lopen bijvoorbeeld via de kaders van de Kader Richtlijn Water, SNL beheerpakketten etc. .

Doelstelling

Het doel van het project is om te verkennen in hoeverre vergroeningsmaatregelen binnen de 1e pijler, zoals EFA’s maar ook de maatregel voor gebieden met evidente productiehandicaps, kunnen bijdragen aan opgaven op het gebied van agrarische natuurbeheer. Het project volgt hierbij een tweetrapsraket: eerst wordt verkend hoe de generieke vergroeningsmaatregelen specifiek voor regio’s kunnen worden ingezet (hoofdstuk 2), vervolgens wordt per regio bekeken op welke wijze de vergroeningsmaatregelen dan zouden kunnen bijdragen aan het agrarisch natuurbeheer (hoofdstuk 3).

Het doel van het project is om te verkennen in hoeverre vergroeningsmaatregelen binnen de 1e pijler, zoals EFA’s maar ook de maatregel voor gebieden met evidente productiehandicaps, kunnen bijdragen aan opgaven op het gebied van agrarische natuurbeheer. Het project volgt hierbij een tweetrapsraket: eerst wordt verkend hoe de generieke vergroeningsmaatregelen specifiek voor regio’s kunnen worden ingezet (hoofdstuk 2), vervolgens wordt per regio bekeken op welke wijze de vergroeningsmaatregelen dan zouden kunnen bijdragen aan het agrarisch natuurbeheer (hoofdstuk 3).