Kenmerken zeldzame rassen in agro-ecologische landbouwsystemen

Project

Kenmerken zeldzame rassen in agro-ecologische landbouwsystemen

Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH) zet zich in voor de ‘zeldzame landbouwhuisdierrassen van Nederlandse oorsprong’, het levend erfgoed. Dit doen ze door houders van deze lokale rassen te ondersteunen in het houden van, fokken met en verwaarden van hun dieren. En door de rassen en hun kwaliteiten te promoten bij het brede publiek. De Stichting Zeldzame Huisdierrassen (SZH) is op zoek naar een wetenschappelijke onderbouwing van de meerwaarde van zeldzame landbouwhuisdierrassen en heeft hiervoor een vraag ingediend bij de Wetenschapswinkel.

Het doel is op zoek te gaan naar de kenmerken van landbouwhuisdieren/productiedieren in de agro ecologische systemen om uiteindelijk de meerwaarde van de zeldzame rassen in deze duurzame voedselsystemen te kunnen onderbouwen met resultaten. Door  de “high input – high output” systemen en bijbehorende rassen is de diversiteit aan gebruikte rassen verloren gegaan en wordt de landbouw wereldwijd gedomineerd door een of enkele globale rassen (bijvoorbeeld het Holstein-Fries ras bij melkvee), en zijn lokale rassen zeldzaam geworden.

Dit heeft niet alleen geleid tot een afname van de diversiteit in de landbouwhuisdieren, maar ook tot een verschraling van de biodiversiteit in landbouwgebieden. Om deze afname aan biodiversiteit tegen te gaan is er nu veel aandacht voor een meer biodiversiteitsvriendelijke landbouw (kringlooplandbouw, natuur inclusieve landbouw en agro-ecologische landbouw).

Verondersteld wordt dat zeldzame landbouwhuisdierrassen hierin een belangrijke rol kunnen spelen. Zij zijn immers eeuwenlang gefokt en aangepast aan lokale omstandigheden met een minder hoge input. Een wetenschappelijke onderbouwing hiervan ontbreekt echter. Ook is onduidelijk onder welke omstandigheden het houden van zeldzame rassen vanuit een economisch perspectief wel rendabel kan zijn.

Onderzoeksvragen

In welke systemen worden zeldzame rassen (runderen, schapen, geiten, varkens, paarden en pluimvee) nu gebruikt en welke kenmerken zijn daarvoor van belang?

  • Wat zien de eigenaars als kenmerken van hun rassen die een meerwaarde geven voor hun bedrijfssysteem?
  • In hoeverre komt dit overeen met een agro-ecologische bedrijfsvoering?
    • Welke definities zijn er van agro-ecologische landbouw?
    • Wat zijn de economische aspecten die het houden van zeldzame rassen bij een bepaalde bedrijfsvoering tegen houden of juist bevorderen?
  • Is er voldoende informatie beschikbaar over deze kenmerken?
    • Welke bronnen zijn beschikbaar en welke worden gebruikt?
    • Is die informatie voldoende voor (potentiele) houders?
    • Wat laat de beschikbare data zien? Is er bewijs dat de zeldzame rassen inderdaad meer geschikt zijn voor een biodiversiteits-vriendelijke landbouw?
    • Kunnen deze kenmerken door fokkerij verder versterkt worden?

Dit onderzoek zal niet alle vragen en aspecten kunnen aanpakken, maar wel een aanzet geven waar verder onderzoek gebruik van zal kunnen maken. De onderzoeksvraag wordt aangepakt met behulp van ACT studentengroepen (Academic Consultancy Training) en mogelijk MSc studenten.