Kleurringen Grote Sterns op Texel 2015

Project

Kleurringen Grote Sterns op Texel 2015

Vrijwilligers van Wageningen Marine Research, SOVON, NIOZ en Natuurmonumenten hebben in juni 2015 Grote Sterns gekleurringd op Texel. De afgelopen 10 jaar hebben Grote Sterns ieder jaar op Texel gebroed, in steeds grotere aantallen.

In 2014 zijn op Texel, in de nieuwe natuur van Utopia 88 kuikens van Grote Sterns geringd met een witte (kleur)ring met inscriptie. Deze eerste ringactie op Texel is een groot succes geworden. Na het uitvliegen zijn Texelse vogels op allerlei plaatsen terug gezien. Aanvankelijk in de eigen kolonie Utopia, vervolgens in andere Texelse natuurgebieden, en daarna trokken ze de wijde wereld in. Verrassend was dat een aantal vogels eerst naar het noorden trok: we kregen een paar terugmeldingen uit Denemarken. En nog verrassender was, dat dit allemaal relatief lichte vogels waren toen ze werden geringd. Aan het eind van de zomer vlogen de vogels richting Afrika. Eerst kwamen er meldingen uit Normandië en wat later uit Bretagne, maar daarna verloren we onze vogels uit het oog. Eentje kwam in het voorjaar terug tot in Frankrijk maar de meeste vogels zullen nog in Afrika zitten: eerste-jaars Grote Sterns komen in de broedkolonies nog niet aan de bak de meeste doen niet de moeite om weer helemaal naar het noorden te vliegen.

De kuikens op Texel zijn in 2015 net zo goed gegroeid als de kuikens van 2014: de grafiek van gewicht / vleugellengte laat een grote overlap zien tussen de twee jaren, al lijken de kleintjes in 2014 wel iets zwaarder.
De kuikens op Texel zijn in 2015 net zo goed gegroeid als de kuikens van 2014: de grafiek van gewicht / vleugellengte laat een grote overlap zien tussen de twee jaren, al lijken de kleintjes in 2014 wel iets zwaarder.

Gaan lichte vogels eerst naar het noorden?

De meest intrigerende uitkomst van het werk in 2014 was de noordwaartse trek, direct na het uitvliegen, van lichte vogels. We hebben echter nog maar een hele kleine steekproef en de vraag is of deze eerste uitkomst een toevallige is, of dat we hier een patroon op het spoor zijn. Om dit verder uit te kunnen zoeken zijn meer geringde kuikens nodig die aan de hand van hun kleurringen kunnen worden gevolgd. Daarom zijn dit jaar opnieuw kuikens geringd in Utopia, nu met gele ringen. Ook is contact gezocht met ringers van Grote Sterns in andere kolonies (Ameland, Griend, en de Scheelhoekeilanden op Goeree) zodat we gezamenlijk meer geringde vogels kunnen volgen.

Medewerkers van IMARES, SOVON, NIOZ en Natuurmonumenten hebben op 29 juni 2015 ruim 300 kuikens van de Grote Sterns gevangen in Utopia op Texel. Veel kuikens konden net vliegen maar er was ruime keus: in Utopia broedden circa 6000 paren en de meeste ouders kregen wel een jong groot. Om kuikens te kunnen ringen moeten deze eerst worden gevangen en dat levert natuurlijk verstoring op, in de –beschermde- broedkolonie. Het is dus zaak om de kuikens zo snel mogelijk in handen te krijgen en de kolonie weer te verlaten. Dat deden we door met een flinke ploeg mensen, gewapend met afsluitbare kratten de kolonie in te gaan en snel tien kuikens per krat te verzamelen. In een paar minuten konden we ons zo met circa 100 kuikens weer uit de kolonie terugtrekken om daarna, op enige afstand in een ‘basiskamp’ alle kuikens te meten, te wegen en te ringen. Zodra we met de kratten met kuikens de kolonie uit waren, keerde daar de rust terug. De gevangen kuikens werden snel verwerkt, met drie ringploegen, bestaande uit een ringer, een meter, een weger, een schrijver en een fotograaf. Met drie teams waren alle kuikens snel van een unieke kleurring voorzien en hun gegevens genoteerd. Daarna gingen ze allemaal weer per krat retour naar de kolonie en werden, even verderop, 100 nieuwe kuikens ingeladen. Na drie van dergelijke sessies waren alle ringen uitgedeeld en keerde de rust weer terug in de kolonie.

Ringen lezen in Utopia

Het mooie van Utopia is, dat de kolonie dicht tegen een weg aan ligt, die is gesloten voor autoverkeer, maar toegankelijk is voor wandelaars en fietsen (en rolstoelen). Het gebied Utopia bestaat uit een aantal aangelegde eilanden die in het voorjaar van de vegetatie worden ontdaan door vrijwilligers. Op een aantal “broedeilanden” is een laag schelpen aangebracht om de sterns te verleiden hier te gaan broeden. Daarbij hebben de vogels keuze tussen meerdere eilanden, sommige wat dichter en andere wat verder van de weg. Blijkbaar waarderen de sterns enige privacy, want ze kozen voor eilanden op enige afstand van de weg. De kuikens hebben minder moeite met menselijke voorbijgangers. Zij willen vis en die vis wordt aangevoerd door de lucht. De meeste vis vangen de ouders op de Noordzee en kortste vliegroute zou dwars over het eiland zijn. Grote Sterns vliegen echter liever over water dan over land en kiezen vaak een route via de Waddenzee. Dit betekent dat de aanvoerroute over de waddendijk voert en de weg, die parallel aan de dijk loopt, ligt tussen deze dijk en Utopia zelf. De kuikens die letterlijk reikhalzend naar hun vis uitkijken hebben de neiging om de vis tegemoet te lopen, en als ze dat kunnen, te vliegen. Daardoor verzamelen zich steeds meer kuikens op de eilanden pal langs de weg, waar hun ringen (en eventuele ringen die hun ouders dragen) goed zijn af te lezen met behulp van een telescoop. Eén week na het ringen waren al 150 van de aangelegde ringen teruggezien en afgelezen. Ook de Webcam, op een van de broedeilanden achterin Utopia, bewees weer goede diensten. Regelmatig liepen geringde kuikens voor de camera langs, waardoor hun ringen konden worden afgelezen. Via de camera kunnen we ook zien dat er achter in de kolonie nog vele honderden kuikens rondlopen, waarvan diverse met ringen. Deze staan te ver van de weg af, en te ver van de camera om te kunnen aflezen, maar omdat de kuikens zo mobiel zijn, komen ze wellicht ook nog dichter bij de weg, voordat ze uitvliegen. Er valt nog genoeg af te lezen!

In 2014 zijn witte ringen gebruikt, met zwart opschrift: T00 tot T99. Alle begin is moeilijk en er sneuvelden toen 12 van de 100 ringen bij het aanleggen. Deze zijn opnieuw besteld, zodat we dit jaar konden beschikken over 300 gele, en 12 witte ringen. Oefening baart kust en dit jaar sneuvelden slechts drie ringen. Ook de gele ringen hebben een zwarte inscriptie en op alle ringen staat de letter T (van Texel) met twee cijfers: T00-T99, 0T0-9T9 en 00T-99T.

Example yellow CR-small.jpg

De wijde wereld in

De kuikens zijn ook dit jaar zeer goed gegroeid op Texel en hadden hetzelfde gewicht bereikt als in 2014, wat een zeer succesvol jaar was. Ook van andere kolonies in de Waddenzee komen goede berichten over de kuikengewichten dus het lijkt er op dat er een nieuwe succesvolle generatie kuikens klaar staat om de wijde wereld in te trekken. De vraag is nu of er weer kuikens zijn die eerst noordwaarts trekken, en of dit weer vooral de relatief lichte kuikens zullen zijn. Een week na de ringactie was er nog geen enkele ring buiten Utopia gezien en ook kuikens met “vreemde” ringen zijn nog niet op Texel gesignaleerd. De ervaring van vorig jaar heeft echter geleerd dat dit nu ieder moment kan gebeuren. We zijn dus zeer benieuwd waar onze kuikens zullen gaan opduiken de komende weken, maanden en jaren. Over een paar jaar zullen de overlevende kuikens zelf broedvogel worden en ergens een plek kiezen. Dat kan op Texel zijn, maar ook elders rond de Noordzee, of nog verder weg: Grote Sterns van een zeer groot gebied vormen een zogenaamde meta-populatie, met veel uitwisseling tussen de verschillende kolonies. Zelfs als een vogel eenmaal een plek gekozen heeft om te gaan broeden, kan hij (of zij) in een volgend jaar best ergens anders gaan broeden. Zo zijn we op Texel aan “onze” sterns gekomen en nu is de vraag of Grote Sterns ook een Texels exportproduct zullen worden. De start lijkt in ieder geval goed!