Project

Landschappelijke bodemkaart

Landschappelijke bodemkaarten geven informatie over zowel geomorfologie als bodemgesteldheid. Deze kaarten kunnen goed worden benut bij integrale ruimtelijke planvorming. In 2012 is ervaring opgedaan met een pilotstudie in Drenthe. In 2013 worden landschappelijke bodemkaarten gemaakt voor pilotgebieden in alle landschapstypen in Nederland. Met deze ervaringen wordt in 2014 gewerkt aan een landsdekkende landschappelijke bodemkaart van Nederland.

Aanleiding

Bodem en landschap hangen sterk met elkaar samen. Daarom ligt het voor de hand om de kartering van bodem en geomorfologie te combineren. Gecombineerde kaarten kunnen een schat aan landschappelijke informatie herbergen. Uit een proefkartering in een deel van Drenthe bleek dat het goed mogelijk is om een samenhangend beeld te maken van geomorfologie en bodem.

De benutting van zowel bodemkundige als geomorfologische informatie verbetert wanneer gebruikers één heldere en toegankelijke kaart kunnen raadplegen. De landschappelijke bodemkaart voegt kwaliteit toe aan planning, inrichting en beheer van de groenblauwe ruimte, doordat relaties tussen reliëf en ondergrond duidelijk worden. Belangrijke nationale en internationale opgaven, zoals behoud en herstel van biodiversiteit (Natura2000), de wateropgaven (WB21, KRW en Deltaprogramma), behoud van cultuurhistorisch erfgoed en de uitwerking van het klimaatbeleid profiteren hiervan. De landschappelijke bodemkaart kan bijvoorbeeld als basis dienen voor een archeologische verwachtingenkaart, waar lagere overheden sinds het verdrag van Malta steeds meer behoefte aan hebben.

Doel

Het project heeft als doel om in enkele pilotstudies een methode van landschappelijke bodemkartering te ontwikkelen en deze landsdekkend toe te passen. De resulterende kaarten moeten door gebruikers bij onder meer gemeenten en provincies kunnen worden benut bij vraagstukken op het gebied van archeologische verwachtingen, natuurontwikkeling en beheer van water, bodem en landschap.

Resultaat

In een pilotstudie in Drenthe werd een eerste landschappelijke bodemkaart gemaakt met het oog op toepassing in cultuurhistorie en ecologie. De geomorfologie van het landschap is de basis voor de legenda van deze kaart. Bodem-, substraat- en hydrologische eigenschappen zijn per geomorfologische eenheid beschreven met statistieken, zoals gemiddelde, mediaan, frequentieverdelingen en ruimtelijke kansverdelingen. Hierbij is de aanpak van delta-BIS gevolgd.

Kaarten die zijn gemaakt met de Delta-BIS aanpak zijn reproduceerbaar omdat het ‘recept’ waarmee de kaart is gemaakt wordt opgeslagen. De kaart kan daardoor bovendien eenvoudig worden geactualiseerd wanneer nieuwe informatie beschikbaar komt.

Uit de pilotstudie voor Drenthe blijkt dat het met Delta-BIS goed mogelijk is om geomorfologische en bodemkundige gegevens met elkaar te combineren. Het is aan te bevelen om niet alleen boorpuntgegevens te gebruiken, maar ook patrooninformatie van de bodemkaart, zoals bijvoorbeeld de verspreiding van eerdlagen. Verder blijkt dat bodemkundige en geomorfologische informatie het best kan worden gecombineerd tot landschappelijke bodemkaarten  in regionale studies, per landschapstype.

Landschappelijke bodemkaart van een deel van Drenthe
Landschappelijke bodemkaart van een deel van Drenthe

Tijdpad

In 2013 worden landschappelijke bodemkaarten gemaakt voor pilotgebieden in alle landschapstypen van Nederland. De methodiek wordt gerapporteerd, en de kaarten worden ontsloten via de website van BIS Nederland. Verder wordt in 2013 het plan van aanpak gemaakt voor de vervaardiging van een landsdekkende landschappelijke bodemkaart in 2014.

Toepassing van de landschappelijke bodemkaart bij onderzoek naar archeologische verwachtingen (uit R. van Beek, 2009: Reliëf in tijd en ruimte)
Toepassing van de landschappelijke bodemkaart bij onderzoek naar archeologische verwachtingen (uit R. van Beek, 2009: Reliëf in tijd en ruimte)

Publicaties