landschap

Project

Maatregelen en meettechnieken voor gezonde bodem

Schaalvergroting en intensivering van de landbouw zetten de bodemkwaliteit onder druk. Inzicht in de interactie tussen de fysische , chemische en biologische aspecten van een bodem moet de basis vormen om via gerichte maatregelen de bodemkwaliteit te waarborgen en wordt bijgedragen aan het vervullen van (andere) belangrijke ecosysteemdiensten van de bodem. Voor zowel akkerbouwers, vollegrondsgroentetelers, bollentelers, boomtelers en fruittelers zijn maatregelen en meetmethodieken om de kwaliteit van de bodem te meten, duurzaam te verbeteren en zo beter te benutten van groot belang.

Doelstellingen

  • Ontwikkelen van maatregelen voor het duurzaam verbeteren van bodemkwaliteit
  • Vast stellen van de (kosten) effectiviteit van deze maatregelen binnen verschillende bedrijfssystemen
  • Ontwikkelen van indicatoren waarmee bodemkwaliteit kan worden gemeten en adviezen op kunnen worden gebaseerd
  • Interacties tussen fysische, chemische en biologische parameters beter gaan begrijpen
  • Ontrafelen van mechanismen die bodemweerbaarheid bepalen, zodat deze mechanismen gericht kunnen worden gestuurd
  • Op gang brengen/voortzetten van integraal ( internationaal) onderzoek om deze doelen te verwezenlijken

Opzet

Het project is in 2006 gestart met de aanleg van een grote veldproef met vier teeltsystemen; twee biologische en twee geïntegreerde systemen. Elk weer opgesplitst in een systeem met BestPractices (AaltjesbeheersingsStrategieën, gewasrestmanagement etc.) en een systeem Good Practice . In 2006 en herhaald in 2009 zijn in alle systemen dezelfde 10 hoofdbehandelingen (zoals toediening compost, chitine, groenbemesters en biologische grondontsmetting) aangelegd om de bodemgezondheid te verbeteren. In de periode 2006 tot en met 2012 zijn achtereen volgens graan (+ maatregelen), aardappelen, lelie, graan (+ maatregelen), B-peen en maïs geteeld.

Resultaten

Veranderingen in bodem verlopen (vaak) traag. Door de behandelingen en teeltsystemen zijn verschillen in bodemkwaliteit ontstaan die nog steeds meetbaar zijn en die hebben geleid tot een duurzame onderdrukking van bodempathogenen en verbetering van opbrengst en kwaliteit van de gewassen. Door de samenwerking met diverse instellingen en bedrijfsleven is er een unieke database opgebouwd. Analyse van deze data zal meer inzicht geven in 1)de positieve en negatieve effecten van maatregelen binnen biologische en conventionele bedrijfssystemen 2)de relaties tussen chemische, fysische en biologische bodemeigenschappen. Dit zal bijdrage aan het ontwikkelen van 1)praktijkmaatregelen om bodemkwaliteit te verbeteren en 2)nieuwe meetmethoden om de duurzaamheid/kwaliteit van de bodem te karakteriseren.

Resultaten tot nu toe laten langjarige positieve effecten op bodemkwaliteit zien. Belangrijk is om vast te stellen in welke richting deze veranderingen zich ontwikkelen en hoe lang de effecten van maatregelen naijlen (divergentie, convergentie of stabilisatie .

Deze veldproef is nationaal en internationaal uniek in opzet en samenwerking (unieke samenwerking tussen disciplines en onderzoeksgroepen is tot stand gebracht) en ontwikkelt zich meer en meer tot een spil in het onderzoek naar bodemkwaliteit (opstap voor EU Horizon 2020).

Deliverables

  • De veldproef blijkt zeer geschikt om telers en inter-mediairen de (on)mogelijkheden in relatie tot bodemgezondheid te demonstreren. De proef heeft als basis gediend voor diverse opendagen rond dit thema.
  • Veldexcursies. O. a. voor het Centrum voor Bodemecologie.
  • Diverse flyers en posters
  • Het project en de resultaten van de veldproef zijn/worden in lezingen en artikelen gepresenteerd.
  • De eerste data analyses geven aanleiding tot  een aantal wetenschappelijke publicaties(zie kennisbenutting). Gezien de verzamelde gegevens, gemeten effecten en interdisciplinaire samenwerking zal dit zeker leiden tot meer inzicht in de onderliggende mechanismen.
  • Brochure over de teelt, en (duur)effecten van Tagetes patula op de bodemkwaliteit 
  • Rapport en vakbladartikel over de economische analyse
  • Presentatie van de resultaten op het congres van International Federation of Nematology Societies, Zuid Afrika 2014.
  • Worhshop: Effecten van maatregelen op bodemkwaliteit

Publicaties