Project

Multifactorieel onderzoek op volksniveau

Er is al jaren bezorgdheid over de bovengemiddelde sterfte van honingbijenvolken in de winter. Wetenschappers zijn het met elkaar eens dat er niet één oorzaak aan te wijzen is, maar dat juist de combinatie van factoren zorgt voor de hoge sterfte. De wisselwerking tussen factoren maakt het probleem extra complex, temeer omdat de ‘hoofdfactoren’ verschillen per land en zelfs streek. Eén factor die altijd aanwezig is, is de exotische parasitaire mijt Varroa destructor. Naast de varroamijt worden een aantal hoofdfactoren genoemd: afnemend habitat en voedselvoorziening van bijen, en (verkeerd) gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, waaronder de neonicotinoïden. Daarnaast worden nog allerlei overige oorzaken met de sterfte in verband gebracht: de smalle genetische basis van de honingbij, diverse parasieten en ziekteverwekkers, milieuvervuiling, mobiele telefonie en WiFi en genetisch gemodificeerde gewassen (GMO’s).

Doelstellingen en opbouw project

In dit project bestuderen we de effecten van sub letale blootstelling aan neonicotinoiden in relatie tot parasieten op bijengezondheid, gedrag en overleving. Het doel van het project is om het multifactorieel onderzoek binnen het Nationaal Honingprogramma van individueel/lab niveau naar volk/veld niveau te tillen.

Dit project bestaat uit een meerdere delen:

2014:

Het tweede uitvoer jaar van het experiment dat probeert een antwoord te geven op de vraag wat de relatieve en interactieve impact is van een veld realistische sub-letale dosis imidacloprid in relatie tot Nosema ceranae en Varroa destructor op het functioneren van honingbijen in een 2x2x2 factorieel ontwerp. Het eerste jaar werd uitgevoerd in Multifactiorieel experiment B0-20-003-003. In overleg met het Ministerie van Economische zaken is afgesproken één eindrapportage af te leveren voor het eerste (2013) en tweede jaar (2014) samen. Het experiment loopt door tot de uitwintering van de volken in mei 2015 met medefinanciering uit het EU honing programma B0-20-003-043. De rapportage en geplande publicaties volgen na de afronding het project.

2015:

Het eerste uitvoer jaar van het experiment dat probeert een antwoord te geven op de vraag wat de relatieve en interactieve impact is van range aan doses imidacloprid in relatie tot een zware besmetting met Varroa destructor in de zomer op het functioneren van honingbijen in een 2x4 factorieel ontwerp. Het experiment loopt door tot de uitwintering van de volken in mei 2016 met medefinanciering uit het EU honing programma B0-20-003-043. De rapportage en geplande publicaties volgen na de afronding het project. De herhaling van dit experiment (2016-2017) wordt uitgevoerd onder Multifactiorieel onderzoek BO-20-003.02-001. Alle publicaties die verwacht worden na de afronding van dit project zullen worden geplaatst op BO-20-003.02-001.

Deliverables

De deliverables voor de 2x2x2 proef uit 2014-2015 staan hieronder (zie ook BO-20-003-003)  

• Wetenschappelijk artikel en artikelen in nieuwsbladen

• Presentatie op bijengezondheidssymposium en/of internationaal congres

Publicaties

Blanken LJ, van Langevelde F, van Dooremalen C. 2015  Interaction between Varroa destructor and imidacloprid reduces flight capacity of honeybees. Proc. R. Soc. B 282: 20151738.