Project

Multifunctionele Klimaatrobuuste Waterkeringszones

Het project is een belangrijke bijdrage aan het Deltaprogramma met name voor de landelijke gebieden rondom de Waddenzee, in de Zuid-Westelijke Delta en in het rivieren gebied.

Klimaatverandering en de daarmee samenhangende versnelde zeespiegelstijging, veranderende stormpatronen en hogere afvoeren van de rivieren Rijn en Maas leiden tot nieuwe opgaven in de bescherming tegen hoogwater. De huidige primaire waterkeringen zijn over het algemeen ontworpen op basis van normstelling m.b.t. de kans op voorkomen van een bepaald waterpeil dat nog voldoende veilig moet worden gekeerd. De veiligheidsniveaus zijn gebaseerd op statistische berekeningen op basis van meetresultaten uit het verleden. Vanwege de onzekerheden rond de effecten van klimaatverandering ligt er een belangrijke opgave om nieuwe waterkeringen zo te ontwerpen of bestaande waterkeringen zo aan te passen dat ze voldoende robuust zijn en zoveel flexibiliteit in ruimtelijke zin kennen, dat ze ook in de toekomst voldoende veiligheid of mogelijkheden voor aanpassing bieden. Een belangrijke stap daarvoor kan zijn om een bredere zone ten behoeve van de waterveiligheid functie te gebruiken. Tot zo’n brede hoogwaterbeschermingszone behoren bijvoorbeeld naast de huidige waterkering (en reserveruimte voor toekomstige dijkverzwaringen) ook een deel van de binnendijkse en de buitendijkse ruimte. In het dichtbevolkte Nederland is ruimte schaars, en aan veel van de huidige binnendijkse en buitendijkse ruimte zijn al andere functies toegekend dan waterveiligheid, zoals voor wonen, natuur, recreatie, agrarische productie, vervoer, etc.

Ook vanuit het Deltaprogramma is behoefte aan kennisontwikkeling mbt innovatieve waterkeringen (o.a. Wadden en ZW Delta).

Uitdaging is om de hoogwaterbeschermingszone zodanig af te bakenen en in te richten dat deze zone inclusief alle voorkomende natuurlijke processen, natuurlijke, landschappelijke of cultuurhistorische waarden en menselijke activiteiten een robuust, flexibel en bij voorkeur veerkrachtig waterkerend systeem vormt, waarbij multifunctionaliteit een belangrijk uitgangspunt vormt. Het gebruik van de hoogwaterbeschermingszone voor andere functies biedt niet alleen letterlijk ruimte om daadwerkelijk een brede zone in te richten voor hoogwaterbescherming maar ook manieren om deze inrichting te financieren, in de omgeving in te passen of zelfs de waterveiligheid functie te versterken. Het ontwerp van de hoogwaterbeschermingszone dient daarbij zodanig robuust te zijn, dat de waterveiligheidsfunctie niet in het geding komt bij extremere randvoorwaarden en het een basis biedt voor mogelijke toekomstige aanpassingen aan nieuwe veiligheidsnormen. Het ontwerp moet als het ware afgestemd zijn op de onzekerheid in de effecten van klimaatverandering.

Een doorbraakvrij ontwerp van de hoogwaterbeschermingszone kan afhankelijk van de locale omstandigheden en randvoorwaarden verschillende vormen aannemen of omvatten zoals brede dijken, doorbraakvrije dijken, extra hoge dijken, intern versterkte dijken, combinaties van parallelle dijken, kweldergebieden en dijken, inundatiegebieden, stuifdijken, dijken met aanpalend natuurgebied of agrarisch productiegebied, terpen, kaden met daarop of daarin gebouwen en wegen, muren etc.

Producten

Het meerjaren onderzoeksproject 'Robuuste Multifunctionele Waterkeringszones', activiteiten ter afrondiong van dit project in 2014:

  • valorisatie (o.m voor de Deltaprogramma partners) van het wetenschappelijke werk en conclusies aangaande multifunctionele waterkeringen landelijk gebied.
  • Gericht uitwerken van onderzoekresultaten Innovatieve Waterkeringen en presenteren ervan op congres natuurlijke oplossingen voor het Waddengebied; georganiseerd door KvK en Waddenacademie ten behoeve van klimaatadaptatie strategie Waddengebied.
  • Participatie in pilot projecten zoals de Groene Dollard dijk.
  • schrijven van een wetenschappelijke publicatie over de uitgevoerde berekeningen over golfreductie kwelders (in samenwerking met TU Delft en Deltares);
  • Opzetten van vervolg onderzoek op dit gebied te financieren door NWO / Deltaprogramma en EU horizon 2020.

    Publicaties