Project

Ondersteuning van NGO's gericht op duurzaam beheer van plantaardige genetische bronnen in de landbouw

Genenbanken kunnen slechts een deel van de totale genetische diversiteit in de landbouw effectief behouden. Daarnaast blijft de kennis over achtergrond, benodigdheden voor een effectieve productie en gebruiksmogelijkheden slechts in stand zolang het materiaal zelf gebruikt wordt. Dit rechtvaardigt de instandhouding van genetische diversiteit in situ of on-farm, als aanvulling op genenbankcollecties.

Doelstelling

Niet-gouvernementele organisaties (NGO’s) dragen op eigen wijze bij aan de instandhouding van genetische diversiteit. In Nederland zijn ongeveer 50 initiatieven (agro-NGO’s) actief die zich bezig houden met ons biocultureel erfgoed. Ook de maatschappelijke belangstelling voor het onderwerp is aanzienlijk. Deze initiatieven zijn nog niet optimaal gecoördineerd, waardoor men onvoldoende van elkaars werk weet en er kansen blijven liggen. Bovendien zijn er vaak lacunes in kennis. Het Centrum voor Genetische Bronnen Nederland (CGN) levert niet-materiële steun aan deze NGO’s.

Doel van dit project is het werk van deze NGO’s te versterken door onderlinge samenwerking te stimuleren, bij te staan bij specifieke kennisvragen en praktische problemen omtrent instandhouding.

Aanpak en tijdspad

De ondersteuning van de NGO’s is een continu proces. Activiteiten zijn advies geven en assistentie bij het verbeteren van het functioneren. Het CGN onderhoudt daartoe de website Eeuwig Moes, is mede-organisator van bijeenkomsten, regenereert safety duplicaten van NGO collecties en slaat deze op. Verder ontwikkelt CGN meer kennis over oude in Nederland geteelde gewassen, waarvan de resultaten worden gepubliceerd op internet (www.deoerakker.nl; Oranje Lijst).  

Resultaten

  • Om meer aandacht te genereren voor in Nederland geteelde oude rassen is, op basis van het werk bij het CGN aangaande het identificeren van deze rassen, in begin 2013 de brochure ‘Zeldzame groenterassen in de etalage: de Oranje Lijst’ verschenen. Deze brochure is te downloaden via www.oranjelijst.nl. In 2013 is een begin is gemaakt met het identificeren van oude fruitrassen.
  • De website (www.deoerakker.nl) is regelmatig bijgewerkt. Momenteel zijn meer dan tachtig Nederlandse agro-initiatieven betrokken bij de Oerakker. In 2013 zijn in de Kennisbank Plantaardige Bronnen van Groenkennisnet  25 nieuwsberichten m.b.t. agrobiodiversiteit geplaatst (Bekijk deze publicaties)
  • Het netwerk Eeuwig Moes is op 30 mei en op 6 november bijeen geweest. De deelname per bijeenkomst bedroeg tussen de 20-30 personen. Voor het opzetten van het netwerk de Bekoring (granen) zijn bijeenkomsten bezocht op 27 maart en 11 september te Utrecht. Verder is op 2 maart in Den Bosch de Aseed zadenruilbeurs bezocht en is zaad aangeboden van rassen uit de Eeuwig Moes Collectie. Daarnaast is er informatie over het Eeuwig Moes Netwerk en de Oranje Lijst gegeven en de brochure verspreid.
  • Momenteel zijn meer dan negentig Nederlandse agro-initiatieven betrokken bij de Oerakker en dit aantal stijgt nog jaarlijks.

  • In 2014 zijn in de Kennisbank Plantaardige Bronnen van Groenkennisnet 25 nieuwsberichten m.b.t. agrobiodiversiteit geplaatst en 50 items aan de kennisbank toegevoegd.  Er zijn vier nieuwsbrieven Plantaardige bronnen verstuurd naar abonnees; op 31 december 2014 waren er 620 abonnees.

  • (http://www.groenkennisnet.nl/agrobiodiversiteit/Pages/KennisbankPlantaardigebronnen.aspx). De kennisbank is ook via de website van de Oerakker te benaderen. De Oerakker website had in 2014 3516 pageviews en de Oranje lijst website 3324.

  • In december 2014 is een facebook groep De Oerakker geopend, wat als medium kan dienen voor informatie uitwisseling tussen de deelnemers.

  • Voor wat betreft het opzetten van het netwerk de Bekoring (granen) is er een aantal malen overleg geweest voor het maken van een website onder de Stichting de Oerakker website. In 2015 zal deze website worden gelanceerd. Verder zijn de pomologische vereningen benaderd om te komen tot een netwerk fruit dat evenals het granen netwerk zal gaan vallen onder de paraplu van Stichting de Oerakker. Definitieve afspraken hieromtrent zullen naar verwachting in 2015 worden genomen.

  • Er is deelgenomen aan de Reclaim the Seeds zadenruilbeurs in Haren, georganiseerd door Aseed Europe. Hier is zaad uit de collectie van het netwerk Eeuwig Moes aangeboden. Daarnaast is er informatie over het Eeuwig Moes Netwerk en de Oranje Lijst gegeven en de brochure verspreid.

  • In 2014 een begin is gemaakt met het identificeren van oude fruitrassen en met name oude rassen van appel. In totaal werden 483 rassen gevonden, waarvan 343 (= 71%) nog verkrijgbaar is. Bij genenbanken bleken 69 (=14%) unieke rassen aanwezig te zijn en bij andere aanbieders 136 (=28%). 138 (= 29%) rassen werden zowel door genenbanken als andere aanbieders aangeboden. In het najaar van 2014 werden de oude appelrassen aan de Oranje lijst toegevoegd. Momenteel wordt een inventarisatie gemaakt van oude perenrassen.  Het CGN wordt, o.a. via oranjelijst@wur.nl  regelmatig benaderd met vragen over oude rassen en gewassen.

  • In de eerste helft van 2014 werden in het kader van het EU FP7 TraFooN project semi-gestructureerde interviews afgenomen bij ongeveer twintig Nederlandse agro-initiatieven en bedrijven die zich met oude traditionele tuinbouwrassen (met name groenten en fruit) bezighouden. Op basis van deze interviews werd een sterkte-zwakte analyse gemaakt, die werd gepresenteerd in een project workshop te Skiernewice die werd gehouden van 1-4 september 2014. Ook werden de resultaten in samenvatting gepresenteerd tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van het project in Belgrado (21-24 oktober 2014). 

  • Vier wortelrassen uit de collectie van het netwerk Eeuwig Moes  zijn bij het CGN vermeerderd en zaad zal als safety duplikaat opgeslagen worden. Om meer aandacht te genereren voor in Nederland geteelde oude rassen is, op basis van het werk aan het identificeren van deze rassen, in begin 2013 de brochure ‘Zeldzame groenterassen in de etalage: de Oranje Lijst’ verschenen. Ook is de brochure te downloaden via www.oranjelijst.nl.

Publicaties