Buurtmoestuin wetenschapswinkel Almere

Project

Stappenplan en succesfactoren voor Kenniskring Buurtmoestuinen Almere

De kenniskring buurtmoestuinen Almere heeft aan de Wetenschapswinkel van Wageningen UR ondersteuning gevraagd bij het maken van een stappenplan voor het starten van een buurttuin en daarnaast voor het vinden van de succesfactoren van het netwerk en het destilleren en verspreiden van de geleerde lessen.

De kenniskring buurtmoestuinen Almere bestaat sinds 2012 en omvat twintig leden, die samen ongeveer vijftien buurt- en schooltuininitiatieven vertegenwoordigen, zowel commerciële als meer sociaalgerichte tuinen. Een aantal van deze tuinen bestaat al, andere zijn nog in de plan-fase. Doel van de kenniskring is om zowel inhoudelijke als procesmatige kennis en ervaring met het opzetten en begeleiden/onderhouden van een tuin met elkaar te delen, en zo van elkaar te leren.
De belangrijkste vragen hadden voor de meeste deelnemers te maken met het in de praktijk brengen van hun idee.

Delen met andere kringen

De kenniskring bleek erg enthousiast over de samenwerking en kennisuitwisseling tussen de verschillende leden. Ze wil de kennis die ze heeft opgedaan over het succesvol runnen van het netwerk en de meerwaarde die het netwerk heeft voor de verschillende leden graag delen met andere (opstartende) kenniskringen. In andere steden in Flevoland (Lelystad, Emmeloord, Dronten) staan nu namelijk soortgelijke initiatieven op stapel.
De kenniskring buurtmoestuinen Almere heeft de Wetenschapswinkel van Wageningen UR daarom ondersteuning gevraagd op twee vlakken:

  • Het maken van een stappenplan voor het starten van een tuin.
  • Het vinden van de succesfactoren van het netwerk, en het destilleren en verspreiden van de geleerde lessen.
kenniskring foto.jpg

Betrokkenheid

Voor het onderzoek zijn interviews gehouden met organisatoren en deelnemers van de kenniskring in Almere en in Dronten en met ambtenaren uit de betreffende gemeenten.

Het onderzoek laat zien dat de betrokkenheid bij een kenniskring:

  • een netwerk oplevert, inclusief makkelijker ingangen bij bijvoorbeeld de gemeente
  • deelnemers kennis brengt, van andere deelnemers en van buiten de kring
  • een plek biedt waar mensen gelijkgestemden ontmoeten en steun vinden
  • zorgt dat mensen elkaar blijven motiveren

Facilitator

Daarbij heeft een kenniskring een facilitator nodig die de kenniskring trekt: iemand die de bijeenkomsten organiseert, mensen uitnodigt, enthousiasmeert, deuren kan openen, processen kan begeleiden, een groot netwerk heeft, en afkomstig is uit de dezelfde stad als waar het netwerk wordt georganiseerd. Veel deelnemers zijn zo druk met de realisatie van hun plannen dat het voor hen lastig is het organiseren van de kenniskring daar nog naast te doen. Bovendien zijn deelnemers juist bij de kenniskring aangesloten omdat het hen helpt hun initiatief te realiseren.

Advies is daarbij echt om niet teveel op één facilitator te bouwen, dat maakt de kenniskring kwetsbaar in haar voortbestaan. Een aanbeveling is daarom de rollen van netwerker, procesbegeleider en leider van bijeenkomsten te scheiden, en meer verantwoordelijkheden bij deelnemers te leggen.
Bovendien moet bij het opstarten van een kenniskring ook nagedacht worden over de financiering die nodig is voor het betalen van de facilitator en wie dat gaat betalen.
Een kenniskring is een overkoepelende Community of Practice, maar waar eindigt particulier initiatief en begint bijdragen aan gemeentelijke ambities?

Energie

Op bijeenkomsten van de kenniskring kan een spanningsveld ontstaan tussen het praten over initiatieven en het vasthouden aan de agenda.
De aanbeveling is om de agenda te volgen – zonder interessante gesprekswendingen daarbij teveel in de weg te staan – en initiatieven op een beknopte manier te bespreken,
eventueel door tijdens iedere bijeenkomst een ander initiatief wat meer tijd te geven.
De facilitator moet er daarbij voor zorgen dat het bespreken van de initiatieven niet uitdraait op een klaagronde,
bijvoorbeeld door ook specifiek te vragen naar wat er goed ging of naar wat voor anderen van waarde kan zijn. Mensen moeten energie krijgen van de bijeenkomsten.
Deelnemers waarderen het werken met specifieke thema’s en bijdragen van externe deskundigen over zowel ‘grote’ als praktische zaken. De aanbeveling is om deelnemers bij het plannen van die onderwerpen te betrekken.

Commitment van deelnemers

Een kenniskring heeft alleen kans van slagen met commitment van deelnemers voor een specifieke taak en/of voor het bezoeken van bijeenkomsten: als je als kenniskring van alles wilt, brengt dat ook verantwoordelijkheden met zich mee. Het is daarnaast goed om te zorgen voor diversiteit van deelnemers en regelmatige nieuwe instroom.
Starters kunnen kennis en vaardigheden hebben die nuttig kunnen zijn voor de rest van de groep, gevorderden vinden het fijn hun kennis door te kunnen geven en weten dat zij zelf ook ooit starter waren.
Bovendien blijkt de kenniskring zo ook een goede afspiegeling van wat er speelt in de stad of het dorp.

Kennis halen en brengen

Belangrijk is verder om voor deelnemers een balans te vinden tussen kennis halen en kennis brengen.
Dan blijven bijeenkomsten voor iedereen interessant en leert men van de één en geeft dat weer door aan de ander.
In Almere was bij bijeenkomsten van de kenniskring steeds een gemeenteambtenaar aanwezig. Voordelen daarbij zijn dat voor de gemeente de kenniskring kan dienen als platform, een podium kan zijn om gemeentelijke standpunten te verwoorden en kan helpen om ambities te verwezenlijken. Voor deelnemers betekent de aanwezigheid een ingang bij de gemeente. Nog beter voor de kenniskring is een vast aanspreekpunt bij de gemeente.