Project

Toekomstbestendig Ulrum

Ulrum is een bijzonder dorp in de gemeente De Marne in het noorden van Groningen. Anno 2017 heeft dit dorp nog ongeveer 1300 inwoners. Meer nog dan menig ander dorp in de omgeving heeft Ulrum te maken gehad met dalende inwonersaantallen en een forse afname van voorzieningen en openbare functies. De krimp in de regio laat onmiskenbaar zijn sporen na en de prognoses laten zien dat deze de ontwikkelingen de komende jaren nog verder door zullen zetten. Stichting Ulrum 2034 heeft aan de Wetenschapswinkel van Wageningen University&Research (WUR) gevraagd om een advies hoe de verschillende activiteiten en voorzieningen voor het dorp in samenhang te kunnen ontwikkelen. Om zo te komen tot een toekomstbestendig Ulrum.

Bijzonder aan Ulrum is vooral de reactie vanuit het dorp zelf op deze ontwikkelingen. Onder de vlag van het project Ulrum 2034 is de afgelopen jaren een hele reeks van nieuwe projecten en initiatieven opgestart, gericht op het versterken van de sociale en fysieke infrastructuur van het dorp. Op die manier zijn honderden Ulrumers de afgelopen jaren meer betrokken geraakt bij het dorp.
De initiatiefnemers zijn hierin de afgelopen jaren ondersteund met (financiële) middelen vanuit de Provincie Groningen en de gemeente De Marne. De WLE-subsidie (Werk, Energie en Leefbaarheid) aan Ulrum was een pilot van de provincie om lokaal initiatief met betrekking tot leefbaarheid te ondersteunen en belonen.

Inzichten en bevindingen

Het Wetenschapswinkelproject heeft bijgedragen aan het inzicht dat een krimpgemeenschap gezien kan worden als een levend organisme waarvan de functies en activiteiten een ingewikkeld maar dynamisch proces vormen. Het gedachtegoed van Jane Jacobs over de dynamiek van wijken en buurten in grote (Amerikaanse) steden blijkt hierbij opvallend genoeg erg bruikbaar.

Jacobs beschrijft hoe gemeenschappen, net als organismen, kunnen groeien en in verval raken, maar ook in staat zijn zichzelf te herstellen, mits voldoende vitaal. Net als in de geneeskunde kan hiervoor het begrip ‘regeneratief vermogen’ vermogen gebruikt worden, het vermogen van een gezond organisme om zelf bijvoorbeeld beschadigd weefsel te vervangen. Dit weefsel heeft zowel betrekking op de fysieke als de sociale infrastructuur.

Cruciaal voor dit regeneratief vermogen is dat er nieuwe ontmoetingen en verbindingen tussen mensen tot stand worden gebracht, binnen de gemeenschap en daarbuiten. Wanneer het ‘web’ van verbindingen en ontmoetingen tussen mensen hecht genoeg is draagt dit er toe bij dat mensen het gevoel krijgen onderdeel uit te maken van een gemeenschap en vervolgens ook eerder bereid zijn zich daarvoor in te spannen. Bovendien leidt deze interactie ook tot kruisbestuiving en evolutie van ideeën en initiatieven. Initiatieven die ook de lokale gemeenschap weer ten goede kunnen komen.

Mede dankzij het Wetenschapswinkelproject is duidelijk geworden dat juist ook een initiatief als het project Ulrum 2034 heeft gezorgd voor allerlei nieuwe ontmoetingen en verbindingen en tot nieuwe vormen van reuring in het dorp.

Kenmerkend aan dit proces is echter ook dat van te voren niet vast ligt welke oplossingen of resultaten  behaald zullen (kunnen) worden. Het (herstel)proces staat centraal, en niet een vastomlijnd eindresultaat. Dit vraagt ook om bijzondere vaardigheden van ondersteunende partijen. Het gaat er om te leren plannen met zelforganisatie. In plaats van een éénmalige of kortstondige (financiële) injectie (‘Silver-Bullets’) zijn de initiatiefnemers vooral gebaat bij ‘Tactical Ulrumism’. Een meer verfijnde benadering op basis van doorlopende betrokkenheid en kleine ingrepen en aanpassingen die de gemeenschap op lange termijn versterken. Zo’n aanpak is in eerste instantie misschien minder ‘sexy’, maar is uiteindelijk vaak wel veel succesvoller.

Ulrum 2034 nauwgezet gevolgd


De afgelopen drie jaar (2014–2017) is Ulrum 2034 vanuit de Wetenschapswinkel nauwgezet en vanuit verschillende invalshoeken gevolgd door Wageningse studenten en hun begeleiders. De verschillende onderzoeksprojecten die zij hebben uitgevoerd hebben geleid tot een beter begrip van het functioneren van een dergelijk burgerinitiatief, en zijn vertaald in uiteenlopende bijdragen aan het initiatief:

  • Om het dynamische karakter van het project Ulrum 2034 goed weer te geven is vanuit het Wetenschapswinkelproject (met een financiële bijdrage vanuit Ulrum 2034) in 2016 een korte animatie over het initiatief ontwikkeld met als titel: Ulrum - dorp van de toekomst
  • In 2015 heeft een groep van 7 (internationale) Wageningse studenten van verschillende opleidingen gezamenlijk een reflectie op het initiatief van Deel&Ulrum uitgevoerd in het kader van een zogenaamde Academic Consultancy Training. Hun bevindingen zijn samengevat in het: Studentenrapport: Unravelling complex processes in grassroots movements: the case of DEEL&Ulrum
  • In 2015/2016 heeft Masterthesis studente Lianne van der Ham haar afstuderen in Ulrum vorm gegeven rondom het thema van ‘Goed oud worden’. Masterthesis Lianne van der Ham: Goed oud worden
  • In 2014 hebben studenten en onderzoekers van Green Care vanuit WUR bijgedragen aan een onderzoek ten aanzien van de wensen en verwachtingen van de (werkgroep) DorpsZorg in Ulrum.
  • In 2014 heeft een groep studenten van de minor ‘Gebiedsgericht werken’ van Van Hall Larenstein zich (oa) gebogen over een ontwerp en advies voor herinrichting en gebruik van het Asingapark in Ulrum; http://www.deelnulrum.nl/?p=1164

    Wewi_ulrum_studenten_ATC_foto.jpg

    Met de uitkomsten van (delen van) dit project verkrijgt de Stichting Ulrum 2034 meer aanknopingspunten voor het werken aan een toekomstbestendig Ulrum.