Foto: Actief burgerschap in Wehl (Bron: Stichting Landschapsbeheer Gelderland)

Project

Waardecreatie en de participatie-aanpak van Stichting Landschapsbeheer Gelderland

Stichting Landschapsbeheer Gelderland (SLG) houdt zich samen met anderen bezig met de zorg voor het Gelderse landschap. SLG heeft de Wetenschapswinkel van Wageningen UR gevraagd om in het licht van de ontwikkeling naar een participatie-samenleving hun aanpak onder de loep te nemen en te kijken naar de waardecreatie in de projecten waar SLG bij betrokken is.

Stichting Landschapsbeheer Gelderland is een ideële organisatie die zich in samenwerking met andere betrokkenen inzet voor de zorg voor en het beleven van een vitaal landschap met aandacht voor de identiteit. Zij hanteert daarbij een zogenaamde ‘participatie-aanpak’ waarbij SLG de lokale betrokkenheid stimuleert en ondersteunt. Dat betekent dat SLG concreet aan de slag gaat met onder andere burgers, vrijwilligers, dorpsverenigingen en lokale maatschappelijke organisaties.

De doelstelling van dit onderzoek is tweeledig:

  1. Het duiden van de participatie-aanpak van SLG
  2. Inzicht krijgen in de waardecreatie in projecten en processen waar SLG een rol in speelt.

Binnen het project is meer specifiek onderzoek gedaan naar de projecten ‘Beltrum in het Groen’, ‘Kopermolenpad Wenum Wiesel’ en ‘Groener (dan de) Buren’.

De participatie-aanpak

In de loop der tijd proberen projecten van SLG steeds meer nieuwe lokale initiatieven in het landschap mogelijk te maken en daarbij aan te sluiten. De werkwijze is meer gericht op verbinding en betrokkenheid, door de nadruk te leggen op de inbreng van mensen zelf, waardoor ook verantwoordelijkheid en daadkracht ontstaat.
In de dagelijkse praktijk van SLG zien we een aantal principes terugkomen die kenmerkend zijn voor hun participatie-aanpak. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om nadruk op lokale zorg voor het landschap en op eigenaarschap, gebruiken maken van sociaal kapitaal en zelforganiserend vermogen en nadruk op handelingsperspectief en continuïteit.

Totstandkomen van waardecreatie

In de projecten en processen waar SLG bij betrokken is draagt elke betrokkene, of het nu bewoner of gemeente betreft, op zijn eigen wijze bij aan het totaal van waardecreatie. Er is dus sprake van gezamenlijke waardecreatie. Daarbij dient opgemerkt te worden dat de kracht en energie uit de samenleving de basis vormt en wordt gecombineerd met onder andere kennis, tijd, inzet, geld, betrokkenheid en netwerken van overheden, eventuele andere organisaties en SLG. Een proces of project staat of valt dus met de inzet van bewoners.

In de praktijk is terug te zien dat het in de processen en projecten gaat om menselijke ervaringen en dat deze ervaringen in interactie tot stand komen. Het proces van waardecreatie is steeds een wederkerig proces. Er is sprake van samenwerking tussen alle partijen en in deze samenwerking spelen vertrouwen, gezamenlijke verantwoordelijkheid en gedeelde identiteit een rol. Verder is de meervoudigheid van waardecreatie terug te zien en blijken de ontstane waarden niet alleen betrekking te hebben op de direct betrokkenen, maar ook op indirect betrokkenen en zelfs de (lokale) samenleving als geheel.

SLG vervult als participatie-professional verschillende rollen

Binnen de projecten faciliteert, stimuleert en empowert zij burgers en heeft SLG een rol in het leggen van verbinding tussen alle actoren. SLG stimuleert bewoners en vrijwilligers om zelf actief te zijn in hun omgeving en ondersteunen hen met kennis, kunde en gereedschap. De bijdrage die SLG levert in relatie tot bewoners richt zich op procesondersteuning, het inbrengen van inhoudelijke kennis en expertise en van ervaring over voorbeelden elders, mogelijke fondsen, etc.

Vitaliseren van lokale gemeenschap

Daarnaast vervult SLG een rol in de context van de projecten, veelal bedoeld om een ‘enabling environment’ te creëren. Het gaat daarbij om het vitaliseren van de lokale gemeenschap en het voeden van het samenspel van actoren, waarbij veel aandacht is voor institutionele verbinding.

De wijze waarop de principes van de participatieaanpak van SLG uitmonden in hoe SLG medewerkers hun rollen als participatie professional oppakken, blijkt in de praktijk goed uit te pakken als het gaat om waardecreatie binnen de projecten. Bovendien blijkt de waardecreatie divers, gelaagd en naast, aan natuur en landschap, ook bij te dragen aan het welzijn en het sociaal kapitaal in de dorpen en lokale gemeenschappen.