Project

Watermaatregelen in Natura 2000-gebieden

Watermaatregelen worden genomen voor het realiseren van de doelen van verschillende beleidsprogramma’s zoals de Kaderrichtlijn water (KRW), Natura 2000 en de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS). Het is onduidelijk in hoeverre de maatregelen van de verschillende beleidsprogramma’s met elkaar interfereren: kunnen ze van elkaar profiteren of hinderen ze elkaar? De rijksoverheid heeft behoefte aan informatie over de uitvoering van watermaatregelen waarbij het zoeken naar synergie tussen de maatregelen van de beleidsprogramma’s erg belangrijk is.

Doelstelling

Vanwege de verschillende beleidsprogramma’s en vanwege verschillen in aanpak, is de uitvoering van watermaatregelen en de omvang van het waterprobleem lastig in beeld te brengen. De doelstellingen van dit beleidsondersteunend onderzoek zijn:
  • het analyseren van de ruimtelijke samenhang van Natura 2000-gebieden en de KRW-waterlichamen om inzicht te krijgen in de mate van overlap in arealen;
  • het bestuderen van het rapportageformat van de KRW-maatregelen voor het doen van aanbevelingen om dit format als instrument te gebruiken voor rapportage over de watermaatregelen die nodig zijn om de instandhoudingsdoelstellingen in Natura 2000-gebieden te bereiken;
  • het onderzoeken van de mate van synergie tussen watermaatregelen in het kader van Natura 2000, PAS en KRW aan de hand van het KRW-rapportageformat in drie pilotgebieden.

Werkwijze

We hebben eerste een ruimtelijke analyse van Natura 2000-gebieden en KRW-waterlichamen

uitgevoerd. Hoe meer de gebieden en waterlichamen qua areaal overeenkomen, hoe belangrijker

synergie in de maatregelen is. Verder is het KRW-format voor de rapportage over de uitvoering van de
watermaatregelen voor de stroomgebiedbeheerplannen gebruikt en zijn de watermaatregelen uit de PAS
toegekend aan de standaardmaatregelen uit het format. Met deze toekenning aan de standaardmaatregelen is de geschiktheid van het format voor rapportage over de Natura 2000-watermaatregelen beoordeeld. Voor Natura 2000 is voor drie pilotgebieden de synergie van de watermaatregelen op gebiedsniveau bestudeerd. Hiervoor zijn de maatregelen uit de verschillende plannen met elkaar vergeleken met behulp van het aangepaste KRW-format.

Conclusies en aanbevelingen

De belangrijkste conclusies zijn:
  • Het watersysteem van Natura 2000-gebieden is van een andere ruimtelijke orde (schaal, eenheid) dan het systeem van waterlichamen gehanteerd in de KRW. Hierdoor is het vaststellen van synergie lastig. De synergie in maatregelen wordt echter pas concreet in onderliggende uitvoeringsplannen.
  • Het KRW-rapportageformat is met enige aanpassingen praktisch en goed toepasbaar voor rapportage van watermaatregelen in het kader van Natura 2000. Maatregelen hebben vaak dezelfde termen, maar informatie over de locatie ontbreekt en de definities zijn te beperkt.
  • Uitgangspunten KRW en Natura 2000 belemmeren synergie in watermaatregelen. De KRW zet in op haalbare en betaalbare maatregelen, terwijl voor Natura 2000 inzet op het stoppen van de achteruitgang van habitats. Door de gemaakte afspraken zijn de verschillen op maatregelenniveau wel overbrugbaar. Immers als er voor het realiseren van de Natura 2000-doelen extra maatregelen bovenop de KRW-eisen nodig zijn, dan is de invulling van die extra maatregelen leidend.
De belangrijkste aanbevelingen zijn:
  • Zorg voor goede afspraken rondom gegevensvoorziening, zoals de rapportage over de uitvoering van de watermaatregelen.
  • Gebruik het KRW-format in aangepaste vorm als hulpmiddel om synergie in maatregelen genomen voor het realiseren van de KRW-doelen of van Natura 2000-doelen op te sporen. Het format kan helpen bij de afstemming en communicatie mits de verschillende partijen hetzelfde format hanteren en definities verder worden uitgewerkt.
  • Betere afstemming uitgangspunten KRW en Natura 2000 is mogelijk wanneer de watermaatregelen voor Natura 2000 ook bestuurlijk worden vastgesteld.

Publicaties