Nieuws

Database bodemhydraulische karakteristieken Nederland

Gepubliceerd op
18 september 2012

Alterra Wageningen UR actualiseerde gegevens over bodemhydraulische karakteristieken in Nederland, om deze beschikbaar te stellen aan gebruikers en te linken aan Alterra’s Bodemkundig Informatie Systeem (BIS).

De hoeveelheid meet-, afgeleide en beschrijvende gegevens voor Nederlandse bodems moet volgens Alterra worden uitgebreid. Ook bestaande meetmethoden kunnen beter, en er moet onderzoek komen naar alternatieve meetmethoden (bij voorkeur in het veld) die knelpunten in de bestaande methoden verhelpen en minder duur zijn in het gebruik.

Bodemhydraulische karakteristieken beschrijven relaties tussen vochtgehalte, doorlatendheid en vochtspanning in het onverzadigde deel van de bodem. Deze karakteristieken worden gebruikt in modelstudies naar transport van water en stoffen in de bodem. Deze studies zijn relevant voor overheden (waterschappen, provincies, EL&I, EU) voor het onderbouwen en analyseren van beleidsmaatregelen voor vraagstukken over onderwerpen als uitspoeling van stikstof, fosfaat of bestrijdingsmiddelen, vochtlevering voor gewassen en beregeningsadviezen, studies naar nat- en droogteschade of gewenste grondwaterstanden voor peilbeheer.

Documenteren bodemhydraulische karakteristieken

Voor het documenteren van bodemhydraulische karakteristieken zijn drie soorten gegevens van belang:

1. beschrijvende gegevens van het bodemprofiel en de daarin voorkomende horizonten (de zogenaamde metadata), zoals dichtheid, textuur en organische-stofgehalte;

2. de meetgegevens zoals deze door de verwerkingssoftware van de meetopstelling zijn geleverd. Dit zijn vochtgehaltes (θ) en doorlatendheid K zoals bepaald bij drukhoogtes h;

3. afgeleide gegevens (parameters van wiskundige  vergelijkingen) waarmee het vochtgehalte θ en de doorlatendheid K worden beschreven als functie van de drukhoogte h.

Huidige BIS

Het huidige BIS bevat beschrijvende gegevens van bodemhorizonten in Nederland, maar geen meetgegevens en afgeleide gegevens van bodemhydraulische karakteristieken.. De gegevens om bodemhydraulische karakteristieken te verzamelen, worden al sinds 1960 door (de voorgangers van) Alterra verzameld.

De Staringreeks – het referentiebestand voor bodemfysische karakteristieken van Nederlandse gronden – bevat (gemiddelde) afgeleide gegevens van 18 bodemhorizonten in de bovengrond en 18 in de ondergrond die zijn ingedeeld naar bodemkundige kenmerken. Er is een grote vraag naar gecertificeerde gegevens van alle drie de soorten voor meer soorten bodem(horizonten) en meer locaties in Nederland.

Nieuwe indeling Nederlandse gronden

In het project werden meetgegevens, afgeleide gegevens en beschrijvende gegevens van grondmonsters in de bestaande database (Priapus) gecorrigeerd en daar waar mogelijk aangevuld. Ook is de variatie door metingen, functiebeschrijvingen en ruimtelijke variatie inzichtelijk gemaakt. Voor een betere bepaling van afgeleide gegevens uit de meetgegevens werd een nieuwe functiebeschrijving voor bodemhydraulische karakteristieken ontwikkeld. Hiertoe is gebruik gemaakt van wiskundige beschrijvingen met behulp van cubical splines. Om de selectie van bodemhydraulische karakteristieken voor gebruikers flexibeler te maken, ontwikkelden de onderzoekers een nieuwe indeling van Nederlandse gronden met als criteria: afzettingsmilieu, textuur en organische-stofgehalte.

Software-pakket

Ook is een software-pakket ontwikkeld dat bestaat uit een aantal modules voor het verwerken en visualiseren van ingevoerde profiel- en horizontgegevens. Zo is er een module voor het fitten van een (variabel) aantal cubical splines door een serie meetwaarden die de bodemhydraulische karakteristieken beschrijven, een module voor het visualiseren van deze karakteristieken en een module voor het automatisch genereren van de grafische weergave van een bodemprofiel. Verder zijn er modules voor het bepalen van de maximale fluxdichtheid, de kritieke z-afstand, het kritieke bergingstekort, de c-waarde en de kD-waarde van een bodemprofiel.