Dagboek: onderzoek vogelgriep (deel 2)

Eric de Kluijver is projectleider crisisorganisatie bij Wageningen Biotveterinary Research. Tijdens de vogelgriepuitbraak houdt hij een dagboek bij. Hoe ziet een werkweek op het laboratorium van High containment unit eruit tijdens een vogelgriep uitbraak?

Dinsdag 29 november


Op dinsdagochtend blijkt het inderdaad vals alarm geweest te zijn voor verdenking van de vogelgriep op maandag 28 november. We starten de dag met de inventarisatie wat we vandaag weer allemaal ontvangen aan onderzoeksmateriaal. Naast de standaard inzendingen voor bv. export en standaard monitoringsonderzoek zijn er ook de nodige
inzendingen voor het onderzoek op vogelgriep. Het betreft vandaag geen verdenkingen
van commerciële bedrijven, maar wel wilde vogels en vroeg detectie (early
warning). De dag verloopt verder rustig. We zijn nog wel druk om ons voor de
komende tijd voor te breiden op de mogelijk grote drukte wanneer er nog meer
bedrijven besmet zouden raken. Teams inrichten, diensten uitbreiden, extra
vervanging regelen en nogmaals alle voorraden nalopen.

Monitoringsonderzoek/surveillance

Monitoringsonderzoek/surveillance: frequent onderzoek bij commercieel gehouden dieren naar diverse dierziekten.

Early Warning

Early warning: uitsluitingsdiagnostiek op samples verkregen bij sectie via Gezondheidsdienst voor Dieren (GD) of dierenarts.

Tekst gaat door onder foto

Dagboek vogelgriep deel 2.jpg

Woensdag 30 november

Op woensdagochtend hebben we wederom wilde vogels ontvangen voor onderzoek. Ze komen uit nieuwe gebieden en het zijn nieuwe vogelsoorten maar ook gehouden soorten zoals bv de witvleugelboseend, duiven, parkieten en andere zangvogels. Tevens testen we nog een verdenking van Brucellose tussendoor. Daarnaast gaan onze voorbereidingen onverminderd door voor een mogelijke uitbreiding van de crisis. Tussendoor werk ik mee aan persvragen en mijn eigen dagboek. Een aantal wilde vogels wordt positief getest en daarmee is er uitbreiding van het gebied waar het H5N8 is gevonden. Dit keer Texel.

In de middag ontvangen we een nieuwe melding van een verdenking. De collega’s mogen vanavond weer aan het werk. Halverwege de avond ontvang ik een bericht van mijn
collega’s: we hebben een tweede bedrijf positief getest. Ik ga wat onrustig slapen. Wat betekent dit voor de komende dagen en wellicht het weekend?

Brucellose

Brucellose is een ziekte die veroorzaakt wordt door een bacterie en naast mensen ook runderen, varkens, kleine herkauwers en honden kan infecteren. Nederland is al tientallen jaren vrij van brucella en om die vrij-status te handhaven, vindt er doorlopend onderzoek (monitoring) plaats.

Tekst gaat door onder foto

Dagboek vogelgriep.png

Donderdag 1 december

Ik ben vroeg wakker en wanneer ik op het instituut kom, blijkt het tweede bedrijf wederom in Biddinghuizen te liggen. Ik informeer via mijn contacten bij de NVWA wat dit betekent aan verwachte werkzaamheden voor de komende dagen. Na de inventarisatie wat er nog meer binnenkomt voor vandaag, vindt het crisisoverleg plaats. Naast het testen van wilde vogels, testen we ook een Psittacosis verdenking. We testen de wilde
vogels van Texel positief voor vogelgriep. Tijdens het overleg ontvangen we het
bericht dat we rond de middag nog een verdenking ontvangen en worden extra
besluiten genomen om de stroom samples goed op te vangen. De verdenking komt
later binnen dan verwacht en daardoor wordt het weer avondwerk. Ook deze avond krijgen we het bericht ‘Positief’ voor het derde bedrijf in Biddinghuizen.

Psittacosis

Psittacosis (of papegaaienziekte) wordt veroorzaakt door de bacterie Chlamydia psittaci.Deze kan vooorkomen bij vogels, voornamelijk duiven en papegaaiachtigen. Bij een verdenking vindt, net als bij AI, verder onderzoek plaats; soms is dat positief, waarna behandeling van de vogels plaatsvindt.

Tekst gaat door onder de foto

Dagboek Vogelgriep1.jpg

Vrijdag 2 december

Uit het gebied Biddinghuizen ontvangen wij materiaal voor screening. Dit zal er rond de middag zijn. We starten met de dagelijkse stroom samples voor testen op vogelgriep, waaronder vogels uit Friesland. We maken de planning voor de teams en de extra vervanging die in het weekend werken. Hiervoor moet de toegangsrechten tot onze faciliteiten worden gecontroleerd en indien nodig geregeld.

Dan komt aan het einde van de middag het bericht ‘Verdenking’. Nieuw bedrijf, nieuw gebied. Dat wordt spannend. De collega’s gaan ’s avonds aan het werk. Ik ga eerst een stukje hardlopen om de opkomende hoofdpijn te verdrijven en ik weet niet of
hier later dit weekend nog tijd voor is. De teams voor het weekend worden
gebriefd dat er mogelijk gewerkt moet worden, afhankelijk van de resultaten van
vandaag.

Ook deze avond weer een berichtje. De verdenking en de screening van
gebied Biddinghuizen zijn beiden negatief. Opluchting, dit betekent geen nieuw
gebied, geen uitbreiding bestaand gebied en dus ook geen nieuwe screening. Goed
voor de pluimveebedrijven en goed voor de teams die anders dit weekeinde worden
opgeroepen. We gaan wat dat betreft rustig het weekend in, maar niet voordat we
nog op de monsters van de Psittacosis verdenking van donderdag de testen
uitzetten voor onderzoek op vogelgriep.

Zondag 4 december

Dit weekend sta ik niet ingeroosterd om te werken en kan ik meedoen met de Wintercup (een hardloopwedstrijdje in Lelystad). Hier ontmoet ik de nodige collega’s en krijg leuke reacties op het eerste deel van dit dagboek. Tevens de vraag of er een vervolg komt.

Maandag 5 december

Het weekend is rustig verlopen. Maandagmiddag tijdens het crisisoverleg wordt weer een verdenking gemeld. De samples komen  in de avond en dus is er weer werk aan de
winkel voor onze 24-uurs dienst.

Dinsdag 6 december

Het was vanmorgen al de derde koude ochtend op rij. Strak blauwe lucht, prachtige zonsopkomst, kortom prachtig winterweer. Hoewel Sinterklaas wel is langsgeweest vandaag geen surprise. De verdenking is gelukkig negatief getest.

Eric de Kluijver
Projectleider Crisisorganisatie
Wageningen Bioveterinary Research

Wageningen Bioveterinary Research als crisisorganisatie

Vogelgriep uitgelegd
Bij verdenking van bepaalde dierziekten is Wageningen Bioveterinary Research 24 uur per dag, 7 dagen per week beschikbaar voor het uitvoeren van diagnostiek. Zodra er in Nederland een uitbraak van een zwaar besmettelijke dierziekte is vastgesteld, schakelt Wageningen Bioveterinary Research over naar crisisorganisatie. Hierbij heeft het instituut zowel een uitvoerende als adviserende taak voor de overheid. Snelle diagnostiek is van belang zodat de overheid en de sector snel kunnen ingrijpen en verdere verspreiding van ziektes wordt voorkomen.

Crisisdraaiboek
Binnen het draaiboek zijn vier fasen rond dierziekte uitbraken vastgesteld: normaal, aandacht, crisis, afbouw.

Normale fase: medewerkers draaien 24/7 piketdiensten. Wanneer er een verdenking van een aangifteplichtige ziekte is, worden medewerkers opgeroepen om binnen 2 uur de testen uit te zetten. Daarnaast voert het lab conformatietesten van monitoringsprogramma’s uit, wordt de infrastructuur op peil gehouden en worden crisisoefeningen gehouden.

Aandachtsfase: een aangifteplichtige ziekte is vastgesteld in wilde dieren en/of landing in de omgeving van Nederland. Frequent overleg over de huidige situatie en om de capaciteit van apparatuur en medewerkers en voorraden te controleren. Tevens worden de draaiboeken met de betrokken medewerkers doorgenomen. Op deze wijze bereidt WBVR zich voor op een situatie waarbij het virus ook in commercieel gehouden vogels wordt aangetroffen

Crisisfase: Wanneer ook een commercieel bedrijf positief is getest, wordt er opgeschaald naar de crisisfase. Dat betekent dat de eerdere voorbereidingen omgezet worden in concrete acties, afgestemd op de omvang van de monsterstroom die WBVR ontvangt.

Afbouwfase: wanneer de ziekte niet meer in Nederland voorkomt of endemisch is, worden de werkzaamheden afgebouwd. Een evaluatie wordt gemaakt en (epidemiologisch) vervolgonderzoek blijft doorgaan of wordt uitgezet.