Project

Actualisatie veengronden

De digitale bodemkaart van Nederland 1: 50 000 vormt de basis voor allerlei modelberekeningen en ruimtelijke analyses, bijvoorbeeld over koolstofvoorraden.

Verdwijnen veengronden

Sommige bodemkenmerken veranderen echter in de tijd. Zo worden veenlagen dunner of verdwijnen zelfs. Uit steekproeven blijkt dat de informatie over veengronden op de bodemkaart steeds verder afwijkt van de werkelijke situatie. Hierdoor zijn berekeningen op basis van deze kaart al bij voorbaat onzeker. Wageningen Environmental Research (Alterra) werkt nu aan een actualisatie van de bodemkaart en de informatie over veengronden.

Gronden waarin veenlagen voorkomen worden op de bodemkaart aangegeven als moerige gronden, met 5 – 40 cm veen, dunne veengronden, met 40 – 120 cm veen, of als dikke veengronden, met meer dan 120 cm veen. Door oxidatie van het veen aan de oppervlakte zijn de veenlagen dunner geworden. Dit heeft gevolgen voor de indeling van de veengronden. Er komt een verschuiving van dikke naar dunne veengronden, van dunne veengronden naar moerige gronden en van moerige gronden naar minerale gronden, zonder veenlaag. Om meer inzicht te krijgen in de omvang van deze verschuivingen zijn in 2009 en 2010 steekproeven uitgevoerd in de provincies Drenthe en Noord-Holland in de gebieden die op de bodemkaart als veengronden en moerige gronden staan aangegeven. Deze steekproeven lieten  zien dat 40 tot 60% van de aangetroffen bodems nu als zandgrond ingedeeld moeten worden. De kenmerken en eigenschappen van de gronden zijn sterk veranderd.

Onzekerheid

Voor allerlei toepassingen en modelberekeningen ontbreekt op dit moment dus betrouwbare informatie over de bodemopbouw van gebieden met veengronden of moerige gronden. Onzekerheden in de bodemkaart als gevolg van verouderde informatie planten zich voort naar onzekerheden in de uitkomsten van modelberekeningen en ruimtelijke analyses. Dit is van invloed op de effectiviteit van het beleid en de maatregelen die op basis van deze informatie worden genomen. Wageningen Environmental Research (Alterra) actualiseert nu de informatie over veen- en moerige gronden. Het te actualiseren gebied beslaat 365 000 ha

Actualisatie

In 2009 is een begin gemaakt met de actualisatie van de gegevens over veengronden op de bodemkaart in zuidoost Drenthe. Eind 2011 was een gebied  van 35 000 ha herzien. Deze actualisatie is voornamelijk tot stand gekomen door middel van traditionele bodemkundige inventarisaties die bestaan uit het doen van veldwaarnemingen en grondboringen die vervolgens gebruikt worden om de bodemeenheden te begrenzen. Bij een vergelijking van het originele en geactualiseerde kaartbeeld is te zien dat er op 75% van de oppervlakte nu minder veen voorkomt. Zoveel minder zelfs dat er bij de indeling in bodemtypen een verschuiving plaatsvindt van veengronden naar moerige gronden en moerige gronden naar minerale gronden.

Traditionele bodemkundige inventarisaties zijn arbeidsintensief en kostbaar. Sinds 2007 onderzoekt Wageningen Environmental Research (Alterra) daarom de mogelijkheden en effectiviteit van digitale bodemkartering voor de actualisatie van de bodemkaart. Vanaf 2012 zal digitale bodemkartering hiervoor ook daadwerkelijk ingezet gaan worden. De actualisatie vindt stapsgewijs plaats. De Nederlandse veengebieden zijn opgedeeld in zes deelgebieden die één voor één geactualiseerd worden. In 2012 zal de bodemkaart geactualiseerd worden voor het Drents-Friese keileemplateau en het noordelijk veenweidegebied. In 2013 zijn de veenkoloniën in het noordoost Nederland aan de beurt. Daarna zal de rest van Nederland volgen.
Deze actualisatie levert naast een nieuwe bodemkaart voor de veengebieden circa 1 beschrijving van het bodemprofiel per 100 ha op. De beschrijvingen geven exacte informatie over laagdikten en laagsamenstellingen tot een diepte van tenminste 1,5 m. De beschrijvingen worden evenals de geactualiseerde bodemkaart in het bodemkundig informatiesysteem (BIS) van Wageningen Environmental Research (Alterra) opgeslagen.