Nieuws

Burgerinitiatieven zijn beter voor de natuur. Of niet?

Gepubliceerd op
9 juli 2013

Het borrelt in de samenleving. Overal bloeien initiatieven op van burgers die iets aan hun leefomgeving willen doen. Het verfoeide individualisme lijkt te hebben plaatsgemaakt voor de ‘doe het zelf’-maatschappij. Burgers zoeken elkaar op uit verzet tegen veranderingen die anderen in gang willen zetten of vanuit de wens een bestaande situatie te verbeteren. Onderzoekers van Wageningen UR hebben samen met betrokkenen uit beleid en samenleving een studiedag besteed aan het verkennen van de betekenis hiervan voor het natuurbeleid, en welke onderzoeksvragen deze ontwikkeling met zich mee brengt. De uitkomsten hiervan zijn in een essay gecombineerd met reeds bestaande inzichten.

Betrokkenheid

Op gebied van natuur en landschap zijn veel burgerinitiatieven. Mensen voelen zich betrokken bij hun omgeving, voelen zich er weer mede-eigenaar van. Dat burgers initiatief nemen voor behoud van natuur en landschap is overigens niet nieuw. Het natuurbeleid van de Nederlandse rijksoverheid kwam pas tot stand nadat burgers het initiatief hadden genomen, wat in het begin van de twintigste eeuw leidde tot de oprichting van Natuurmonumenten.

Enthousiasme

Er heerst veel enthousiasme over het fenomeen burgerinitiatief, ook bij overheden. Daar klinkt een roep om meer betrokkenheid van burgers om onderling zaken op te lossen en verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen leven. Die wens kan grote consequenties hebben voor het functioneren van de overheid. Deze burgerinitiatieven zouden gezien kunnen worden als de meest vergaande vorm van burgerparticipatie. Het gaat dan niet om participatie in de gebruikelijke betekenis van het aanhaken van burgers bij beleid dat overheden of instituties hebben uitgestippeld, maar het gaat dan om initiatieven die ontstaan doordat groepen burgers elkaar vinden rondom een idee en daar autonoom, los van overheden of gevestigde instituties, mee aan de slag gaan.

Natuurbeleid

De vraag wat burgerinitiatieven betekenen voor het natuurbeleid, stond centraal op de studiedag met de ‘Zelforganisatie is beter voor de natuur’, die op 21 maart j.l. werd gehouden. De uitkomsten van de studiedag zijn uitgewerkt tot een essay met als bedoeling input te leveren voor de onderzoeksprogrammering, met uiteindelijk doel om het natuurbeleid met kennis terzijde te kunnen staan. Het essay is opgebouwd aan de hand van een zestal stellingen die voortkomen uit de observaties tijdens de studiedag. Deze stellingen weerspiegelen de actuele discussie over de mogelijkheden en onmogelijkheden van burgerinitiatieven. Bij de bespiegelingen rond deze zes stellingen viel het de auteurs op dat er eigenlijk nog weinig bekend is over de vraag of burgerinitiatieven beter zijn voor de natuur.