Campylobacter bij pluimvee: recente inzichten en beleidsmaatregelen

Campylobacter bij pluimvee: recente inzichten en beleidsmaatregelen

Tijdens het symposium Campylobacter bij pluimvee op 14 juni 2013 zijn recente inzichten en voorgenomen beleidsmaatregelen gepresenteerd voor de aanpak van Campylobacter in de pluimveevleesketen. De Campylobacter-bacterie is in de Europese Unie en ook in Nederland de belangrijkste veroorzaker van bacteriële voedselinfecties bij de mens. Besmetting van de mens verloopt via besmet pluimveevlees en via andere, deels nog onbekende, routes.

Convenant

Het Convenant dat in 2009 door ministerie van VWS en NEPLUVI werd gesloten, voorziet in een aanpak van Campylobacter door het meten van aantallen Campylobacter op producten in de slachterij, het vergelijken van deze resultaten tussen slachthuizen en het implementeren van verbeteringen in de slachtlijn. Dit moet leiden tot verlaging van de volksgezondheidsrisico’s voor de mens. De praktijkmaatregelen worden ondersteund door onderzoek uitgevoerd bij kennisinstellingen (RIVM, CVI en faculteit Diergeneeskunde) en de NVWA. De gezamenlijke aanpak door overheid, bedrijfsleven en kennisinstellingen heeft geleid tot een blauwdruk voor de aanpak van Campylobacter op kippenvlees.

Christianne Bruschke, Chief Veterinary Officer van het ministerie van EZ, plaatste Campylobacter in de historie van Salmonella en in het perspectief van ESBL’s. Ze benadrukte, ‘De sector moet proactief optreden om zo het vertrouwen van de burger en consument te vergroten. Ook de overheid heeft hierin een belangrijke functie. Gezamenlijk optreden van alle betrokken partijen is van groot belang.’

Onderzoeksresultaten

Risicofactoren voor campylobacteriosis bij de mens zijn onder andere het bereiden van kippenvlees en koeienpens, de wijze van werken met vlees bijonder andere barbecueën en kruiscontaminatie. Ook het hebben van een hond en het gebruik van maagzuurremmers zijn risicofactoren.

Van alle infecties die bij de mens geassocieerd worden met pluimvee als bron van de besmetting is 30% specifiek geassocieerd met consumptie en bereiding van vers pluimveevlees. Andere besmettingsroutes van deze infecties met pluimvee als bron zijn nog onduidelijk

Vergelijkende onderzoeksresultaten van de pluimveeslachterijen uit 2009/2010 en 2011/2012 van de aantallen Campylobacter op karkassen voor en na invoering van beheersingsmaatregelen laten een verbetering zien van 9,8% naar 8,1% positiviteit (>1000 kve/gram op borstvel). Er is een duidelijke afname gerealiseerd in de hoogste categorieën. Samenwerking tussen bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen blijft noodzakelijk om te zoeken naar extra interventiemogelijkheden.

Interventies

Uit risk assessment studies blijkt het verlagen van het aantal Campylobacter-bacteriën op vers kippenvlees tot maximaal 1000 kve/gram in Nederland een effectieve en efficiënte maatregel om het volksgezondheidsprobleem te reduceren en zelfs te halveren. Indien strengere grenswaarden worden gehanteerd wordt de gezondheidswinst niet heel veel groter terwijl de kosten wel sterk toenemen.

De mogelijkheden voor interventies in de primaire sector zijn (nog steeds) beperkt. Direct beschikbare interventies zijn het consequent en zeer strikt toepassen van hygiënemaatregelen (inclusief het vermijden van uitladen), het verlagen van de slachtleeftijd en het plaatsen van vliegennetten. De vraag is of deze interventies ook economisch en technisch haalbaar zijn. Op (middel)lange termijn kan vaccinatie een geschikte interventie zijn om Campylobacter terug te dringen. Het blijkt dat kippen met uitloop en kippen met een langere groeiperiode vaker Campylobacter positief zijnten opzichte van regulier gehouden kippen.

Verbetering slachtproces

Door het instellen van een ‘proceshygiëne criterium’ (PHC) kan een actiegrens worden gesteld voor het aantal Campylobacter-bacteriën op vers kippenvlees aan het einde van het slachtproces. Overschrijding van deze actiegrens zal moeten leiden tot een hygiëne-verbeterplan bij de slachterij. Uit de resultaten van het Convenant blijkt dat 75% van het in Nederland geproduceerde pluimveevlees aan het einde van het slachtproces al aan het PHC van 1000 kve voldoet.

Het PHC is geen voedselveiligheidsnorm maar biedt de consument wel bescherming omdat Campylobacter na de slachtfase niet vermeerdert. Daarnaast maakt het Voedingscentrum (VCN) de consument via voorlichting bewust welke maatregelen hij/zij zelf kan nemen bij de bereiding van vers kippenvlees om het risico op een voedselinfectie te verlagen.

Europese norm

Op Europees niveau zijn er nog geen normen voor Campylobacter. Momenteel worden initiatieven genomen om tot Europees beleid te komen, zodat een wettelijk kader gecreëerd kan worden voor zowel in Nederland geproduceerd als geïmporteerd vlees. Zo volgt in het najaar van 2013 een discussie over de algemene herziening van de vleeskeuring van pluimvee. Hierbij is Campylobacter als hoogste prioriteit geïdentificeerd voor de pluimveevleeskeuring. De invoering van de PHC voor het slachtproces komt hierbij aan de orde.