Project

EUruralis hulpmiddel voor toekomstverkenning platteland

Wat gaat er de komende decennia gebeuren op het Europese platteland?

De schaalvergroting in de agrarische sector zal ongetwijfeld doorzetten. Dat kan in sommige regio’s leiden tot vergrijzing en ontvolking. Zo zijn er meer ontwikkelingen die van invloed zijn op landgebruik, economie en biodiversiteit in de rurale gebieden van de Europese lidstaten. Denk bijvoorbeeld aan de klimaatverandering. Ook de wereldwijde liberalisering van de wereldhandel in agrarische producten zal gevolgen hebben.

People, profit en planet

Politieke beleidsmakers kunnen deze ontwikkelingen bijsturen om zo de negatieve effecten te verminderen. Het programma EUruralis geeft inzicht in de gevolgen van scenario’s en beleidsvarianten op de indicatoren people, profit en planet. In feite is EUruralis een integraal discussie-instrument, een zogeheten tool, om beleidsmakers te helpen beargumenteerde beslissingen te nemen voor de lange termijn. Het programma is ontwikkeld door medewerkers van de onderzoeksinstituten Wageningen Environmental Research (Alterra) en Wageningen Economic Research en het Planbureau voor de Leefomgeving. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is een belangrijke opdrachtgever. Afgelopen jaren zijn de toekomstverkenningen die met behulp van EUruralis worden uitgewerkt in grafieken, kaartbeelden en beschrijvingen regelmatig gebruikt tijdens werkconferenties en debatten in de diverse lidstaten, in Brussel en Den Haag.

Toepassing

De eerste verkenning die met behulp van EUruralis is gemaakt (EUruralis 1.0, 2004) werd uitgevoerd in opdracht van het ministerie van LNV in het kader van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie. De effecten van vier landbouwpolitieke scenario’s – variërend van handhaving van het bestaande stelsel tot een complete afschaffing ervan – zijn verkend. Er is gekeken naar de gevolgen voor people, profit en planet.

Een opmerkelijke conclusie was dat in alle vier scenario’s het aantal bewoners op het platteland sterk daalt, van circa honderd miljoen tot 75 miljoen in 2030. Ook bleek uit de berekeningen dat een totale afschaffing van landbouwsubsidies en importheffingen niet leidt tot een slagveld in de agrarische sector.

Aanpassingen

Het programma EUruralis is in de loop van de jaren aangepast en verbeterd. Zo maakt EUruralis 2.0 (2007-2008) het mogelijk om te onderzoeken wat de mogelijke gevolgen zijn van het Europese bio-energiebeleid. De verkenningen maken duidelijk dat stimulering van bio-energiegewassen ertoe leidt dat de ontvolking van marginale gebieden – vooral in Zuid- en Oost-Europa – met meer dan de helft wordt gereduceerd.

Uit EUruralis 2.0 blijkt overigens ook dat de betekenis van de agrarische sector op lange termijn voor de totale economie in de Europese Unie van weinig betekenis is. Landbouw blijft echter wel een belangrijke rol spelen in het landgebruik. In de verre toekomst bewerken boeren nog bijna vijftig procent van het totale landoppervlak.

Toekomst

In 2009 onderzoeken wetenschappers met behulp van de EUruralis-gereedschapskist wat de gevolgen zijn van voorstellen uit de zogeheten houtskoolschets van LNV. In deze schets beschrijft de minister van LNV haar langetermijnvisie op de toekomst van het Europese landbouw- en plattelandsbeleid tot 2020.

Volgens deze visie wordt de directe subsidieverlening aan boeren verminderd. Daarvoor in de plaats komen premies voor maatregelen op het gebied van natuur en milieu en voor gebieden met natuurlijke handicaps.

Berekeningen met behulp van EUruralis moeten helder maken wat de effecten hiervan zijn voor werkgelegenheid in de agrarische sector, biodiversiteit en leefbaarheid. EUruralis is een project dat zich dus bezighoudt met toekomstverkenningen.

Links: