Project

Een groen, leefbaar, gastvrij en duurzaam Binnengasthuisterrein en omgeving

Het Binnengasthuisterrein, een relatief groen stukje stad midden in Amsterdam, wordt intensief gebruikt door bewoners, studenten, medewerkers van de UvA, passanten en toeristen. Tegengestelde belangen en visies tussen bewoners, diverse andere partijen en de UvA hebben in de loop van de tijd tot botsingen geleid. Toen in 1995 de UvA huisvestingsplannen maakte en voorstelde op het Binnengasthuisterrein de universiteitsbibliotheek van Geesteswetenschappen te bouwen vreesden de bewoners verenigd in VOL-BG een aantasting van het openbare en leefbare karakter en de ruimtelijke kwaliteit van het terrein.

Na een jarenlange juridische strijd startte in 2012 een nieuw planvormingsproces over de bouw van de universiteitsbibliotheek en de inrichting van het Binnengasthuisterrein. Daarbij werden bewoners uitgenodigd om mee te denken. De VOL-BG wilde graag samenwerken, maar droeg ook de last van 12 jaar strijd met zich mee. Ze vroeg daarom een externe partij, de Wetenschapswinkel van Wageningen UR, om advies hoe zoveel verschillende wensen en belangen samen te brengen in een integraal ontwerp.

De insteek van dit Wetenschapswinkelonderzoek is een verkenning geweest van de randvoorwaarden om tot een integraal ontwerp van het BG terrein te komen waarbij wonen, werken en studeren naast elkaar kunnen bestaan. Twee masterstudenten van Wageningen University en een groep masterstudenten die deel nemen in de Academic Consultancy Training hebben hiervoor de basis gelegd. Aan de hand van een framing analyse is verkend wat er nodig is om tot een constructieve samenwerking te komen. Daarnaast zijn uit een ruimtelijke en fenomenologisch analyse van de openbare ruimte ontwerpprincipes afgeleid welke kunnen worden ingezet om de mate van inclusiviteit en toegankelijkheid (geschiktheid voor verschillende functies) op het BG terrein te beïnvloeden.

Framing Analyse

In een “framing analyse” is achterhaald hoe de verschillende partijen het planningsproces, de ontstane problemen, hun eigen rol daarbij, en de rol van de andere partijen “framen”. Hieruit bleek dat partijen overeenkomstige frames naar voren brengen over belangrijke uitgangspunten voor de inrichting van het Binnengasthuisterrein. Deze kunnen als aangrijpingspunt voor toekomstige onderhandelingen dienen. Daarnaast bleken ook veel tegengestelde frames te bestaan die de aanleiding vormen voor het advies om een onafhankelijke facilitator in te schakelen.

kaart.jpg

Ontwerpcriteria

De ontwerpstudie liet zien dat het essentieel is om eerst gezamenlijk vast te stellen welke mate van toegankelijkheid en inclusiviteit door de stakeholders wordt gewenst op het Binnengasthuisterrein. Daarna kunnen ontwerpprincipes, zoals die hier zijn ontwikkeld, toegepast worden voor het ontwerp van de semi-openbare ruimte van het terrein. Essentieel daarbij is de vraag welke functies het BG terrein als onderdeel van de binnenstad wil faciliteren. Zo integreert een fietsroute van Het Hoofdnet Fiets-verbinding over het BG terrein het gebied stevig in de stad. Stakeholders moeten zich afvragen of dat een mate van toegankelijkheid en inclusiviteit is die zich verhoudt tot de andere functies van het BG terrein.

Conclusies

Op een andere manier communiceren en onderhandelen! Dat is de sleutel voor bewoners van het Binnengasthuisterrein (verenigd in VOL-BG), het Stadsdeel Centrum (SDC) en de Universiteit van Amsterdam (UvA) om te komen tot gezamenlijke ontwerpcriteria voor de inrichting van een Binnengasthuisterrein waar wonen, werken en studeren in harmonie naast elkaar kunnen bestaan. Dit is de hoofdconclusie van het onderzoek dat werd uitgevoerd door de Wetenschapswinkel van Wageningen UR. Het advies van de onderzoekers aan de betrokkenen is om het ontwerpproces vorm te geven als een integratieve onderhandeling. Een proces dat, aldus het onderzoek, een onafhankelijke facilitator nodig heeft. De wetenschapswinkel formuleerde daarnaast een set uitdagende ontwerpprincipes die vervolgens kunnen worden toegepast voor de inrichting van de (semi)openbare ruimte van het terrein.

Fotoverslag van de bijeenkomsten met de bewoners van het Binnengasthuisterrein, begeleidingscie en belangstellenden

(Fotografie: Wim Ruigrok ©)

Casper Kruizinga legt uit hoe de verschillende stakeholders de onderhandelingen “framen”.

Casper Kruizinga legt uit hoe de verschillende stakeholders de onderhandelingen “framen”.


Het Binnengasthuisterrein wordt omgetoverd tot een zwoel en zonovergoten terras.

Na afloop van de bijeenkomsten worden de onderzoekers van de Wageningen UR, Wetenschapswinkel door de bewoners onthaald op lekkernijen. Het Binnengasthuisterrein wordt omgetoverd tot een zwoel en zonovergoten terras.

Trees van der Maat overhandigt het eindrapport

Trees van der Maat overhandigt het eindrapport aan de Stadsdeelbestuurders Boudewijn Oranje en Jeanine van Pinxteren.


Er is veel belangstelling voor de slotbijeenkomst

Er is veel belangstelling voor de slotbijeenkomst. Gerard Nijsten van de UvA heeft tussen de studentenprotesten door nog tijd gevonden om op de slotbijeenkomst te spreken. Ook de UvA wil, samen met bewoners en de gemeente, komen tot een Binnengasthuisterrein waar gewoond, gewerkt en gestudeerd kan worden.