bug rivier

Project

Grensoverschrijdende bescherming en beheer van de Bug rivier

Wageningen UR zet zich samen met Europese partners in om het rijke planten- en dierenleven in en om de Bug rivier te waarborgen. De rivier is een belangrijke corridor in het Pan Europese Ecologische Netwerk. Dit is een aaneengesloten netwerk van natuurgebieden in Europa.

De Bug rivier ontspringt in de Oekraïne. Verder stroomafwaarts vormt ze de natuurlijke grens tussen Oekraïne en Polen en Wit-Rusland en Polen. De westelijke tak van de rivier is nog nauwelijks beïnvloed door de mens. Er komen veel beschermde planten- en diersoorten voor en natuurlijke rivierprocessen kunnen nog ongehinderd plaatsvinden. Dit komt vooral doordat de rivier lange tijd deel uitmaakte van het IJzeren Gordijn. Om de biologische rijkdom van de Bug rivier te behouden en te beschermen, is een grensoverschrijdende samenwerking tussen Oekraïne, Polen en Wit-Rusland onmisbaar. Juist deze gewenste samenwerking is niet makkelijk. De rivier werpt een hindernis op, omdat het ook de grens vormt tussen de Europese Unie en haar oostelijke buren. Bovendien zijn de politieke, sociale en economische verschillen tussen de drie landen aanzienlijk.

Biodiversiteit

Dit project wil de opties voor grensoverschrijdend samenwerken onderzoeken. Hoe kun je het beste de regeringen van Wit-Rusland, Oekraïne en Polen verenigen om bijvoorbeeld de watervoorraden te beheren, de waterkwaliteit te behouden en de verscheidenheid aan planten en dieren (biodiversiteit) te beschermen. Een haalbaarheidsonderzoek is uitgevoerd om in kaart te brengen wat de drie regeringen voor beleid voeren ten aanzien van de Bug rivier. Daarbij is ook onderzocht waarin de landen al samenwerken, waarin niet en wat de eventuele belemmeringen zijn. Verder zijn ieders behoeften, wensen en bereidheid op een rijtje gezet. Hiervoor zijn gesprekken gevoerd met vertegenwoordigers van overheden in de drie landen.

Samenwerken

Alle uitkomsten zijn besproken tijdens een internationaal seminar. Hierbij kwamen voor het eerst vertegenwoordigers van de drie landen bijeen vanuit zowel het waterbeheer als de natuurbescherming. De waterbeheerders van Oekraïne en Polen werken al langer samen in het kader van de Europese regelgeving met het opstellen van een beheersplan voor de Bug. Tussen Wit-Rusland en Polen en Wit-Rusland en Oekraïne is er nog nauwelijks sprake van samenwerking. Het seminar leverde een gezamenlijke verklaring op en een actieplan met voorstellen voor meer samenwerking. De verklaring is verzonden aan de drie regeringen, de Europese Unie, de Raad van Europa en andere internationale organisaties.

Aanbevelingen

De wetenschappers binnen het project doen concrete aanbevelingen om de samenwerking tussen de drie overheden te verbeteren. Zij stellen bijvoorbeeld voor om een grensoverschrijdende Ramsar-site aan te wijzen op het grensgebied tussen Oekraïne en Wit-Rusland. Een Ramsar-site is een wetland gebied van internationale betekenis, vooral als woongebied voor watervogels. Intussen hebben onderhandelingen tussen de drie regeringen geleid tot een principeovereenkomst voor het aanwijzen van een biosfeerreservaat in hetzelfde gebied. Een biosfeerreservaat is een natuurgebied waarin de ecosystemen en de genetische waarden worden beschermd. Afgesproken is dat de drie landen het onderzoek en het beheer van dit natuurgebied op elkaar zullen afstemmen. Dit doen zij door gegevens uit te wisselen en gezamenlijke bijkomsten te houden. Als ‘voorproefje’ hebben Poolse biologen – in het kader van het project – hun Wit-Russische en Oekraïense collega’s getraind om de biodiversiteit van de Bug rivier goed te kunnen inventariseren en bestuderen.