Persbericht

Inauguratie prof. Eric Schranz; Multidisciplinaire aanpak geeft vak biosystematiek nieuw elan

Gepubliceerd op
28 oktober 2013

Met stoffig en saai heeft het moderne vakgebied van de biosystematiek niets meer van doen. In de oplevingsperiode die het vakgebied doormaakt worden disciplines als genoomonderzoek, genetica, ecologie en evolutieleer met elkaar verbonden. Deze kruisbestuiving levert inzichten die van nut zijn voor de veredeling van onze voedselgewassen. Dat zegt prof.dr. Eric Schranz, bij de aanvaarding van het ambt van hoogleraar Biosystematiek aan Wageningen University op 24 oktober.

Biosystematiek probeert de evolutionaire patronen en processen te begrijpen, die aanleiding geven tot een verbazingwekkende diversiteit op aarde, zowel miljoenen jaren geleden als recent bij het veredelen van gewassen. Biosystematiek bestrijkt zowel de wereldwijde taxa (hoofdgroepen van organismen), als individuele genen binnen één soort.

Als voorbeeld van onderzoek noemt prof. Schranz de familie van de kruisbloemige planten, de Brassicaceae, waartoe zo’n vierduizend plantensoorten behoren, waaronder alle koolsoorten die we kennen. Die familie stamt uit het gebied dat nu Turkije heet. 20 miljoen jaar geleden splitste de plantenfamilie zich in twee takken, waarna een groep soorten (Arabidopsis) zich naar koudere noordelijke streken verbreidde en de andere groep Brassicaceae naar zuidelijker, droge gebieden. Die verbreiding was mogelijk door enige genetische aanpassingen aan kou resp. droogte. Een analyse van deze plantengroepen brengt de genetische en ecologische achtergronden aan het licht die de planten bestand maken tegen kou of droogte. Inzicht bij deze Brassicaceae vergroot ook het begrip van andere plantenfamilies met vertegenwoordigers van andere voedselgewassen, zoals sla (Composietenfamilie) of tomaat (Nachtschadefamilie).

Dit inzicht is van belang vanwege de huidige, relatief smalle genetische basis van onze voedselgewassen. In 1903 telde de commerciële zaadbedrijven zo’n 3500 rassen van tien belangrijke gewassen zoals bonen, sla, tomaat, radijs, maïs, kool of komkommer. Tachtig jaar later (in 1983) bleken in de genenbanken slechts 300 van deze rassen te zijn opgeslagen. Het gehele genetische profiel was sterk versmald en vooral gericht op eigenschappen als opbrengst of kleur, maar weinig op kwaliteit of smaak van producten.

Het meer op fundamenteel onderzoek gerichte vak Biosystematiek brengt het gehele voorkomen van de plant in zijn context bij elkaar. “We leven in interessante tijden”, zegt prof. Schranz in zijn inaugurele rede 'Shaking the Tree of Life'. De hoogleraar Biosystematiek ziet dan ook een opleving voor zijn vakgebied met veel mogelijkheden voor een interactieve inbreng vanuit diverse vakgebieden zoals ecologie, genetica, evolutieleer en genomics. “Die maken het geheel meer dan de som der delen.”

Eric Schranz (1971) studeerde biologie aan Cornell University en promoveerde in 2003 aan de University of Wisconsin. Daarna werkte hij aan het Max Planck Instituut voor Chemische Ecologie in Jena en de Duke University in Durham en het Instituut voor Biodiversiteit en Ecosysteem Dynamics van de Universiteit van Amsterdam.