Nieuws

Invloed van onderwatergeluid op zeezoogdieren en vis

Gepubliceerd op
29 maart 2011

De mens verspreidt veel lawaai onder water, bijvoorbeeld door scheepsschroeven, sonar en heiwerkzaamheden voor windmolenparken. Wat is de invloed van onderwatergeluid op zeezoogdieren en vis?

Vanuit het Nationaal Programma Zee- en Kustonderzoek (ZKO) start hierover een nieuw onderzoeksproject, dat samen met IRO (consortium offshore bedrijven), Nogepa (consortium olie- en gas bedrijven), Rijkswaterstaat, en de interdepartementale werkgroep Geluid in Zee, is opgezet. Onderwatergeluid is een actueel thema voor beleid (windmolenparken op zee, defensielawaai, scheepvaart, natuurbeheer) in Nederland en Europa.

Menselijke activiteiten op de Noordzee nemen toe: Scheepvaart van en naar de grote havensteden Rotterdam, Hamburg en Antwerpen wordt steeds omvangrijker, en het netwerk van boorplatforms en windmolenparken is groeiende. Daarnaast wordt de Noordzee op grote schaal benut voor militaire doeleinden, visserij en zandwinning.

europabreidtuitopzee300x225.jpg

Dergelijke activiteiten leiden tot een aanzienlijke toename van onnatuurlijke onderwater geluiden, zoals luide knallen veroorzaakt door heiwerkzaamheden of sonar en de continue ruis van scheepsmotoren, zand winning en operationele windmolens. Er is wereldwijde zorg over de ecologische gevolgen voor mariene organismen op door menselijke activiteiten veroorzaakte veranderingen in het natuurlijke ‘geluidslandschap’. Bij extreme blootstellingen aan geluid lijden zowel vissen als zeezoogdieren onder gehoorverlies of zelfs letale schade aan organen. Zeezoogdieren kunnen door geluiden worden gestoord tijdens hun migraties wat kan leiden tot massale strandingen. Er zijn echter ook steeds meer aanwijzingen dat minder extreme blootstellingen aan geluid verstoringen veroorzaken in het natuurlijk gedrag van mariene organismen, zoals communicatie, voortplanting, voedselzoeken, predatie en dispersie, en daarmee op hun overleving.

Ondanks de vele aanwijzingen voor zulke nadelige effecten ontbreekt het echter aan degelijke kennis en gericht onderzoek waaruit voorspellingen over de effecten van verschillende geluiden zijn af te leiden. Het doel van ons onderzoeksprogramma is een schatting te maken van de omvang van de mogelijke effecten van door mensen veroorzaakt onderwater geluid op het gedrag en de gezondheid van vis en zeezoogdieren in de Noordzee. Hiertoe zal middels drie deelprogramma’s een overzicht worden gemaakt van:

  • de typen, intensiteit en verspreiding van aanwezige geluidsbronnen (Prof.dr. M. Ainslie, TNO);
  • de effecten van de geluidsbronnen op de gezondheid en het gedrag van individuele dieren (dr. H. Slabbekoorn, Universiteit Leiden);
  • de relatie tussen de verspreiding van de populaties en de geluidsbronnen (Drs. S. Brasseur, IMARES).

Op dinsdag 29 maart besteedt het tv wetenschapsprogramma Labyrint aandacht aan dit onderzoek (21u20 op Ned.2). Het thema onderwatergeluid wordt onderwerp van een symposium dat ZKO zal organiseren aan het eind van 2011.

Contact: Remment ter Hofstede