Project

Kansen voor duurzame energie uit natuur

Het is goed mogelijk biomassa uit de natuur te gebruiken voor het opwekken van duurzame energie.

Vooral hout is daar geschikt voor. Onderzoekers van Wageningen University & Research brachten in kaart waar de kansen liggen voor de verschillende soorten biomassa.

Minder uitstoot van broeikasgassen is een belangrijke reden om de mogelijkheden van biomassa als energiebron te onderzoeken. Biomassa is een duurzame want hernieuwbare bron van energie die het gebruik van fossiele brandstoffen voor een deel kan vervangen.

Kansen voor beheerders

De vraag naar duurzame energiebronnen biedt kansen aan beheerders van natuur. Het afvoeren van bijvoorbeeld snoeihout kost op dit moment vooral nog geld. Deze vorm van biomassa kan als energiebron juist geld opleveren, wat de beheerskosten van bepaalde typen natuur zou drukken.

Potentie biomassa

In het onderzoek Biomassa voor natuur is berekend wat de potentiële hoeveelheid biomassa uit de natuur is. Onderzoekers hebben aangegeven wat er op dit moment met de verschillende soorten biomassa gebeurt en welke in aanmerking komen voor het opwekken van energie. Bos en grasland zijn de meest voorkomende begroeiingstypen. Lang niet alle vormen van biomassa uit de natuur zijn geschikt voor energiewinning. Maaisel, blad en heideplaggen zijn om die reden buiten het onderzoek gelaten. Hout is wel geschikt en daar was het onderzoek dan ook vooral op gericht. Bij de schatting van de potentie van hout voor energie zijn de onderzoekers ervan uitgegaan dat hoogwaardig hout wordt toegepast in de houtverwerkende industrie en pas in een latere fase beschikbaar komt als ‘brandhout’.

Cijfers verbruik

Er zijn alleen schattingen van de hoeveel hout uit de Nederlandse natuur die gebruikt wordt voor energiewinning. Waarschijnlijk gaat het om enkele tienduizenden tonnen per jaar, maar de hoeveelheden zullen waarschijnlijk sterk schommelen.

Ieder jaar groeit er in de Nederlandse natuur 3 miljoen ton droge stof bij. Van deze zogenaamde bijgroei kan naar schatting 0,8 miljoen ton gebruikt worden voor energiewinning. De energiewaarde daarvan is 13,5 PJ (petajoule). Een petajoule staat gelijk aan 31,6 miljoen kubieke meter aardgas. Om een beeld te geven: Nederland verbruikt tussen de 3000 en 3500 petajoule per jaar.

Andere gebruiksdoeleinden

Hout uit bossen kan ook voor andere, hoogwaardiger doeleinden worden gebruikt en levert dan vaak hogere prijzen op. Volgens de onderzoekers kan in 2020 ruim 0,3 miljoen ton biomassa uit bossen, in de vorm van hout, beschikbaar zijn voor energiewinning. Biomassa in de vorm van gras wordt vooral gebruikt als veevoer. Naar verwachting zal ruim 0,35 miljoen ton in 2020 beschikbaar zijn voor het opwekken van energie. Ook andere begroeiingstypen dragen bij aan het totaal, naar verwachting zo'n  0,1 miljoen ton droge stof.

Of in 2020 biomassa daadwerkelijk in genoemde hoeveelheden gebruikt zal worden voor het opwekken van energie, is afhankelijk van de kostprijs en de afzetmogelijkheden.

Kansen voor hei en riet

Er is weinig vraag naar biomassa van graslanden, rietlanden of heide voor energieopwekking. Volgens de onderzoekers biedt de biomassa van deze terreinen juist kansen omdat het bij terreinbeheer toch al vrij komt en er daarom weinig extra kosten hoeven te worden gemaakt.

De aanbevelingen van de onderzoekers:

  • Toepassen verstandige 'cascadering' - het opeenvolgend gebruik van biomassa, van timmerhout tot brandstof voor energiewinning.
  • Betere ondersteuning van terreinbeheerders bij hun keuze om al dan niet biomassa voor energiewinning te oogsten, in de vorm van afwegingskader dat inzicht verschaft in de mogelijkheden en de effecten op andere functies van natuurterreinen.
  • Meer duidelijkheid verschaffen over de criteria van duurzaamheid.
  • Betere statistieken van de biomassastromen in de Nederlandse natuur om de potenties in beeld brengen en beleid te ondersteunen.

Volgens de onderzoekers is een hogere productie van biomassa te bereiken door de productie in de doelstellingen op te nemen. De onderzoekers zien ook een rol weggelegd voor onder meer energieproducenten (belangrijk voor afzetmogelijkheden), kennisinstellingen (o.a. kunnen bijdrage leveren aan nieuwe technologieën en afwegingskaders) en overheden (kunnen genoemde partijen faciliteren en stimuleren en kunnen duurzame energie inkopen).

Links: