Nieuws

Met 'Platforms of opportunity' op zoek naar walvisachtigen

Gepubliceerd op
21 november 2013

Hoe doe je promotieonderzoek naar het voorkomen van walvisachtigen in de wereldzeeën? Door op onconventionele manier de zee te bevaren. Aldus deed Marijke de Boer voor haar promotieonderzoek. Door mee te liften op tal van schepen bezocht ze uithoeken die anders verscholen zouden blijven. Op 22 november promoveert ze aan Wageningen University bij de promotoren Peter Reijnders en Marten Scheffer.

Foto: De aanwezigheid van de zeldzame Grijze dolfijn / Risso's dolphin (Grampus griseus) is gekoppeld aan waterdiepte en helling van de zeebodem.

Het onderzoek voerde Marijke de Boer naar Bardsey eiland in de Ierse Zee, de centrale Noordzee, het Engelse Kanaal, Gabon en Suriname. Zij deed haar onderzoek deels via ‘platforms of opportunity’. Ofwel, zij liftte als het ware mee op schepen en kwam zo op plekken die anders onbereikbaar waren gebleven.

Meeliften op Platforms of opportunity

“Door hun aquatische leefwijze zijn walvisachtigen doorgaans onzichtbaar, en dus lastig te bestuderen. Dat maakt het onderzoek daaraan ingewikkeld en ook kostbaar”, zegt Marijke de Boer. “Juist door het gebruik van deze ‘platforms of opportunity’ heb ik onderzoek kunnen doen in gebieden waar nog weinig bekend is over walvisachtigen. Met name geldt dat voor equatoriale wateren en in die leemte heb ik nu deels kunnen voorzien.”

Bijzondere waarnemingen

In zijn algemeenheid draagt het werk van Marijke de Boer bij aan de verdieping en aanvulling van de ecologische kennis van walvisachtigen. Ze ontdekte dat het voorkomen van grijze dolfijnen en bruinvissen rond Bardsey gekoppeld is aan de waterdiepte en de helling van de zeebodem en dat de getijdecyclus en de maanstand belangrijke factoren waren om het groepsgewijze voorkomen van beide soorten te verklaren. Bij haar onderzoek deed ze ook enkele bijzondere ontdekkingen: zo was ze de eerste die zowel de Atlantische gevlekte dolfijn als de Clymene dolfijn in de wateren van Gabon zag. Marijke de Boer: “Maar echt uitzonderlijk was mijn waarneming van een bijzonder wit jong van de snaveldolfijn in de Golf van Guinee. Abnormaal gepigmenteerde walvisachtigen zijn sowieso al zeldzaam, maar dit was de allereerste waarneming van een geheel witte snaveldolfijn.”

Belangrijke bijdrage

“Naast de bijdrage aan de ecologische kennis van walvisachtigen is het onderzoek ook zeker relevant vanuit beheer- en beschermingsoogpunt”, zegt promotor prof. Peter Reijnders. “Ze levert duidelijk bewijs dat de winterpopulatie van gewone dolfijnen in het Engelse Kanaal gevaar loopt sterk in aantallen achteruit te gaan ten gevolge van bijvangst door de visserij. Daarnaast zal door de combinatie van onderzoeksmethoden (telling vanaf schepen en foto-identificatie technieken) en het kostenbesparende gebruik van ‘platforms of opportunity’ het eerder en vaker mogelijk zijn tussentijdse tellingen van walvisachtigen uit te voeren. Tot nu toe zijn er bijvoorbeeld. in de Noordzee twee grootschalige tellingen uitgevoerd in 1994 en 2005. Dergelijk groot tijdvenster is ten dele te overbruggen door haar onderzoeksaanpak. Tevens heeft haar onderzoek nog als belangrijke informatie opgeleverd dat bij tellingen van dolfijnen vanaf schepen de aantallen ten minste een factor 1,5 te hoog liggen, vanwege de aantrekkingskracht van het schip zelf voor dolfijnen.”