Project

Mogelijk herstel beken door houtinbreng

Met het aanbrengen van dood hout in de Jufferbeek bij Oldenzaal wordt geprobeerd de natuurlijke structuur in de beek te herstellen om zo een goede leefomgeving te bieden aan typische beekfauna.

hout inbreng

Nevendoelen zijn het verhogen van de waterbergingscapaciteit en het ophogen van de zwaar ingesneden beekbodem.

Veel herstelmaatregelen aan beken blijken wel landschappelijke maar geen ecologische winst op te leveren. De maatregelen leiden vaak niet tot herstel van het beekecosysteem omdat de variatie in stroming en leefmilieus ontbreekt.

Dood hout

Met het aanbrengen van dood hout in de Jufferbeek bij Oldenzaal ten behoeve van ecologisch herstel en waterberging  is geprobeerd hierin wel te voorzien. In het voorjaar en de zomer van 2006 is over een traject van 300 meter houtig materiaal in de beek aangebracht in de vorm van takken en stammen.

Waterkwaliteit

Om de veranderingen in de beek te kunnen beschrijven, zijn tussen 2005-2007 drie locaties bemonsterd. Bovenstrooms (controletraject) en in het houttraject zelf zijn zowel vóór als vlak na de inbreng van het hout monsters genomen. Er bleken veranderingen te zijn opgetreden in de samenstelling van de bodem en een subtiele verschuiving in de samenstelling van de macrofauna. Dit zijn ongewervelde dieren zoals slakjes en eendagsvliegen die met het blote oog waarneembaar zijn. Ze vormen een goede indicatie voor de waterkwaliteit.

Ecosysteem

Het algemene gebruik om omgevallen bomen, takken en ophopingen van blad uit beken te verwijderen uit het oogpunt van vrije waterafvoer  is schadelijk voor het ecosysteem van een beek. Omdat:

  • de leefomgeving voor beekorganismen wordt aangetast
  • het beekwater versneld wegstroomt
  • de beek ingesneden raakt
  • de aanliggende gronden verdrogen

In een natuurlijke beek:

  • is een kwart van de bodem bedekt met dood hout vindt in de luwtes afzetting van fijn organisch materiaal plaats
  • dit zijn goede rust-en paaiplaatsen voor beekfauna
  • zorgen de natuurlijke obstakels voor stroomsnelheidswisselingen
  • zijn bladeren en takken voedsel voor macrofauna
  • die op hun beurt weer voedsel voor vissen zijn

Dood hout is dus een sturende factor voor de vorm, stroming en ecologie van een beek.                            

Macrofauna

Analyse van de monsters laat zien dat er in de Jufferbeek een macrofauna-samenstelling voorkomt die kenmerkend is voor een laaglandbeek. Tegelijkertijd wijst de aanwezigheid van een andere groep soorten op een verstoring. De houtinbreng heeft subtiele verschillen teweeg gebracht in de soortensamenstelling waarvan vooral enkele grazers (slakken) en typische beeksoorten zoals de kokerjuffer profiteren.

Beekorganismen

Enkele  negatieve indicatoren zijn minder aanwezig in het houttraject zoals wormen die een voorkeur hebben voor slib en zand. Waarschijnlijk zorgt de houtinbreng voor afwisseling in snelle en langzaam stromende delen waarbij ook meer variatie in leefgebieden voor verschillende beekorganismen ontstaat. Om meer inzicht te krijgen in het effect van houtinbreng zijn projecten op grotere schaal en met een langere looptijd gewenst.

Links: