Project

Naar een dorpscoöperatie in Nieuw-Dordrecht

De Wetenschapswinkel heeft in opdracht van Het Plaatselijk Belang Nieuw-Dordrecht een onderzoek uitgevoerd naar de oprichting van een dorpscoöperatie van en voor de inwoners van Nieuw-Dordrecht (gemeente Emmen).

Het Plaatselijk Belang Nieuw-Dordrecht wil zich inzetten voor het oprichten van een dorpscoöperatie van en voor de inwoners van Nieuw-Dordrecht (gemeente Emmen). Om bij te dragen aan de sociale samenhang, de leefbaarheid en toekomstbestendigheid van het dorp, kunnen dorpsbewoners deelnemen aan de dorpscoöperatie en gezamenlijk activiteiten ondernemen. De doelstelling is bewoners de kans te bieden niet alleen mee te denken, maar ook mee te doen. De aanleiding voor de wens een dorpscoöperatie op te richten, is tweeledig:

De aanleiding voor de wens een dorpscoöperatie op te richten, is tweeledig:

  1. Het Plaatselijk Belang wil een manier vinden om de plannen en doelstellingen uit het dorpsprogramma, opgesteld vanuit Emmen Revisited (ER), uitgevoerd te krijgen. 
  2. Het Plaatselijk Belang denkt dat het zelf ondernemen van activiteiten door de inwoners van Nieuw-Dordrecht, sociale en economische meerwaarde kan opleveren voor het dorp.

Onderzoek

bord.jpg

Het Plaatselijk Belang wil graag dat de inwoners van Nieuw-Dordrecht gezamenlijk aan de slag gaan met activiteiten die de sociale samenhang en leefbaarheid in het dorp vergroten. De organisatie denkt dat een dorpscoöperatie een goed middel kan zijn om dit te stimuleren. Het idee van een dorpscoöperatie is ontstaan tijdens het traject van Emmen Revisited voor het opstellen van het Dorpsprogramma. De coöperatie zou volgens het Plaatselijk Belang kunnen bijdragen aan het concretiseren en uitvoeren van de doelen en maatregelen uit dit programma. Bovendien zou het stimuleren van eigen initiatief door bewoners sociale en economische meerwaarde kunnen opleveren en hun zeggenschap over bestedingen en de uitvoering van werkzaamheden kunnen vergroten. Omdat Plaatselijk Belang niet weet hoe het proces op gang gebracht kan worden en waarmee rekening gehouden moet worden, is de volgende onderzoeksvraag geformuleerd:


"Hoe kunnen de inwoners van Nieuw-Dordrecht gestimuleerd worden gezamenlijk activiteiten te ondernemen die bijdragen aan de sociale samenhang en leefbaarheid in het dorp en welke rol kan de oprichting van een dorpscoöperatie hierin spelen?"


Plaatselijk Belang Nieuw-Dordrecht

Plaatselijk Belang Nieuw-Dordrecht is de belangenvertegenwoordiger van de inwoners van Nieuw-Dordrecht. Het dorp, in de gemeente Emmen, heeft ca. 1600 inwoners. Hiervan zijn ongeveer 400 lid van het Plaatselijk Belang. Op initiatief van het Plaatselijk Belang worden diverse activiteiten ondernomen in het dorp. Daarnaast is het Plaatselijk Belang ‘Erkend Overlegpartner’ van het college van Burgemeester &Wethouders in de Gemeente Emmen. Het bestuur van de vereniging telt acht leden.

Dorpsprogramma Nieuw-Dordrecht

straatbeeld.jpg

Onder leiding van Emmen Revisited is, in samenwerking met professionele organisaties (cijfers en beleid) en bewoners (belevingsonderzoek), een dorpsprogramma opgesteld voor Nieuw-Dordrecht. Het programma bevat diverse doelen en maatregelen op fysiek, sociaal en economisch terrein. Na een terugkoppeling naar het dorp, is het programma in december 2012 door alle betrokken partijen (waaronder het Plaatselijk Belang) ondertekend en aangeboden aan het dorp. De activiteiten die op basis van het programma zijn geformuleerd en moeten bijdragen aan de realisering van de doelen, worden gekoppeld aan eigenaren. Veelal zijn dat afdelingen van de gemeente, maatschappelijke organisaties en soms bewoners. In dit laatste geval zou een dorpscoöperatie een bijdrage kunnen leveren.

Noaberschap

Plaatselijk Belang is van mening dat het zelf ondernemen van activiteiten door de inwoners van Nieuw-Dordrecht, sociale en economische meerwaarde kan opleveren. Door noaberschap nieuw leven in te blazen, hoopt het Plaatselijk Belang de sociale cohesie tussen bewoners te versterken en de leefbaarheid te vergroten. Grote overheids- en welzijnsorganisaties missen vaak de juiste feeling met het dorp. Daardoor hebben ze moeite met het signaleren van (sociale) problemen. Bepaalde zaken kunnen inwoners daarom beter zelf oppakken, omdat ze over betere kennis, ingangen of relaties in het dorp beschikken. Bovendien lijken overheden zich meer en meer terug te trekken om geld te besparen. Het Plaatselijk Belang wil daarom aansluiten of zelfs vooroplopen bij deze ontwikkelingen; als er minder geld beschikbaar is voor het dorp, zijn bewoners meer op elkaar aangewezen. Door zelf het initiatief te nemen, kunnen bewoners bovendien meer invloed uitoefenen op de keuze wie in het dorp met de uitvoering van de werkzaamheden aan de slag gaat. Zo kan de lokale economie en bedrijvigheid ondersteund worden.

De oprichting van een dorpscoöperatie dan ook is een goed voorbeeld van de Doe-democratie waarin burgers zelf maatschappelijke vraagstukken oppakken en hun eigen leefomgeving willen verbeteren. Een dergelijk initiatief heeft echter consequenties voor de bestaande verhoudingen tussen burgers en organisaties én tussen burgers onderling. Dit leidt tot nieuwe uitdagingen en vragen.

Conclusies

kerk.jpg

De oprichting van een dorpscoöperatie moet dan ook worden opgevat als een gezamenlijk zoekproces. De betrokken partijen moeten zich bewust worden van de bestaande context door hier kritisch op te reflecteren en hun strategieën hierop aanpassen. Dit is de belangrijkste uitkomst van het onderzoek door de Wetenschapswinkel naar de oprichting van een dorpscoöperatie in Nieuw-Dordrecht.

Uit interviews met de sleutelfiguren, discussies tijdens bijeenkomsten en gesprekken met bewoners blijkt dat veel sociale en economische meerwaarde gecreëerd kan worden door de samenwerking tussen organisaties en verenigingen te verbeteren. Partijen die op dit moment al actief zijn in Nieuw-Dordrecht, richten zich vaak op hun eigen belangen en werkzaamheden. Door onderling afstemming te zoeken, wordt meer inzichtelijk waar iedereen mee bezig is, wat er speelt in het dorp en wie welke bijdrage kan leveren aan het oplossen van problemen. De oprichting van een dorpscoöperatie zou hier een belangrijke bijdrage aan kunnen leveren.

De bewoners constateren zelf dat er in het dorp diverse problemen spelen. In sommige gevallen wordt de verantwoordelijkheid bij de professionele organisaties gelegd, maar bewoners zien ook mogelijkheden om zelf zaken op te pakken. Het initiatief voor het opzetten van de dorpscoöperatie moet dan ook vanuit de bewoners zelf komen. Zij moeten zich eigenaar voelen van het probleem én de oplossing. Wanneer de druk van buiten komt, bijvoorbeeld vanuit Emmen Revisited of de Gemeente Emmen, kan dit zelfs averechts werken.

Om andere bewoners te betrekken, zullen deze actief benaderd moeten worden met concrete ideeën. In Nieuw-Dordrecht treden mensen niet snel op de voorgrond. Bovendien, het concept van een ‘dorpscoöperatie’ of ‘dorpsbedrijf’ is bij de meeste bewoners niet bekend en ze kunnen zich hier vaak geen voorstelling bij maken. Wanneer ideeën concreet zijn, is het voor bewoners makkelijker voor te stellen wat de consequenties en mogelijkheden zijn. Pas dan wordt duidelijk of er voor de ideeën daadwerkelijk draagvlak is.

Door met concrete ideeën te komen, kan een onderhandelingssituatie gecreëerd worden met andere partijen die al actief zijn in het dorp. Pas dan wordt duidelijk wat een initiatief betekent voor alle betrokkenen. Dit is noodzakelijk om een inhoudelijke discussie te kunnen voeren over wie waarvoor verantwoordelijkheid moet nemen.

Vervolgonderzoek

Het Wetenschapswinkelproject ‘Naar een dorpscoöperatie in Nieuw-Dordrecht’ vormt onderdeel van een langdurig proces waarin verschillende partijen met elkaar nadenken over een geschikte structuur om samen te werken en hier, al doende, over willen leren. Het onderzoek laat zien welke mogelijkheden er zijn om samen te werken, hoe deze aansluiten op de huidige gang van zaken en met welke valkuilen de betrokken partijen rekening moeten houden.

Het verkennende onderzoek van de Wetenschapswinkel heeft inmiddels een vervolg gekregen in een dorpsbreed onderzoek naar het draagvlak onder bewoners. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door een groep bewoners (de zogenaamde Kopgroep), in samenwerking met projectbureau STAMM uit Assen.