Project

Naar een dorpshart voor Spijk

De Wetenschapswinkel van Wageningen University & Research heeft de Stichting Actief Spijk ondersteund in haar ambitie om de leefbaarheid van het dorp te verbeteren. Hiervoor zijn de in het dorpsplan vastgelegde en gedragen wens om een dorpshart te realiseren verder uitgewerkt.

Het dorp maakt deel uit van de gemeente Rijnwaarden en heeft momenteel circa 700 inwoners. De laatste decennia is Spijk een beetje ingedut en het voorzieningenniveau is afgenomen. De economische crisis maakt dat de krimp extra hard aankomt. Dit heeft het dorp wakker geschud en een actieve club mensen doen opstaan die het tij wil keren. In 2007 is de Stichting Actief Spijk opgericht. Deze stichting heeft als dorpsbelangenorganisatie de ambitie om de leefbaarheid van Spijk te verbeteren. Dit wil ze duurzaam vormgeven, wat betekent met aandacht voor sociale, economische en omgevingsaspecten.

De Wetenschapswinkel heeft de Stichting Actief Spijk ondersteund in haar ambitie om de leefbaarheid van het dorp te verbeteren. Vertrekpunt hiervoor was het verder uitwerken van de in het dorpsplan vastgelegde en gedragen wens om een dorpshart te realiseren. Een dorpshart waar ontmoeting centraal staat, een natuurlijke plek voor een groeiend aantal dorpsactiviteiten. Daarnaast hebben de onderzoekers de stichting ondersteund in het vinden van de meest kansrijke en passende strategische verbindingen met ontwikkelingen in haar omgeving die bijdragen aan het verbeteren van de leefbaarheid van het dorp. Dit idee komt voort uit het dorpsplan dat in het afgelopen jaar door de enthousiaste inwoners van het dorp zelf is opgesteld met ondersteuning vanuit de Vereniging voor Kleine Kernen Gelderland (VKK). Het dorpsplan is op 2 maart 2012 vastgesteld.

Het dorp ligt in het Rijnstrangengebied dat in de tachtigjarige oorlog van groot nationaal belang was. Deze rijke geschiedenis is nu alleen voor de goed geïnformeerde recreant afleesbaar in het landschap. Jaarlijks passeren vele toeristen het dorp, doordat de lange afstandswandelroute ‘Het Pieterpad’ dwars door Spijk loopt. Deze toeristen blijven nu niet in het dorp, omdat voorzieningen ontbreken.

De onderzoeksvragen zijn als volgt gedefinieerd:

  1. Hoe kan er een multifunctioneel dorpsplein (of dorpshart) worden ingericht rekening houdend met de kwaliteiten, het omringende landschap (groen en water) en de geschiedenis (steenfabricage) van het dorp?
  2. Hoe kan het dorp als geheel een ‘groenere’ uitstraling krijgen?
  3. Welke ontwikkelingen in de nabije omgeving zijn interessant voor Spijk in het kader van leefbaarheid om aansluiting bij te vinden?

Het project is uitgevoerd door medewerkers van Alterra. Studenten van Van Hall Larenstein hebben belangrijke bijdragen geleverd. De begeleidingscommissie bestond onder meer uit vertegenwoordigers van de Stichting Actief Spijk, de gemeente Rijnwaarden, diverse experts en het projectteam.

Er is veel in beweging!

Met de teruglopende gemeentelijke financiële mogelijkheden en de op de loer liggende krimp moet alles uit de kast gehaald worden om de leefbaarheid te vergroten in het dorp. Dat betekent creatief zijn, multifunctionele oplossingen zoeken en vooral goed proberen aan te sluiten bij ontwikkelingen die in de nabije omgeving spelen.

De gemeente heeft in het kader van de nieuwe Wet op de Ruimtelijke Ordening het bestemmingsplan onlangs herzien, en is met derden en het dorp aan het kijken in hoeverre het mogelijk is om de dorpen zelf meer invloed te geven bij de besteding van de dorpsbudgetten.

Het dorp zelf onderneemt veel. Zo is het dorpsplan na anderhalf jaar hard werken opgeleverd; er is een wandelboekje uitgebracht (de wandelroute loopt deels over Duits grondgebied); een voorstel voor het opknappen van de dijktrap in het programma ‘Kern met Pit’ is goedgekeurd; er wordt weer geprobeerd om een Bed & Breakfast te openen. Ook is er mede op initiatief van de inwoners van Spijk sinds een jaar een buurtbusverbinding van Spijk naar Zevenaar Station. Het bijzondere van deze verbinding is dat deze via Elten in Duitsland loopt.

De stichting en haar activiteiten kunnen rekenen op bestuurlijk draagvlak. Ze is een erkend samenwerkingspartner door gemeente Rijnwaarden en een gesprekpartner voor organisaties zoals de woningbouwstichting Vryleve.