Vaccin, zoonosen, one health

Project

One Health in de praktijk: Ontwikkeling van vaccins tegen zoönotische virussen

Het Castellumproject beoogt het ontwikkelen van vaccins tegen het vogelgriepvirus en het Rift Valley fever virus. De effectiviteit van de vaccins wordt onderzocht in de recent geopende nationale faciliteit zoönose-onderzoek.

Gevaar van zoönosen

Zoönosen zijn infectieziekten die worden overgedragen van dieren op mensen. Voorbeelden zijn vogelgriep, Q koorts en Rift Valley fever. Nederland is dichtbevolkt met zowel mensen als landbouwhuisdieren, waardoor infectieziekten zich zeer snel kunnen verspreiden. Meer dan 60 procent van alle recentelijk ontdekte infectieziekten van de mens kennen hun oorsprong in het dier. Zoönosen kunnen derhalve (economische) schade toebrengen aan diergezondheid en volksgezondheid en grote maatschappelijke onrust veroorzaken, bijvoorbeeld wanneer besmette dieren moeten worden geruimd om verdere schade te voorkomen. Om zoönosen effectief te kunnen bestrijden heeft Nederland behoefte aan kennis en een hoogwaardige infrastructuur om vaccins te ontwikkelen tegen opkomende infectieziekten. 

Lab en onderzoek

De nieuwe dierfaciliteit maakt het mogelijk zoönotische infectieziekten te bestuderen die veroorzaakt worden door bacteriën en virussen, zoals Q-koorts, vogelgriep en Rift Valley fever. De nieuwe faciliteit is beveiligd met geavanceerde technologie om te voorkomen dat gevaarlijke virussen en bacteriën verspreiden naar het milieu. Ook medewerkers vabn Wageningen Bioveterinary Research zijn goed beschermd tegen de ziekteverwekkers.

De bestaande High Containment Unit (HCU) huisvest de enige Nederlandse laboratorium- en dierfaciliteiten op het niveau ‘veterinair BioSafetyLevel 4’ (vBSL4) waar veilig gewerkt kan worden aan zeer besmettelijke dierziekten zoals mond-en-klauwzeer en varkenspest. De uitbreiding met de nieuwe dierfaciliteit heeft het veiligheidsniveau ‘humaan BSL3’, zodat ook onderzoek mogelijk is naar de preventie en bestrijding van infectieziekten die niet alleen voor dieren besmettelijk zijn maar ook voor de mens.

Bescherming

Het gehele project, dat de bouw van het laboratorium en het meerjarige onderzoeksprogramma behelst, loopt van 2011 tot 2017. Het draagt de naam Castellum. Zo noemden de Romeinen vroeger een versterkte legerplaats. De associatie wijst op de bescherming die de vaccins straks zullen bieden tegen de introductie en verspreiding van zoönosen. De grondgedachte is ‘One Health’, wat wil zeggen dat preventie en beheersing van infecties in de dierpopulatie uiteindelijk de beste bescherming bieden voor de volksgezondheid. Daarnaast levert de vaccinontwikkeling voor landbouwdieren waarschijnlijk ook vaccinkandidaten op die kunnen worden doorontwikkeld voor humane toepassingen. Verder kan het programma nieuwe uitdagingen vanuit de TopSectoren LifeSciences en Agrofood het hoofd bieden. Zo kan inenting van dieren bijvoorbeeld helpen om het veterinair antibioticagebruik sterk terug te dringen.

Partners

Castellum is een door het Ministerie van Economische Zaken gefinancierd publiek-privaat consortium waarin naast Wageningen Bioveterinary Research, de Faculteit voor Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht, het RIVM en MSD Animal Health participeren.

Economische en maatschappelijke waarde

Castellum beoogt kennis en infrastructuur voor vaccinontwikkeling tegen opkomende zoönosen te ontwikkelen. Primaire doelen zijn het beschermen van dier- en volksgezondheid en het voorkomen van directe en indirecte economische schade als gevolg van uitbraken van zoönosen.