Promotie

Privaat eigendom in publieke planvorming

Bij gebiedsontwikkelingsprocessen in Nederland wordt door verschillende betrokken partijen grond aangekocht en verkocht. Vaak gaat het hierbij om privaat eigendom. In dit proefschrift is onderzocht hoe, voor regionale gebiedsontwikkelingen, de provincies omgaan met privaat eigendom en welke strategieën de provincies toepassen om grond te verkrijgen in dit soort planprocessen. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om het inzetten van instrumenten zoals voorkeursrecht of onteigening en om onderhandelingen tussen provinciale overheden, lokale overheden en projectontwikkelaars.

De verschillende analyses in het proefschrift laten zien dat de provincies vaak handelen vanuit bestaande patronen of vanuit gewoonten, gebaseerd op cultuur, politiek en financi├źn. Daarmee sluiten provincies strategie├źn uit die potentieel meer succesvol zijn. Daarnaast is grondaankoop door de provincies, maar ook door gemeenten of andere betrokken partijen, een terugkerend fenomeen. Met name doordat het aankopen van grond de ruimte die provincies kunnen uitoefenen in een gebiedsontwikkeling vergroot.

Fundamentele verschillen

Dit geldt vooral wanneer instrumenten zoals wet en regelgeving (voorkeursrecht, onteigening) niet het gewenste effect hebben. Bij dit fenomeen moet echter wel een kanttekening worden geplaatst. Uit de resultaten van het onderzoek blijkt dat provincies, en meer in het algemeen ontwikkelende overheden, privaat eigendom vaak zien als een onderdeel van de gereedschapskist bij gebiedsontwikkelingen. Daarmee gaan deze overheden voorbij aan de fundamentele verschillen tussen beleidsinstrumenten enerzijds en privaat eigendom anderzijds. Uiteindelijk leidt dit tot een onbalans in de afweging tussen ontwikkelingen in het belang van de samenleving en de eigendomsrechten van het individu.