Rift Valley fever

Rift Valley fever virus (RVFV)

RVFV is een bunyavirus, dat door insecten wordt verspreid. In het geval van RVFV zijn dat muggen vooral van de soorten Aedes en Culex, die zowel in Afrika, Amerika als in Europa voorkomen.

Ziektebeeld bij dieren
RVFV wordt in de veterinaire wereld als een van de gevaarlijkste bunyavirussen gezien. Het virus veroorzaakt vooral ernstige ziekte in runderen, schapen en geiten. In volwassen dieren leidt een RVFV infectie in 10-20% van de gevallen tot de dood. In jonge dieren loopt  het overlijdenspercentage tot tegen de 100%. Daarnaast veroorzaakt het virus in drachtige dieren massaal abortus.

Infectie bij mensen
RVFV is een zoönotische ziekte. Een infectie in mensen verloopt via een muggenbeet, maar vooral ook door direct contact met bloed van geïnfecteerde dieren, bijv. na een abortus. Een RVFV-infectie in mensen verloopt in het merendeel van de gevallen met lichte griepachtige verschijnselen. Echter in minder dan 1,0% van de infectiegevallen kan de ziekte resulteren in de dood. De ziekte gaat dan gepaard met ernstige bloedingen en hoge koorts.

Waar komt RVFV voor?
Het verspreidingsgebied van RVFV is tot nu toe beperkt gebleven tot Afrika en het Arabische schiereiland. Echter de muggen die het virus in deze gebieden verspreiden, komen ook in (West)-Europa en (Noord-)Amerika voor. Vandaar ook de toenemende zorg dat dit virus zich in Nederland zou kunnen vestigen.

Vaccins
Tegen het virus bestaan er voor mensen tot nu toe geen vaccins of antivirale middelen. Voor gebruik in dieren heeft men in Afrika de beschikking over drie verschillende vaccins:

  • een geïnactiveerd vaccin, dat matig effectief is en herhaalde vaccinatie vraagt;
  • een levend afgezwakt vaccin (op basis van de Smithburn stam), dat niet veilig is in drachtige dieren;
  • Clone 13, een levend afgezwakt vaccin, waar nog onvoldoende veldgegevens van beschikbaar zijn om het goed te kunnen beoordelen.

Geen van deze vaccins is tot nu toe toegelaten buiten Afrika.                                       

Vaccinontwikkeling bij Wageningen Bioveterinary Research
RVFV is een ziekteverwekker die is ingeschaald in veiligheidsklasse BSL3. Bij Wageningen Bioveterinary Research zijn onderzoeks- en stalfaciliteiten aanwezig die aan deze eisen voldoen. Mede door deze faciliteiten is een uitgebreid onderzoeksprogramma naar diermodel- en vaccinontwikkeling voor RVFV mogelijk. Dit heeft geresulteerd in een drietal vaccinkandidaten, te weten een subunit (eiwit) vaccin, een vector (dragervirus) vaccin en een niet-spreidend levend vaccin. 

Met het vector vaccin, dat gebaseerd is op het pseudovogelpestvirus, worden inmiddels voorbereidende proeven voor registratie uitgevoerd met een industriële partner in Zuid-Afrika.

Binnen het Castellumproject, waarin wordt samengewerkt met de Afdeling Virologie van de Universiteit van Utrecht en met MSD (Boxmeer) worden het subunit - en niet spreidende vaccin op werkzaamheid vergeleken met een tweetal RVFV vaccinkandidaten van MSD. Aan de hand van de uitkomst van deze studies en de veiligheid van de verschillende vaccins zal voor een van hen een keuze worden gemaakt voor registratie.