Project

Robuuste verbindingen belangrijk bij klimaatverandering

Door veranderingen in het klimaat moeten veel planten- en diersoorten verhuizen naar nieuwe leefgebieden.

zandhagedis_256x193.jpg

Veel vogelsoorten bereiken een nieuwe geschikte omgeving vrij makkelijk, maar voor bijvoorbeeld vlinders, reptielen en amfibieƫn is dat een stuk lastiger. Robuuste Verbindingen, als onderdeel van het netwerk van natuurgebieden van de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), zijn daarom belangrijk.

Robuuste Verbindingen moeten zorgen voor het versterken van de EHS, met extra natuur die onder meer ook relaties tussen gebieden herstelt. Deze Robuuste Verbindingen dragen bij aan het oplossen van knelpunten voor planten- en diersoorten die in moeilijkheden komen door klimaatverandering, zo concluderen onderzoekers van Wageningen Environmental Research (Alterra) in dit project.

Versnipperde natuur

In Nederland wordt voor de komende jaren hogere temperaturen en gemiddeld meer neerslag verwacht. Voor planten- en diersoorten betekent de klimaatverandering dat het klimaat dat voor hen geschikt is opschuift naar het noorden. De Nederlandse natuur is echter nogal versnipperd. Met EHS werkt de overheid aan het verbeteren, vergroten en verbinden van natuurgebieden in een netwerk.

Ecosysteemtypen

Voor alle onderzochte ecosysteemtypen is het van belang dat er verbindingen met andere gebieden zijn, ook over de grens. Het aandeel terugtrekkende soorten is voor alle ecosysteemtypen groter dan het aandeel uitbreidende soorten. Droge heide, moerassen en bossen hebben relatief veel uitbreidende soorten die vanuit het zuiden uitbreiden naar de rest van ons land als ze daartoe de kans krijgen. In natte heide en in iets mindere mate bossen en moerassen komen veel terugtrekkende soorten voor die juist belang hebben bij verbindingen richting het oosten en noorden. Verandering in soortensamenstelling hoeft op zich geen probleem te zijn voor biodiversiteit en het functioneren van ecosystemen, als er maar soorten voor terugkomen met vergelijkbare functionele eigenschappen.

Robuuste verbindingen

Dieren die nieuw leefgebied willen bereiken, hebben in alle ecosysteemtypen last van knelpunten. Op veel plaatsen kunnen Robuuste Verbindingen verschuiving mogelijk maken, maar dan moeten de plannen voor de EHS en die voor de Robuuste Verbindingen wel uitgevoerd worden. Als maatregelen uitblijven, bestaat de kans dat veel soorten verdwijnen zonder dat er soorten bijkomen. Plantensoorten die zich over grote afstanden kunnen verplaatsen hebben weinig last van versnippering van natuur. Als ze zich tot afstanden van ongeveer vijfhonderd meter kunnen verspreiden, kunnen Robuuste Verbindingen daarbij helpen. Omdat in deze studie weinig planten zijn onderzocht, is het belangrijk dat bij meer plantensoorten wordt gekeken naar de bijdrage van Robuuste Verbindingen aan hun verspreiding.

Biodiversiteit

Enkele Robuuste Verbindingen spelen niet zozeer een rol bij het oplossen van schuifknelpunten maar zijn wel belangrijk voor behoud van biodiversiteit op regionale schaal, zoals voor beekdalen en heide, en dan vooral voor natte heide. Omdat Robuuste Verbindingen onder meer extra oppervlakte inhouden, kunnen ze ook andere gevolgen van klimaatveranderingen opvangen als het krimpen en uitdijen van populaties door weersextremen.

Schuifknelpunten

Voor het verschuiven van soorten is de uitvoering van de plannen voor Robuuste Verbindingen dus erg belangrijk. Enkele schuifknelpunten worden met de huidige plannen niet opgelost. Dit geldt onder meer voor de verbinding tussen de bossen in Brabant en Belgiƫ en die langs de Maas, en de verbinding door het Rivierengebied voor de moerassen. Daarnaast is er ook nog onvoldoende samenhang in de heidecomplexen in Drenthe en Noord- Brabant.