Project

Steenmeel

Het gebruik van steenmeel en minder kunstmestgebruik levert een belangrijke bijdrage aan de vermindering van CO2 in de atmosfeer. Over de preciese werking en invloed van steenmeel in de bodem is echter nog niet voldoende bekend. Wageningen Environmental Research (Alterra) onderzoekt nu in samenwerking met Nova Saxum de effecten van olivijnbemesting op grasland

Versnelde verwering

Bij de verwering van gesteenten wordt CO2 in de grond vastgelegd. Onder de invloed van water spoelt dit in water opgeloste CO2 uit als bicarbonaat en komt in het grondwater. Het grondwater komt voor een groot deel in de oceanen terecht. De alkaliniteit, de capaciteit om zichzelf te neutraliseren, minder zuur te maken, van de oceanen neemt hierdoor ook toe. Dit is een natuurlijk proces dat versneld kan worden door het toevoegen van steenmeel aan de bodem. Steenmeel is in feite basisch gesteente dat verpulvert wordt tot poeder.

Is steenmeel bruikbaar

Volgens de Royal Society is versnelde verwering één van de meeste effectieve maatregelen voor CO2 vastlegging. Het is effectiever dan toepassing van BioChar of bebossing. De kennis over versnelde verwering is echter nog onvoldoende. Het is nog onbekend hoe de steenmelen precies werken in het bodemsysteem. Onduidelijk is ook nog wat de bodemverbeterende eigenschappen van steenmeel zijn en welke milieukundige effecten er zullen optreden.

Zeer grote delen van de wereld zijn geschikt voor de toepassing van steenmelen, met name de relatieve arme en zure bodems waar nu al veel landbouwkalk, kalium- en magnesiumhoudende kunstmest gebruikt wordt (Rusland, VS, Europa, Brazilië, Afrika). Het is echter nog niet bekend of steenmeel wereldwijd in alle gebieden leidt tot CO2 vastlegging. Dit laatste is van belang als steenmeel gebruik gaat worden voor het uitwisselen van ‘carbon credits' volgens de UNFCCC systematiek.

Ook over de kosten van het toepassen van steenmeel is nog weinig bekend. De kosten per ton vastgelegd CO2 zijn waarschijnlijk erg hoog maar deze kunnen sterk afnemen als de steenmelen als alternatief kunnen dienen van de huidige kalk, kalium- en magnesium kunstmeststoffen. Kaliumhoudende steenmelen zijn bovendien het antwoord op de dalende beschikbaarheid van kaliummeststoffen.

Het gebruik van Olivijn

Van alle mineralen verweert olivijn het snelst en legt ook per gewichtseenheid het meeste CO2 vast. Het uitstrooien van verpoederd olivijn kan een relatief goedkope manier zijn om de sterke stijging van CO2 in de atmosfeer, veroorzaakt door de mens, op wereldschaal te reduceren. Een aantal wetenschappers en marktpartijen promoten dan ook het gebruik van olivijn. Van nature bevat olivijn hoge gehalten aan zware metalen en is daardoor nu eigenlijk net dat ene steenmeel dat we niet willen toepassen. Andere steenmelen hebben dit probleem niet of nauwelijks.

Op een veld van de proefboerderij Zegsveld, in het westen van de gemeente Utrecht, wordt de bemesting met olivijn vergeleken met conventionele meststoffen. De proef is in april 2010 begonnen en zal lopen tot juni 2011. Evaluatie van de resultaten moet duidelijk maken wat het effect van olivijn is op de CO2 vastlegging ten opzichte van de conventionele meststoffen. Wageningen Environmental Research (Alterra) doet dit onderzoek in samenwerking met Nova Saxum. Het onderzoek wordt gefinancierd via de Stimuleringsregeling van de provincie Utrecht. Via dezelfde regeleing doet Arcadis onderzoek naar de toepassingsmogelijkheden van steenmeel. Resultaten van beide onderzoeken worden in 2011 verwacht.