Project

Toendra ecosystemen in het hoge noorden

Al meer dan 20 jaar doet Alterra Wageningen UR uitgebreid onderzoek naar de populatiedynamiek van trekkende ganzen.

Een belangrijk punt is de kwetsbaarheid van ganzenpopulaties op veranderingen in het Arctisch broedgebied, wat veroorzaakt wordt door klimaatverandering. Tevens worden de tegenstrijdige belangen van bescherming, jacht en agrarisch gebruik van hun overwinteringsgebieden bestudeerd.

Gedurende de laatste twee decennia bestudeerden onderzoekers de migratie van de rotgans en kolgans uit West-Europa naar Taimyr, Noord-Siberië. Hierbij werd gebruik gemaakt van ganzen met satellietzenders. met Nederlandse en Russische onderzoekers hebben gedurende 12 expedities een vrij compleet beeld geconstrueerd van de ecologie van de toendra in het hoge noorden. Daarnaast wordt onderzoek gedaan naar:

  • Migratieroutes, het gebruik van stop-over locaties en trouw aan broedplaatsen. Een groot aantal ganzen is gevangen en vrijgelaten met pootringen of halsbanden zowel op de broedplaatsen als op de overwintering en de lente sites. Een internationale groep vrijwilligers is actief om waarnemingen van de gemarkeerde ganzen melden. Een speciale website is gemaakt zodat deze vrijwilligers de waarnemingen van deze gemarkeerde ganzen kunnen rapporteren.
  • Ecosysteem interacties tussen roofdieren, ganzen en andere prooidieren, en actuele vraagstukken, zoals het vogelgriepvirus met betrekking tot trekvogels.
  • De maatschappelijke gevolgen van een toenemend aantal ganzen die overwinteren in Nederland.

Resultaten

  • Een ingewikkelde relatie werd aangetoond tussen het optreden van cyclische pieken in de populatie Siberische lemmingen en broedsucces bij zowel ganzen als arctische steltlopers (kustvogels), als gevolg van de impact van lemmingenpopulatie op het aantal en het gedrag van roofdieren.
  • De cyclische driejaarlijkse piek van lemmingen kwam in de jaren ’90 niet of nauwelijks voor. Dit zorgde voor een aanzienlijke daling in het aantal overwinterende rotganzen in Nederland. Een van de hypothesen voor de recente onregelmatigheid in de driejarige cyclus van de lemming is klimaatverandering.
  • Ganzen lijken niet een belangrijke rol te spelen in de verspreiding van de vogelgriep.