Verbetering keten mango en avocado helpt kleine boeren in Haïti

Nieuws

Verbetering keten mango en avocado helpt kleine boeren in Haïti

Gepubliceerd op
23 juli 2018

In Haïti zijn de eerste stappen gezet voor de export van avocado’s. Ook is een aanzet gegeven voor verandering van het mango en avocado transportsysteem en betere prijzen voor kleine boeren. Experts van Wageningen Centre for Development Innovation en Wageningen Food & Biobased Research maakten dit mogelijk met technisch advies, het bijeenbrengen van ketenpartijen en door meer transparantie in de keten te brengen.

Haïti is het armste land van Latijns-Amerika. Om de positie van kleine boeren te helpen verbeteren en de banden tussen de partijen in de keten inclusief de consument te verstevigen, heeft Wageningen University & Research in 2017 en 2018 onderzoek gedaan naar de ketens van mango en avocado, op verzoek van het Haïtiaanse ministerie van handel en industrie en de Wereldbank.

Boer verdient nauwelijks aan verkoop

Haïti exporteert al decennia mango’s naar de Verenigde Staten. Van de 2 dollar die de mango in de Amerikaanse supermarkt kost, krijgen boeren echter maar 2 tot 5 dollarcent. De tussenhandel krijgt daarentegen ongeveer 80 cent, en dan komen er nog transportkosten en marge voor de tussenpersoon en de supermarktketen bij. Dat de boer maar een klein deel van de consumentenprijs krijgt is op zich normaal, omdat er veel risico’s en kosten zijn in de keten. Maar in dit geval is er wel ruimte voor een betere prijs voor de boer.

Export van avocado’s vanuit Haïti is er officieel nog niet. Wel vindt smokkel plaats naar de Dominicaanse Republiek voor verdere doorvoer aan de VS als ‘Dominicaanse’ avocado’s. De teelt en verkoopt van mango’s en avocado’s biedt belangrijke werkgelegenheid in de armste delen van het land en is voor deze producenten goed voor bijna 40 procent van hun inkomen.

Trigger voor systeemverandering

“Onze rol is om het systeem te triggeren om te veranderen naar een duurzamer, transparanter en voor boeren inclusief systeem”, vertelt projectleider Jan Brouwers van het Wageningen Centre for Development Innovation. “Als de inkomsten van boeren niet verbeteren, stoppen ze namelijk met het telen van mango’s en avocado’s, terwijl er wel vraag naar is vanuit de markt.” Een beter systeem geeft boeren de financiële ruimte om kleine investeringen te doen in verdere ontwikkeling van de sector.

Hiervoor is advies uitgebracht om per ketenstap informatie te registreren over tijd, temperatuur en kosten, wat kan worden gebruikt voor blockchain of andere keteninformatietoepassingen. Daarnaast zijn partijen in de keten bij elkaar gebracht, waarbij ze leiderschap konden tonen en samen konden leren.

Na transport afrijpen

Een analyse van de mangoketen liet om te beginnen zien dat er met een paar relatief eenvoudige technische stappen grote slagen zijn te maken in de logistieke handelingen van mango. Nu gaan nog veel mango’s verloren of eindigen als sap voordat ze überhaupt de haven van Port-au-Prince bereikt hebben. “Door boeren te stimuleren het fruit op het juiste tijdstip te plukken zodat de afrijping pas na het transport plaatsvindt, kunnen veel meer mango’s de markt in de VS bereiken”, vertelt onderzoeker Rene Oostewechel van Wageningen Food & Biobased Research. “Het verbetert de houdbaarheid en de vruchten voldoen beter aan de verwachting van de consument.”

Fruitzending volgen met een QR-code

Zending volgen met een QR-code

Een tweede belangrijke stap was het transparanter maken en digitaliseren van de keten. Bij wijze van proef kregen enkele dozen mango’s en avocado’s voor de export direct na de oogst een QR-code. Wie deze proefzending met een mobiele telefoon scande, werd naar een webpagina geleid met informatie over de specifieke teler, de oogstlocatie, temperatuur tijdens het transport en verdeling van de opbrengsten over de ketenspelers. Ook de boer kon vanaf het vertrek zien waar de doos zich bevond.

Nieuwe vorm van eerlijke handel

Dit systeem zorgt voor transparantie voor de consument en kan in die zin beschouwd worden als een nieuwe vorm van fair trade. Daarnaast biedt het de mogelijkheid voor de boer om eigenaar te blijven van zijn product tot de verkoop aan een supermarkt, waarna hij betaald krijgt met aftrek van de gemaakte kosten en marges in de keten. Op deze manier betaalt hij voor service in plaats van verkoop van zijn product voor een lage prijs in het begin van de keten. “Dit ketendenken is in opkomst, dit was een eerste test. Het maakt gegevens uit de keten voor iedereen zichtbaar”, aldus de onderzoekers.

Opschaling van resultaten

Nu is aangetoond dat het basisprincipe werkt, gaat een ervaren grote fruithandelaar na een Wereldbanktender in 2019 gedurende een jaar grootschaliger zendingen realiseren, met een honderdtal mango- en een honderdtal avocadotelers. In een vervolgproject gaan boeren ook trainingen krijgen om aan de technische eisen te voldoen. Daarmee stijgt de kwaliteit van hun producten en zijn meer volume en zekerheid en meer verdiensten mogelijk.