Testimonial

BIS Nederland biedt provincie Zeeland de basisinformatie voor beleid voor duurzaam bodemgebruik

Actualiteit van data is belangrijk. Er blijkt veel in de bodem te veranderen in de loop van de tijd
Walter Jonkers, senior beleidsmedewerker Bodem en Ondergrond (Provincie Zeeland)

Waar gebruikt de provincie Zeeland BIS Nederland voor?

‘Wij gebruiken onder andere de bodemkaart bijvoorbeeld voor het bepalen van gebieden met potentieel archeologische waarden. In Zeeland moet je in sommige delen er rekening mee houden dat in de Middeleeuwen land door overstromingen verloren is gegaan en pas eeuwen laten weer opnieuw is omdijkt. Hierdoor kan onder een afzetting van jonge klei een oude, archeologisch interessante voormalige bewoningslaag liggen. Om zulke locaties op te sporen is de landschappelijke bodemkaart heel nuttig, waarvoor in de provincie Zeeland pilots lopen. Ook bij planvorming voor natuurontwikkeling is de landschappelijke bodemkaart nuttig voor het opsporen van gradiënten.’

Zijn er nog meer voorbeelden waarbij jullie een combinatie van kaarten toepassen?

‘Ja, bij de bepaling van aardkundige waarden combineren we de bodemkaart met een geomorfologische kaart die is geactualiseerd met behulp van het AHN (Actueel Hoogtebestand Nederland). Bij studies naar zoetwatervoorziening combineren we de bodemkaart en de geomorfologische kaart met grondwatermodellen. De kaarten gebruiken we bijvoorbeeld om te bepalen waar de kreekruggen liggen waarin mogelijkheden zijn voor opslag van zoet grondwater. Bij de risicokaart ondergrondverdichting hebben we de bodemkaart gecombineerd met expertkennis op het gebied van de ontwikkeling van het machinepark en dergelijke. Zeeland is een provincie met veel akkerbouw, dus dit is bij ons een belangrijk thema. BIS Nederland bevat niet alleen het uitgangsmateriaal voor allerlei afgeleide kaarten, we gebruiken ook de gehele set themakaarten: kaarten over grondwaterdiepten in het begin van de jaren 50, kaarten met gehalten aan organische stof in de toplaag, kaarten met vergraven gronden, enzovoort.’

Je noemt uiteenlopende onderwerpen, van archeologie tot bodemverdichting. Kun je aangeven waarom deze onderwerpen maatschappelijk zo belangrijk zijn?

‘Jazeker. Maatschappelijk is uiteraard de klimaatadaptatie van groot belang. De genoemde opslag van zoet water is hier een voorbeeld van. Duurzaam bodemgebruik in de landbouw is ook maatschappelijk belangrijk. Akkerbouwgewassen worden vaker gebruikt voor biobased economy, bijvoorbeeld om uit de vezels een scala van chemische verbindingen te halen. Maar ook voor biomassa, dus voor energiewinning, en natuurlijk voor voedselvoorziening. Door deze ‘èn-èn-èn’ aan toepassingen ligt het risico op de loer dat de voorraad organische stof in de bodem afneemt. Hierdoor kunnen gronden gevoeliger worden voor verlies van bodemstructuur. Samen met de landbouwsector zoeken we naar wegen om hiermee om te gaan. Toepassing van groenbemesters, niet kerende grondbewerking of nieuwe oppervlakkige ploegtechnieken zijn daar een voorbeeld van.

Archeologie, aardkundige waarden en landschap zijn belangrijk voor de ambitie van de provincie Zeeland om de cultuurhistorie te promoten, en de eigen identiteit, ‘couleur locale’, te benadrukken. In het kader van 200 jaar Zeeland is er bijvoorbeeld nu een interessante serie bij de regionale omroep waarbij wordt ingezoomd op kenmerkende ‘ankerplaatsen’, waar cultuurhistorisch, landschappelijk of bijvoorbeeld archeologisch iets bijzonders is te zien.’

Waarom is de actualiteit van de informatie belangrijk?

‘Er blijkt veel in de bodem te veranderen in de loop van de tijd. Ondergrondverdichting noemde ik al. Door egalisaties bij ruilverkavelingen en grondverzet bij natuurontwikkeling verandert ook veel. Een nieuwe ontwikkeling is het omzetten van holle naar bolle akkers (kilveren), met gevolgen voor bodemstructuur, perceelsontwatering en afspoeling.’

Hoe zou je de betekenis van BIS Nederland voor de provincie Zeeland willen samenvatten?

‘Samengevat biedt BIS Nederland de basisinformatie voor ons beleid voor duurzaam bodemgebruik.’

Drs. Walter Jonkers studeerde fysische geografie in Utrecht Hij werkt als senior beleidsmedewerker Bodem en Ondergrond bij de Provincie Zeeland, afdeling Water, Bodem en Natuur. Hij is onder meer projectleider van het stimuleringsprogramma 't Zeeuws Bodemvenster.

Interview met Walter Jonkers (provincie Zeeland), 16 januari 2014

De provincie Zeeland heeft een eigen bodem-portal: www.zeeuwsbodemvenster.nl.