Vis- en schelpdierziekten

Vis- en schelpdierziekten

Het vis-, schaal-, en schelpdierziektenlaboratorium van Wageningen Bioveterinary Research is in Nederland het enige in zijn soort. Het laboratorium bestaat sinds 1985 en heeft ruime ervaring en expertise op het gebied van allerhande visziekten van gekweekte consumptie-, wilde en siervis en sinds 2000 tevens van schelpdierziekten.

Gezonde (intensieve) aquacultuur

Binnen 15 jaar zal duurzame aquacultuur 60% van de wereld visconsumptie moeten dekken, nu de wilde visbestanden snel dalen. Een van de bedreigingen voor intensieve aquacultuur is het optreden van besmettelijke vis-, schaal- en schelpdierziekten. Die kunnen ernstige ziekte en sterfte veroorzaken en als zodanig een bedreiging vormen voor de voedselzekerheid en economische verliezen veroorzaken.

Rol Wageningen Bioveterinary Research

Wij onderzoeken mondiale ziekten bij vis, schaal- en schelpdieren in de aquacultuur en voeren geaccrediteerd en snelle diagnose uit om de aquacultuur te ondersteunen en nieuwe uitbraken te voorkomen. Bovendien analyseren onze epidemiologen risicofactoren en de overdracht van ziekten zodat er gewerkt kan worden aan effectieve preventie, controle en toezicht en optimale bestrijdingsstrategieën tegen ziekten.

Taken

  • Diagnostiek van visziekten verrichten in de tweede lijn, voor de visteeltsector, particulieren en anderen, als deskundig nationaal laboratorium en op verwijzing van een dierenarts (eerste lijn).
  • Diagnostiek van visziekten verrichten voor export van levende vis. En als wettelijke taak bij een verdenking van een exotische aangifteplichtige visziekte, op verwijzing van de NVWA.
  • Diagnostiek van schelpdierziekten verrichten als wettelijke taak, bij o.a. Zeeuwse oesters op basis van EU-regelgeving.
  • Adviseren over vis- en schelpdierziekten.
  • Diepgaand onderzoek doen aan voor Nederland belangrijke visziekten, waarbij het laboratorium gespecialiseerd is in paling- en karperziekten.

Diagnostiek

De diagnostische testen (necropsie, bacteriologie, virologie en histopathologie) zijn beschreven en geaccrediteerd volgens ISO 9001 of ISO 17025. Er wordt gewerkt met de meest moderne diagnostische technieken en verdere ontwikkeling ervan is een continu proces.

Voorbeelden van onderzoek

Wij hebben diverse visziekte-onderwerpen nader onderzocht, o.a. door middel van infectieproeven binnen de gesloten ruimte van het instituut en dan met name aan paling en karper: de zwemblaasworm (Anguillicola crassus) van paling, algemene palingparasieten in het buitenwater, isolatie en pathogeniteit van Pseudomonas anguilliseptica in glasaal, isolatie, PCR-ontwikkeling, moleculaire biologie, pathogenese, immunologie en praktijkeffecten van Herpesvirus anguillae van paling. Daarnaast werden snoek- (PFRV) en karpervirus (SVCV) getest op ziekmakende eigenschappen voor diverse gekweekte vissoorten. Qua schelpdierziekten zijn moleculaire testen ontwikkeld voor het aantonen van intracellulaire parasieten in de oester. Daarnaast werd Nocardia crassostreae als eerste in Europa geïsoleerd uit Japanse oester.

Aangifteplichtige vis-, schaal- en schelpdierziekten

  • Virale Haemorrhagische Septicaemie (VHS)
  • Infectieuze Haematopoietische Necrose (IHN)
  • Epizootische Haematopoietische Necrose (EHN)
  • Koi Herpes Virus (KHV) ziekte
  • Infectieuze Zalm Anaemie (ISA)
  • Bonamia ostreae
  • Bonamia exitiosa
  • Marteilia refringens
  • Perkinsus marinus
  • Microcytos mackini
  • Taura Syndrome Virus
  • Yellow Head Virus
  • White SpotSyndrome Virus

Publicaties 2016 - 2020

2020

Gorgoglione, B., C.Bailey, M.D.Fast, D.Bass,  M. Saraiva , M. Adamek, P. Noguera, S. Ciulli, M. Palíková, I. Aguirre-Gil, L.Bigarré and O.Haenen, 2020. Co-infections and multiple stressors in fish. EAFP 19TH INTERNATIONAL CONFERENCE ON DISEASES OF FISH AND SHELLFISH SPECIAL EDITION WORKSHOP REPORT. Bull. Eur. Ass. Fish Pathol., 40(1) : 4-19.

Joosten, Lotte, Antoine Lecocq, Annette Bruun Jensen, Olga Haenen, Eric Schmitt, Jørgen Eilenberg, 2020. Insect pathogen risks for black soldier fly Hermetia illucens and guidelines for reliable production. Mini Review. Entomologia Experimentalis et Applicata. Special Issue: Insects in production, 1-16. DOI:10.1111/eea.12916 

Baron, Sandrine, Daniela Ceccarelli, Inger Dalsgaard, Sophie A. Granier, Olga Haenen, Eva Jansson, Lone Madsen, Eric Jouy, Isabelle Kempf, Emeline Larvor, Thierry Morin, Joop Testerink, Kees Veldman, Kári Karbech Mouritsen, Betty Van Gelderen, Michal Voorbergen-Laarman, Eva Säker, Eva Blomkvist, Peter Smith, 2020. Influence of incubation time on antimicrobial susceptibility testing of pathogenic Vibrio anguillarum and Vibrio vulnificus isolated from fish. Aquaculture 524, 15 July 2020, 735258. 

Haenen, Olga, Daniela Ceccarelli, Nedzib Tafro, Kees Veldman, Tina Zuidema, and Dik Mevius, 2020 in press. Potential transfer of antimicrobial resistance and zoonotic bacteria through global ornamental fish trade. FAO technical publication, in press (MSU). Expected spring 2020.

Haenen, Olga, Iddya Karunasagar, Amedeo Manfrin, Snjezana Znrcic, Celia Lavilla-Pitogo, Mark Lawrence, Larry Hanson, Rohana Subasinghe, Indrani Karunasagar, 2020 in press. Contact-zoonotic bacteria of warm water ornamental and cultured fish. FAO technical publication, in press (MSU). Expected spring 2020.

2019

Gulla, Snorre & Bayliss, Sion & Björnsdóttir, Bryndís & Dalsgaard, Ingeri & Haenen, Olga & Jansson, Eva & McCarthy, Una & Scholz, Felix & Vercauteren, Maaike & Verner-Jeffreys, David & Welch, Timothy & Wiklund, Tom & Colquhoun, Duncan. (2019). Biogeography of the fish pathogen Aeromonas salmonicida inferred by vapA genotyping. FEMS Microbiology Letters. 366. 10.1093/femsle/fnz074.

Haenen, Olga, 2019. Major eel diseases in Europe: the past 30 years. Ch. 17 in: Eels: Biology, Monitoring, Management, Culture and Exploitation: Proceedings of the First International Eel Science Symposium, Eds. A. Don & P. Coulson. 5M Publishing, Sheffield, UK. pp. 257-279.

Haenen, O., A. Borghuis, B. Weller, J. van Eijk, E. van Gelderen, M. Boonstra, E. Weerman, L. Bonte, L. Dingboom, R. Petie, P. de Cocq, 2019. Bacteriële gezondheid in Nederlandse insectenkweek: een pilot. In: Staat van Zoönosen, 2019.

Lewin, Neil C., Amy J. Reading, Joanna James, Jo Cable, Gareth D. Davies, Derek Evans, Claude Belpaire, Alan M. Walker, Keith Way, Olga L. M. Haenen, Dave Hoole, and Chris F. Williams, 2019. Silver service: a standard protocol for eel health examinations. Ch. 20 In: Eels: Biology, Monitoring, Management, Culture and Exploitation: Proceedings of the First International Eel Science Symposium, Eds. A. Don & P. Coulson. 5M Publishing, Sheffield, UK. pp 305-313.

2018

Haenen, O., L. Bigarré, T. Ito, J.-C. Avarre, N. Vendramin, 2018. Workshop Neglected viral diseases of freshwater fish farming. EAFP Bulletin 38, 3: 105-115.

Saucedo, Bernardo, Joseph Hughes, Annemarieke Spitzen-van der Sluijs, Natasja Kruithof, Marc Schills, Jolianne M. Rijks, Mónica Jacinto-Maldonado, Nicolás Suarez, Olga L. M. Haenen, Michal Voorbergen-Laarman, Jan van den Broek, Maarten Gilbert, Andrea Gröne, Steven J. van Beurden & M. Hélène Verheije, 2018. Ranavirus genotypes in the Netherlands and their potential association with virulence in water frogs (Pelophylax spp.). Emerging Microbes & Infections, 7, 56.

2017

Ceccarelli, Daniela, Alieda van Essen-Zandbergen, Kees T. Veldman, Nedzib Tafro, Olga Haenen, Dik Mevius. 2017. Chromosome-encoded blaOXA-48-like variants in Shewanella spp. from food-producing animals, fish and the aquatic environment. Antimicrob. Agents Chemother. February 2017, 61, 2: e01013-16.

Cieslak Michael, Thomas Wahli, Nicolas Diserens, Olga L. M. Haenen, Heike Schütze, 2017. Phylogeny of the Infectious Hematopoietic Necrosis Virus in European Aquaculture. PLoS One 12, 9. - ISSN 1932-6203.

Haenen, O., L. Bigarré, T. Ito, J.-C. Avarre, N. Vendramin, 2017. Workshop Neglected viral diseases of freshwater fish farming. EAFP Bulletin 38, 3: 105-115.

Ito T, Kurita J, Haenen O, 2017. Importation of CyHV-2 infected goldfish into the Netherlands. Dis. Aquat. Org. 126: 51–62.

Saucedo B, Hughes J, van Beurden SJ, Suárez NM, Haenen OLM, Voorbergen-Laarman M, Gröne A, Kik MJL. 2017. Complete genome sequence of Frog virus 3, isolated from a strawberry poison frog (Oophaga pumilio) imported from Nicaragua into the Netherlands. Genome Announc 5:e00863-17.

Way K., O. Haenen, D. Stone, M. Adamek, S.M. Bergmann, L. Bigarré, N. Diserens, M. El-Matbouli, M.C. Gjessing, V. Jung-Schroers, E. Leguay, M. Matras, N.J. Olesen, V. Panzarin, V. Piačková, A. Toffan, N. Vendramin, T. Veselý, T. Waltzek, 2017. The emergence of carp edema virus (CEV) and its significance to European common carp and koi, Cyprinus carpio. Dis.Aquat.Org. 126: 155–166.

2016

Michael Cieslak, Susie S. Mikkelsen, Helle F. Skall, Marine Baud, Nicolas Diserens, Marc Y. Engelsma, Olga L. M. Haenen, Shirin Mousakhani, Valentina Panzarin, Thomas Wahli, Niels J. Olesen, Heike Schütze. 2016. Phylogeny of the viral hemorrhagic septicemia virus in European aquaculture. PLoS One 11: e0164475. doi:10.1371/journal.pone.0164475. WOT-01-002-004.02

Haenen O.L.M., H. Schuetze,  M. Cieslak, S. Oldenburg, M.A.H. Spierenburg, I. Roozenburg-Hengst, M. Voorbergen-Laarman, M.Y. Engelsma  and N.J. Olesen, 2016. First evidence of Infectious Hematopoietic Necrosis Virus (IHNV) in the Netherlands. J. Fish Dis. 39: 971-979. Doi 10.1111/jfd.12434. WOT-01-002-004.02

Gittenberger A, Voorbergen-Laarman M, Engelsma MY. 2016. Ostreid herpesvirus OsHV-1 μVar in Pacific oysters Crassostrea gigas (Thunberg 1793) of the Wadden Sea, a UNESCO world heritage site. J. Fish. Dis. 39: 105-109. WOT-01-002-004.03

van Beurden, S.J., Voorbergen-Laarman, M.A., Roozenburg, I., van Tellingen, J., Haenen, O.L.M., Engelsma, M.Y. 2016. Development and validation of a real-time PCR assay for the detection of anguillid herpesvirus 1. J. Fish Dis. 39: 95-104. WOT-01-002-004.02

Publicaties 2010 - 2015

2014

Engelsma MY, Culloty SC, Lynch SA, Arzul I, Carnegie RB. 2014. Bonamia parasites: a rapidly changing perspective on a genus of important mollusc pathogens. Dis. Aquat. Org. 110: 5-23.

Carnegie, R.B., Engelsma, M.Y. 2014. Microcell parasites of molluscs: introduction to DAO Special 7.Dis. Aquat. Org. 110: 1-4.

Hine PM, Carnegie RB, Kroeck MA, Villalba A, Engelsma MY, Burreson EM. 2014. Ultrastructural comparison of Bonamia spp. (Haplosporidia) infecting ostreid oysters.Dis. Aquat. Org. 110: 55-63.

Tilmans, M., Mrugala, A., Svoboda, J., Engelsma, M. Y., Petie, M., Soes, D. M., Nutbeam-Tuffs, S., Oidtmann, B.. Roessink, I., Petrusek, A. 2014. Survey of the crayfish plague pathogen presence in the Netherlands reveals a new Aphanomyces astaci carrier. J. Invertebr. Pathol. 120: 74-79.

Haenen OLM, van Zanten E, Jansen R, Roozenburg I, Engelsma MY, Dijkstra A, Boers SA, Voorbergen-Laarman M, and Möller AVM. 2014. Vibrio vulnificus outbreaks in Dutch eel farms since 1996, strain diversity and impact. Dis. Aquat. Org. 108: 201-209. WOT-01-002-004.02

Marc Y. Engelsma, Keith Way, Melanie J. Dodge, Michal Voorbergen-Laarman, Valentina Panzarin, Miriam Abbadi, Mansour El-Matbouli, Helle Frank Skall, Søren Kahns, David  M Stone, 2014. Detection of novel strains of Cyprinid herpesvirus closely related to koi herpesvirus. Dis.Aquat.Org. 107: 113-120. WOT-01-002-004.02

2013

Haenen, O.L.M., J.J. Evans, and F. Berthe, 2013. Bacterial infections from aquatic species: Contact zoonotic potential and prevention. Rev. sci. tech.Off.int Epiz. 32 (2): 497-507.

Noèlia Carrasco, Ineke Roozenburg, MichalVoorbergen-Laarman, Naoki Itoh, Marc Y. Engelsma. 2013. Development of a real time PCR for detection of the oyster pathogen Nocardia crassostrea based on its homogeneous16S-23S rRNA intergenic spacer region. J. Invertebr. Pathol. 114:120-127.Project BAS nr: WOT-01-002-004.03.

Van Beurden, S.J., Peeters, B.P.H., Rottier, P.J.M.,Davison, A.J., Engelsma, M.Y. 2013. Genome-wide gene expressionanalysis of anguillid herpesvirus 1. BMC Genom. 14: 83

Lynch, S. A., Villalba, A., Abollo, E., Engelsma, M.,Stokes, N. Culloty, S. C. 2013. The occurrence of haplosporidian parasites, Haplosporidiumnelsoni and Haplosporidium sp., in oysters in Ireland. J. Invert.Pathol. 112: 208-212.

2012

Steven van Beurden, Derek Gatherer, Karen Kerr, JulieGalbraith, Pawel Herzyk, Ben Peeters, Peter J. Rottier, Marc Engelsma, andAndrew Davison. 2012.Anguillid herpesvirus 1 transcriptome. J. Virol. 86: 10150-10161.

Carrasco,N., Villalba, A., Andree, K.B., Engelsma, M.Y., Lacuesta, B., Ramilo, A.,Gairin, I., Furones, M.D. 2012. Boanamia exitiosa (Haplosporidia) observedinfecting the European flat oyster Ostrea edulis cultured on the Spanish Mediterranean coast. J. Invert. Pathol. 110: 307-313.

Galinier,R., van Beurden, S., Amilhat, E., Castric, J., Schoehn, G., Verneau, O., Fazio,G., Allienne, J-F., Engelsma, M., Sasal, P., Faliex, E. 2012. Complete genomesequence and toxonomic position of Eel virus European X (EVEX), a rhabdovirus ofEuropean eel. Virus Res. 166: 1-12.

Van Beurden, S.J., Engelsma, M.Y. 2012. Herpesviruses of fish, amphibians andinvertebrates. In: Herpesviridae, pp 217-242. Intech Open Acces Publishers,december Croatia. ISBN978-953-51-0186-4. Ed. G.D. Magel. Project BAS nrs WOT-01-001-003 enWOT-01-002-004.02

Haenen, Olga en Marc Engelsma, 2012. Zoönosen. Aquacultuur2012, 1: 24-28

2011

Steven J. van Beurden, Maria Forlenza, Adrie H. Westphal,,Geert F. Wiegertjes, Olga L.M. Haenen, Marc Y. Engelsma. 2011. : The alloherpesviral counterparts ofinterleukin 10 in European eel and common carp. Fish Shellfish Immun. 31:1211-1217. Project BAS nrs WOT-01-001-003 en WOT-01-002-004.02

Steven J van Beurden, Baptiste Leroy, Ruddy Wattiez, Olga LMHaenen, Sjef A Boeren, Jacques JM Vervoort, Ben PH Peeters, Peter JM Rottier,Marc Y Engelsma,  Alain FVanderplasschen. 2011.Identification and localization of the structural proteins of anguillidherpesvirus 1. Vet. Res. 42: 105. Project BAS nrs WOT-01-001-003 enWOT-01-002-004.02

Haenen, O.L.M., Engelsma, M.Y., Van Beurden, S.J., 2011. Ziekten van vissen, schaal-, en schelpdieren, van belang voor de Nederlandseaquacultuur. Central Veterinary Institute, Lelystad. pp.164. ISBN978-94-6190-101-9.

Saleh, M.,Soliman, H., Haenen, O., El-Matbouli, M., 2011. Antibody coatedgold-nanoparticles immunoassay for direct detection of Aeromonas salmonicida infish tissues. J. Fish Dis. 34: 845-852.

Jean-ChristopheAvarre, Jean-Paul Madeira, Ayi Santika, Zakki Zainunb, Marine Baud, JoëlleCabon, Domenico Caruso, Jeannette Castric, Laurent Bigarré, Marc Engelsma,Maskur Maskur. 2011. Investigation of Cyprinid herpesvirus-3 genetic diversityby a multi-locus variable number of tandem repeats analysis. J. Virol.Meth. 173: 320-327. Project BAS nr: WOT-01-002-004.02.

Steven J. van Beurden, Michal A. Voorbergen-Laarman, InekeRoozenburg, Annette S. Boerlage, Olga L.M. Haenen, Marc Y. Engelsma. 2011. Development and validation of a two-step real-time RT-PCR for  thedetection of eel virus European X in European eel, Anguilla anguilla. J. Virol.Meth. 171: 352-359

2010

Dijkstra, A., Haenen O.L.M., Möller, A.V.M., 2010. Zoönose Vibrio vulnificus:meldingsplicht raadzaam. Ned. Tijdschr. Geneeskd, 154: A2320.

Haenen, Olga en Marc Engelsma, 2010. Koi Herpesvirus nu ookin wilde karper in Nederland. Aquacultuur 2010, nr. 4:  40-41.

Engelsma, Marc, Ineke Roozenburg, Michal Voorbergen-Laarmanen Olga Haenen, 2010. Eerste detectie van oesterherpesvirus OsHV-1 in Nederland. Aquacultuur 2010. nr. 6:36-39

Engelsma,M.Y., Kerkhoff, S., Roozenburg, I. Haenen, O.L.M., van Gool, A., Sistermans, W,Wijnhoven, S. Hummel, H. Epidemiology of Bonamia ostreae infecting European flat oysters (Ostrea edulis) from Lake Grevelingen, The Netherlands. Mar.Ecol. Prog. Ser. 409: 131-142.

Beurden S.J. van, Bossers A., Voorbergen-Laarman M.H.,Haenen O.L., Peters S., Abma-Henkens M.H., Peeters B.P., Rottier P.J., EngelsmaM.Y., 2010. Complete genome sequence and taxonomic position of anguillidherpesvirus 1. J Gen Virol. 2010 Apr;91(Pt 4):880-7.

Publicaties 1986 - 2009

2009

Dijkstra, A, Van Ingen, J, Lubbert, P.H.W., Haenen, O.L.M.,Möller, A.V.M., 2009. Fasciitis necroticans ten gevolge van een Vibriovulnificus infectie in een palingkwekerij. Ned. Tijdschr. Geneeskd. 153: B157.

Hine PM,Carnegie RB, Burreson EM, Engelsma MY (2009) Inter-relationships of haplosporidiansdeduced from ultrastructural studies. Dis Aquat Organ 83:247-256

Bigarré L,Baud M, Cabon J, Antychowicz J, Bergmann SM, Engelsma MY, Pozet F, Reichert M,Castric J (2009) Differentiation between Cyprinid herpesvirus type-3 lineagesusing duplex PCR. J Virol Methods 158:51-57

Kurita J.,Yuasa K., Ito T., Sano M., Hedrick R.P., Engelsma M.Y., Haenen O.L.M., SunartoA., Kholidin E.B., Chou H.-Y., Tung M.-C., Peňa L. de la, Lio-Po G., Tu C., WayK. and Iida T., 2009. Molecular Epidemiology of Koi Herpesvirus . Fish Pathol. 44: 59-66.

2007

Hangalapura, Basav N., Rob Zwart, Marc Y. Engelsma, OlgaL.M. Haenen, 2007. Pathogenesisof Herpesvirus anguillae (HVA) in juvenile European eel Anguilla anguilla after infection by bath immersion. Dis.Aquat.Org., 78:13-22.

Schneider,O., M. Chabrillon-Popelka, H. Smidt, O.Haenen, V. Sereti, E.H. Eding, J.A.J.Verreth, 2007. HRT and nutrients affect bacterial communities grown onrecirculation aquaculture system effluents. FEMS Microbiol Ecol 60:207-219.

Hine PM,Engelsma MY, Wakefield SJ (2007) Ultrastructure of sporulation inHaplosporidium armoricanum. Dis Aquat Organ 77:225-233

Haenen,O. and T. Wahli, 2007. Viral infections in farmed and wild eel. Chapter forDIPNET report (EU network project), subgroup“Reports and project deliverables”: 459 pages

2005

Engelsma, M.Y. and Haenen, O.L.M., 2005. KHVD, diagnosis, control, research and futurein The Netherlands and Europe. Bull.Fisheries Research Agency, Supplement 2,March 2005: 13-14.

Rijsewijk, F., S. Pritz-Verschuren, S. Kerkhoff, A. Botter,M. Willemsen, A. van Nieuwstadt, and O. Haenen, 2005. Development of apolymerase chain reaction for the detection of Anguillid herpesvirus DNA ineels based on the herpesvirus DNA polymerase gene. J.Virol. Methods 124: 87-94.

Antychowicz,J., Reichert, M., Matras M., Bergmann, S.M. and Haenen, O., 2005. Epidemiology,pathogenicity and molecular biology of Koi Herpesvirus isolated from Poland. Bull.Vet.Inst.Pulawy 49: 367-373.

Ginneken, V. van, Ballieux, B., Willemze, R., Coldenhoff,K., Lentjes, E., Antonissen, E., Haenen, O., and van den Thillart, G., 2005. Hematology patterns of migrating European eelsand the role of EVEX virus. Compar. Biochem. and Physiol., part C140: 97-102.

2004

Haenen,O.L.M., Way, K., Bergmann, S.M. and Ariel, E., 2004. The emergence of Koiherpesvirus and its significance to European aquaculture. Bull. Eur.Ass. Fish Pathol. 24(6): 293-307.

Ginneken, V. van, O.Haenen, K.Coldenhoff, R.Willemze, E.Antonissen, P.van Tulden, S.Dijkstra, F.Wagenaar, G.van den Thillart, 2004. Presence of virus infections in eelspecies from various geographic regions. Short communication, Bulletin. Eur.Ass. Fish Pathol. 24(5): 268-272.

2003

J.P. Saeij, A.Groeneveld, N. van Rooijen, O.L.M. Haenen,G.F. Wiegertjes, 2003. Minoreffect of depletion of resident macrophages from peritoneal cavity onresistance of common carp Cyprinus carpio to blood flagellates, Diseases of Aquatic Organisms 57: 67-75.

2002

Haenen, O.L.M., S.G. Dijkstra, P.W. van Tulden, A. Davidse,A.P. van Nieuwstadt, F. Wagenaar, G.J. Wellenberg, 2002. Herpesvirus anguillae (HVA) isolations fromdisease outbreaks in cultured European eel, Anguilla anguilla in The Netherlands since 1996. Bull. Eur. Ass. Fish Pathol. 22(4): 247-257.

2001

Haenen,O.L.M. and A. Davidse, 2001. First isolation and pathogenicity studies withPseudomonas anguilliseptica from diseased European eel Anguilla anguilla (L.)in The Netherlands. Aquaculture 196: 27-36.

Nieuwstadt, A.P. van, S.G. Dijkstra en O.L.M. Haenen, 2001. Persistence of herpesvirus of eel(Herpesvirus anguillae) in farmed European eel (Anguilla anguilla L.).Dis.Aquat.Org. 45: 103-107.

1999

Davidse, A., O.L.M. Haenen, S.G. Dijkstra, A.P. vanNieuwstadt, T.J.K. van der Vorst, F. Wagenaar and G.J. Wellenberg, 1999. First isolation of herpesvirus ofeel (Herpesvirus anguillae) in diseased European eel (Anguilla anguilla L.) in Europe. Bull. Eur.Ass.Fish Pathol. 19, 4: 137-141.

1996

Davidse, A., E.A. ter Laak, J.M.A. Brinkhof and O.L.M.Haenen, 1996. The eliminationof Acholeplasma laidlawii from a chinook salmon embryo (CHSE-214) cell line.Bull. Eur. Ass. Fish Pathol. 16, 6: 211-213.

Haenen,O.L.M., 1996. Diseases of freshwater fish. The Vet. Quarterly 18, Suppl. 3:132-133.

Haenen, O.L.M., T.A.M. van Wijngaarden, M.H.T. van derHeijden, J. Höglund, J.B.J.W. Cornelissen, L.A.M. van Leengoed, F.H.M. Borgsteede, W.B. van Muiswinkel,1996. Effects of experimentalinfections with different doses of Anguillicola crassus (Nematoda,Dracunculoidea) on European eel (Anguilla anguilla). Aquaculture 141:41-57.

Davidse, A., E.A. ter Laak, J.M.A. Brinkhof and O.L.M.Haenen, 1996. The elimination of Acholeplasmalaidlawii from a chinook salmon embryo (CHSE-214) cell line. Bull. Eur.Ass. Fish Pathol. 16, 6: 211-213.

1994

Haenen, O.L.M., T.A.M. van Wijngaarden and F.H.M.Borgsteede, 1994. An improvedmethod for the production of infective third stage juveniles of Anguillicolacrassus. Short communication. Aquaculture 123 : 163-165.

Haenen, O.L.M., P. van Banning and W. Dekker, 1994. Infection of eel Anguilla anguillaL. and smelt Osmerus eperlanus L. with Anguillicola crassus (Nematoda,Dracunculoidea) in the Netherlands from 1986-1992. Aquaculture 126 : 219-229.

1993

Haenen,O.L.M. and A. Davidse, 1993. Comparative pathogenicity of two strains of pikefry rhabdo virus and spring viremia of carp virus for young roach, common carp,grass carp and rainbow trout. Dis. aquat. Org. 15 : 87-92.

Veenstra,J., P.J.G.M. Rietra, J.M. Coster, C.P. Stoutenbeek, E.A. ter Laak, O.L.M.Haenen, H.H.W. de Gier and S.Dirks-Go, 1993. Human Vibrio vulnificus infectionsand environmental isolates in the Netherlands. Aquac. and Fish. Managem. 24:119-122.

Liewes, E. and O.L.M. Haenen,1993. The Veterinary approach to eels. In: Aquaculture for Veterinarians:Fish husbandry and medicine. Ed. L.Brown, Perga­mon Press Ltd. Oxford, England,chapter 18, 447 pp.

1991

Haenen,O.L.M., L. Grisez, D. De Charleroy, C. Belpaire and F. Ollevier, 1991.Artificial infection of the European eel with third stage larvae of thenematode Anguillicola crassus. J. Aq. Anim. Health 3(4) : 263-265.

Haenen, O.L.M. and P. van Banning, 1991. Experimental transmission of Anguillicolacrassus (Nematoda, Dracunculoidea) larvae from infected prey fish to the eelAnguilla anguilla. Aquaculture 92 : 115‑119.

1990

Haenen, O.L.M. and P. van Banning, 1990. Detection of larvae of Anguillicola crassus (aneel swimbladder nematode) in freshwater fish species. Aquaculture 87 : 103‑109.

Banning, P. van and O.L.M. Haenen, 1990. Effects of the swimbladder nematodeAnguillicola crassus in wild and farmed eel Anguilla anguilla. In : Pathologyin Marine Science. Ed. F.O. Perkins & T.C. Cheng. Academic Press inc., NewYork. Proc. 3rd Int. Coll. on Pathol. in Marine Aquaculture, Gloucester Point,Virginia, Oct. 2‑6 1988 : 317‑330.

1989

Haenen,O.L.M., L. Grisez, D. De Charleroy, C. Belpaire and F. Ollevier, 1989.Experimentally induced infections of European eel Anguilla anguilla withAnguillicola crassus (Nematoda, Dracunculoidea) and subsequent migration oflarvae. Dis. aquat. Org.7 : 97‑101.

1986

Grondel, J.L., J.F.M. Nouws and O.L.M. Haenen, 1986. Fish and antibiotics :Pharmacokinetics of sulphadimidine in carp (Cyprinus carpio). Vet.Immunol. & Immunopathol. 12 : 281‑286.

Downloads