Dilemma's in circulaire landbouw: Een ruimtelijk expliciete optimalisatie van nutriëntenstromen

Kringlooplandbouw wordt vaak genoemd als strategie om de milieudruk vanuit de landbouw te verkleinen. In dit proefschrift is onderzocht hoe het gebruik van lokale reststromen doorwerkt in de ruimtelijke verdeling van landbouwtypen, milieudruk en kosten; met als doel de integrale samenhang tussen deze aspecten in verschillende regio's in Nederland in kaart te brengen. Hiervoor is een optimalisatietechniek gebruikt, waarbij diverse strategieën voor het gebruik van lokale reststromen in de landbouw zijn geanalyseerd. De resultaten laten zien dat ruimtelijke variatie essentieel is voor een goede beoordeling van de milieu- en kosteneffecten van circulaire landbouw. Zo leidt een vermindering van de externe aanvoer van stikstof, via een afname van de import van veevoer, tot veranderingen in de dichtheid van de veestapel, de verdeling van mest en het landgebruik tussen regio's. Daarnaast draagt het terugwinnen van nutriënten uit dierlijke mest bij aan een optimalere ruimtelijke verdeling van meststoffen en reststromen. De effecten van deze veranderingen op nutriëntenverliezen en emissies verschillen per regio en zijn afhankelijk van veesoort, locatie, verwerkingsmethodiek en lokale agro-ecosysteemkenmerken zoals bodemtype en landgebruik.