Nutrientenstromen door landbouwsystemen in Europa

Circulair grondstoffengebruik is voorgesteld als nieuw paradigma voor oplossingen voor de milieuproblematiek in de landbouw, maar het blijft onduidelijk hoe het effectief kan worden toegepast in de praktijk. Dit proefschrift verkende maatregelen om nutriëntenkringlopen te bevorderen en de gerelateerde effecten op landbouwproductie en milieu. Eerst werd een methode ontwikkeld om nutriëntenkringlopen op veld-, bedrijfs- en regionaal niveau te kwantificeren. De resulterende indicator Cycle Count werd toegepast op Nederlandse akkerbouwbedrijven en liet zien dat de circulatie van stikstof binnen het bedrijf groter was bij lagere stikstofaanvoer, het achterlaten van gewasresten en het gebruik van vanggewassen. Vervolgens werd een stikstofstromenmodel ontwikkeld om alternatief nutriëntenmanagement in vier Europese regio’s te evalueren. Regionale stikstofcirculatie nam het sterkst toe door externe aanvoer van veevoer en kunstmest te verminderen. De milieueffecten van alternatief gebruik van nevenstromen verschilden tussen regio’s, voornamelijk door verschillende beschikbaarheid. Als aanvulling op de modelresultaten lieten interviews met boeren zien dat winstgevendheid een belangrijke belemmering vormde voor lokale zelfvoorziening in veevoer, mede door structurele lock-ins in bedrijfsstructuur en marktinfrastructuur.