Satellietwaarnemingen van stikstofdioxide: van onzekerheden in de bepaling tot emissiebronnen

Satellietwaarnemingen van NO2 bieden dagelijkse, wereldwijde metingen van de luchtkwaliteit, die met grondnetwerken niet mogelijk zijn. Instrumenten zoals het Ozone Monitoring Instrument (OMI) en het Global Ozone Monitoring Experiment-2 (GOME-2) hebben gegevens over meerdere decennia verzameld, essentieel voor het detecteren van trends in de atmosferische samenstelling. Onzekerheden in de dataverwerkingsalgoritmes  – door golflengtekalibratie, scheiding tussen stratosfeer en troposfeer, en de berekening van luchtmassafactoren – kunnen echter reële emissieveranderingen maskeren en beleidsanalyses verzwakken. Dit proefschrift onderzoekt dergelijke onzekerheden, door golflengtekalibratiealgoritmes van het EU-project QA4ECV te evalueren, OMI- en GOME-2A-resultaten van NO2 en formaldehyde met elkaar te vergelijken, en correcties voor stratosferische bijdragen, luchtmassafactoren en temperatuurafhankelijkheden te verfijnen. Toepassing van deze verbeterde methodes laat opvallende dalingen van NO2 boven Nederland zien met een gelijktijdige stijging van ozon, wat wijst op veranderingen in de chemische processen. Boven China maak het combineren van OMI NO2- en SO2-waarnemingen het mogelijk om emissiebronnen te classificeren en hun ruimtelijke en temporele herverdeling in kaart te brengen. Deze langetermijngegevens, nu uitgebreid met TROPOMI, maken NO2-satellietwaarnemingen tot een essentieel instrument voor het bewaken van emissies, het evalueren van luchtkwaliteitsbeleid en het volgen van de veranderende atmosfeer van de aarde vanuit de ruimte.