Uitdrogingstolerantie: een verhaal van convergentie door divergentie

Een zaadje kan bijna al zijn water verliezen, jarenlang droog in een lade liggen en toch nog uitgroeien tot een plant. Vrijwel geen enkel ander levend wezen kan dat. In dit onderzoek heb ik gekeken hoe zaden dit voor elkaar krijgen.

Door meer dan twintig soorten te vergelijken, van vijveralgen tot mossen, varens en bloeiende planten, ontdekte ik dat uitdrogingstolerantie een truc is die de natuur meerdere keren heeft uitgevonden — en telkens met andere genen. Zodra een plant uitdroogt, schakelt deze zijn nieuwste, snelst veranderende genen in in plaats van zijn oudere genen.

Vervolgens heb ik onderzocht of zaden onderscheid kunnen maken tussen verschillende droogsnelheden. Langzaam drogen leverde betere zaden op: ze rijpten sneller, overleefden beter en bouwden meer van de beschermende eiwitten op die het water vervingen. Snel drogen veroorzaakte daarentegen een stressreactie die hun levensduur verkortte. Hoe we zaden drogen doet er dus toe — voor zaadbanken, voor de landbouw, en voor het verbouwen van gewassen in een steeds drogere wereld.