Bevers blijken helden in koolstofopslag

Het nieuwe artikel, gepubliceerd in Nature Communications Earth & Environment, heeft voor het eerst de volledige koolstofbalans in beeld gebracht voor het ‘ingenieurswerk’ van bevers in moerasgebieden. Onder leiding van de University of Birmingham, Wageningen University & Research, de University of Bern en talrijke andere internationale partners werd het onderzoek uitgevoerd in een beekcorridor in het noorden van Zwitserland waar bevers al meer dan tien jaar actief zijn. 

“Bevers maken een comeback in heel Europa na decennia van natuurbeschermingswerk,” zegt onderzoeker Dr. Annegret Larsen, universitair docent aan Wageningen University & Research. “Wat we nu zien, is dat bevers niet alleen terugkeren naar deze landschappen; ze veranderen door hun graaf- en bouwwerk hoe koolstof zich door de natuur verplaatst. In kleine bovenlopen van beken (de oorsprong van rivieren) zorgen beverdammen voor overstroming van omliggende gebieden, creëren ze moerassen en veranderen ze de grondwaterstromen. In dit proces vangen ze grote hoeveelheden organisch en anorganisch materiaal op, waaronder koolstof.”

Deze studie laat zien dat verdere inspanningen om beverpopulaties in geschikte moerasgebieden te herstellen grote voordelen kan opleveren. Want op deze manier worden grote hoeveelheden koolstof vastgehouden in de grond en wordt het als CO2 uit de lucht gehouden.
De bevindingen van de onderzoekers laten zien dat door bevers gecreëerde moerassen koolstof kunnen opslaan met snelheden die tot tien keer hoger liggen dan in vergelijkbare systemen zonder beveractiviteit. Over een periode van 13 jaar heeft het moeras naar schatting 1.194 ton koolstof opgebouwd, wat neerkomt op 10,1 ton koolstof per hectare per jaar. 

Dr. Joshua Larsen van de University of Birmingham, hoofdonderzoeker van de studie, zegt: “Deze studie vormt een belangrijke kans en doorbraak voor toekomstige op de natuur gebaseerde klimaatoplossingen in Europa.” 
De studie is hiermee een mooi voorbeeld van een Nature-based Solution, waarbij gebruik wordt gemaakt van de kracht van de natuur (in tegenstelling tot een ‘technische’ oplossing) 

Het onderzoeksteam combineerde hydrologische gegevens met hoge resolutie, chemische analyses, sedimentmonsters, monitoring van broeikasgassen en langetermijnmodellering om de meest uitgebreide koolstofbalans ooit voor een beverlandschap in Europa op te stellen.

Door de activiteit van de bevers in het gebied functioneerde het moeras als een koolstofopslagplek van netto 98,3 ± 33,4 ton per jaar, voornamelijk dankzij het verwijderen en vasthouden van opgelost anorganische koolstof via ondergrondse routes.

Er waren duidelijke seizoenspatronen te zien. In de zomer, wanneer het waterpeil daalde en meer sediment aan de oppervlakte kwam, was de uitstoot van koolstofdioxide (CO₂) tijdelijk groter dan de opslag. Maar door het hele jaar heen leidde de door bevers veroorzaakte ophoping van sediment, vegetatie en dood hout tot een aanzienlijke netto opslag van koolstof. Opvallend is dat methaanemissies (CH₄) – vaak een groot aandachtspunt in moerasgebieden – verwaarloosbaar bleken en minder dan 0,1% van de koolstofbalans uitmaakten.

Dr. Lukas Hallberg van de University of Birmingham zei: “Binnen iets meer dan tien jaar is het systeem dat wij bestudeerden al veranderd in een langdurige koolstofopslagplaats, veel meer dan we zouden verwachten bij een onbeheerde beekcorridor. Dit onderstreept het enorme potentieel van herstelprojecten onder leiding van bevers en biedt waardevolle inzichten voor ruimtelijke ordening, rewildingstrategieën en klimaatbeleid.”

Na verloop van tijd wordt koolstof vastgelegd doordat sediment zich ophoopt en dood hout zich opstapelt in door bevers gebouwde moerassen. De onderzoekers ontdekten dat dit sediment tot 14 keer meer anorganische koolstof en acht keer meer organische koolstof bevatte dan omliggende bosbodems waar geen activiteit plaatsvindt. Tegelijkertijd was dood hout uit oeverbossen – bossen langs rivieren, beken en moerassen – verantwoordelijk voor bijna de helft van alle langdurig opgeslagen koolstof.

Deze opslag kan tientallen jaren blijven bestaan, wat aangeeft dat door bevers aangepaste moerassen betrouwbare en langdurige koolstofopslagplaatsen zijn, zolang hun dammen intact blijven.

Wanneer dit wordt opgeschaald naar alle overstromingsgebieden in Zwitserland die geschikt zijn voor herkolonisatie door bevers, schatten de onderzoekers dat bevermoerassen 1,2–1,8% van de jaarlijkse koolstofuitstoot van het land kunnen compenseren – en dat zonder actieve menselijke tussenkomst of financiële kosten.

Naarmate beverpopulaties blijven groeien, zal verder onderzoek naar hun rol in het vormgeven van toekomstige ecosystemen en koolstofbalansen van groot belang zijn.

Lees de publicatie in Nature Communications Earth & Environment