Bonaire kan winst boeken met circulair afvalbeheer

Op dit moment wordt een groot deel van het organisch afval, inclusief het sargassowier, gestort op de vuilstortplaats van Selibon bij Lagun. Dat veroorzaakt stank, rook, lekkage van verontreinigende stoffen en risico’s voor de gezondheid van omwonenden. Ook gaan zo waardevolle grondstoffen verloren.

“De huidige praktijk van storten is niet houdbaar,” stellen onderzoekers van Wageningen University & Research (WUR) in het eindrapport. “Het is goedkoper op korte termijn, maar de prijs voor natuur en samenleving is hoog.”

Zie ook recent nieuws: Nieuwe brand op vuilstort Bonaire, bewoners eisen ingrijpen Den Haag (NOS, 18 januari 2026)

Om een oplossing te vinden voor dit probleem, onderzochten de onderzoekers samen met Bonairiaanse partners vier alternatieve strategieën voor het verwerken van organisch afval. Dat zijn compostering, inzet van zwartesoldatenvlieglarven (Black Soldier Fly Larvae, BSFL), anaerobe vergisting (biogasproductie) en combinaties daarvan. Daarbij is gekeken naar sociale, economische en milieueffecten: van voedselzekerheid tot CO₂-uitstoot en investeringskosten.

De onderzoekers berekenden dat alle vier strategieën beter scoren op duurzaamheidscriteria dan de huidige situatie. Vooral de strategie die compostering combineert met het gebruik van soldatenvlieglarven biedt perspectief, zowel qua circulariteit als praktische haalbaarheid. De larven en compost kunnen worden verkocht aan boeren, tuinders en de toeristische sector als meststoffen en eiwitrijke diervoeding. Een grove economische schatting wijst op een relatief hoge opbrengst en lagere verwerkingskosten (ongeveer $85 per ton afval).

De kweek en verwerking van de larven vraagt mensen met praktische en technische vaardigheden, en kan kleine lokale bedrijven betrekken bij de keten. “Voorwaarde is wel dat ingaande afvalstromen voor de larven, zoals kippenmest en voedingsafval, vrij zijn van verontreinigingen. Ook moet er wetgeving komen die deze manier van afvalverwerking toelaat,” zegt projectleider Ana Lopez Contreras.

Een andere kansrijke optie is vergisting, waarbij biogas ontstaat dat diesel kan vervangen. Dat zou niet alleen de uitstoot van broeikasgassen verminderen, maar ook de energierekening drukken. De onderzoekers benadrukken wel dat deze techniek meer investeringen vraagt in kennis en infrastructuur.

De theoretische vierde strategie – waarin alle afvalstromen gezamenlijk worden vergist – scoort op circulariteitsgebied het hoogste. Maar vanwege risico op verontreinigingen in de Sargassum-biomassa en het rioolslib zijn de toepassingen van de vergistingsproducten (bijv. digestaat) in de landbouw beperkt. Verdere studie is nodig om te bepalen hoe die risico’s kunnen worden verminderd.

De opeenhoping van het drijvende wier leidt nu tot schade aan mangroves en zeegrasvelden, verstoring van visserij en recreatie, en soms gezondheidsklachten bij bewoners. Sinds 2018 wordt de bestrijding gecoördineerd door natuurorganisatie STINAPA, met hulp van satellietbeelden en drijvende barrières. Maar de kosten van het managen van Sargassum zijn hoog, en de verwerking blijft een uitdaging.

Door Sargassum en ander organisch afval als grondstof te zien, kan Bonaire volgens de onderzoekers meerdere doelen tegelijk bereiken: minder vervuiling, meer lokale productie, nieuwe werkgelegenheid en een kleinere ecologische voetafdruk.

Het rapport besluit dat de overstap naar circulair afvalbeheer alleen kans van slagen heeft met voldoende investeringen, duidelijke regelgeving en nauwe samenwerking tussen overheid, bedrijven en inwoners. Regionale samenwerking met Curaçao, Aruba en andere Caribische eilanden kan bovendien helpen om schaalvoordelen te benutten.

“Landfilling en afvalverwerking is een groot probleem in de regio en in andere kleine eilandstaten (SIDS), niet alleen in Bonaire,” zegt Lopez Contreras. “Circulair afvalbeheer is een kans om te verduurzamen. Het kan bijdragen aan het reduceren van overlast op de korte termijn, en een rechtvaardige, veerkrachtige en klimaatbestendige toekomst voor Bonaire. Implementatie van circulaire afvalverwerking zou een voorbeeld kunnen zijn voor andere eilanden in de regio.”

Het ‘Sustainable and Circular Organic Waste and Sargassum Management on Bonaire’ (afkorting: BonCirc)-project werd uitgevoerd door Wageningen Food & Biobased Research, Wageningen Social & Economic Research, Wageningen Marine Research, Wageningen Plant Reserch – Open Teelten, WEB, SELIBON, LVV, Agriterra, Punta Blanku Chicken Farm en de bedrijven Biobox-E en Together for the Better Good.

Lees meer in het rapport

Environmental, economic and social assessments of waste management strategies for Bonaire